Wały Jagiellońskie w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Gdańsk COA.svg
Gdańsk
ulica
Wały Jagiellońskie
Śródmieście
Długość: 460 m
Widok w kierunku północnym
Widok w kierunku północnym
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. Podwale Grodzkie
Ikona ulica z prawej.svg 0 ul. Podwale Grodzkie
Ikona ulica z prawej.svg 300 ul. Bastion św. Elżbiety
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 430 ul. Hucisko / Targ Drzewny
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 660 Targ Sienny / ul. Bogusławskiego
Ikona ulica.svg ul. Okopowa
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
ulica Wały Jagiellońskie
ulica Wały Jagiellońskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Wały Jagiellońskie
ulica Wały Jagiellońskie
Ziemia 54°21′06,1920″N 18°38′45,6212″E/54,351720 18,646006
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wały Jagiellońskie – ważna ulica w dzielnicy Śródmieście w Gdańsku, o długości 460 m. Przebiega południkowo. Stanowi część głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta i drogi krajowej nr 91E75 E77.

Skrzyżowanie tej ulicy z ul. Hucisko uważane jest za centralny punkt miasta.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Wały Jagiellońskie zaczynają się na wysokości przejścia podziemnego łączącego Targ Węglowy z Targiem Siennym i są przedłużeniem ul. Okopowej. Następnie ulica krzyżuje się z Targiem Drzewnym oraz ul. Hucisko, tworząc jedno z najbardziej ruchliwych skrzyżowań w mieście, za którym Wały Jagiellońskie skręcają lekko w lewo. W ten sposób wchodzą w prosty, ok. 200-metrowy odcinek, na którym to występuje największe natężenie ruchu autobusów w całym mieście. Na wysokości ul. Bastion św. Elżbiety, droga skręca znacznie w prawo przechodząc w Podwale Grodzkie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok Gdańska z ok. 1575, z Góry Gradowej, w kierunku wschodnim. Na miejscu nowożytnych umocnień miasta (wału i fosy) została zbudowana ul. Wały Jagiellońskie

Ulica Wały Jagiellońskie powstała z połączenia dwóch ulic wybudowanych pod koniec XIX w. Szerokie ulice, zabudowane reprezentacyjnymi gmachami, powstały według projektu niemieckiego urbanisty Jacoba Stübbena[1]. Nazwy ulicom zostały nadane w 1897 roku i pochodziły od nowożytnych, obronnych wałów miejskich, na miejscu których zostały utworzone. Do 1945 roku północna część nosiła niemieckojęzyczną nazwę Elisabethwall (Wały Elżbietańskie), ze względu na bliskie sąsiedztwo bastionu św. Elżbiety oraz kościoła i szpitala św. Elżbiety. Ulica południowa nosiła nazwę Dominikswall (Wały Dominika) i była reprezentacyjną aleją[2]. Usunięcie fortyfikacji skutkowało pojawieniem się nowych, atrakcyjnych inwestycyjnie terenów, położonych bezpośrednio przy centrum miasta[3]. Po Elisabethwall, później i po Dominikswall poruszały się tramwaje elektryczne[4].

Pod adresem:

W wyniku działań wojennych w marcu 1945 większa część zabudowy ulic została zniszczona, a później rozebrana.

W 1961 roku został oddany budynek pod numerem 2/4 (obecnie były obiekt LOT-u)[5], jako sklep meblowy[6].

Zabytki i historyczne obiekty[edytuj | edytuj kod]

Nowy Ratusz, siedziba Rady Miasta
Wały Jagiellońskie - część północna (Elisabethwall), skrzyżowanie z ul. Hucisko, ok. 1900
Wały Jagiellońskie - część południowa (Dominikswall), ok. 1900
Po lewej kościół św. Elżbiety, po prawej dawna siedziba Komitetu Wojewódzkiego PZPR
  • zespół kościoła św. Elżbiety (XIV-XIX wiek): kościół, szpital (położony przy ul. Elżbietańskiej, wejście z Wałów Jagiellońskich)
  • Bastion św. Elżbiety z 1554 r. Otaczające go ziemne nasypy zostały zlikwidowane pod koniec XIX w. Obecnie właściciel planuje obudowanie obiektu[7] i przekształcenie go w centrum konferencyjne oraz browar.
  • portal i kamieniarka szczytu, ul. Wały Jagiellońskie 38 (z 1549 roku): detale kamienne elewacji[8]
  • Nowy Ratusz (zbudowany w latach 1898–1901), obecnie siedziba Rady Miasta Gdańska, dawniej m.in. siedziba Wysokiego Komisarza Ligi Narodów przy Wolnym Mieście oraz siedziba Klubu Studentów Wybrzeża „Żak”
  • budynek prokuratury okręgowej i apelacyjnej, dawniej siedziba Komitetu Wojewódzkiego PZPR, zbudowany jako siedziba Zachodniopruskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia, a w okresie Wolnego Miasta Gdańska siedziba Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia „Gdańsk” (Danziger Feuersocietät) z ok. 1915 roku[9][10]. W okresie międzywojennym budynek pełnił rolę biurowca wynajmowanego wielu instytucjom i firmom, m.in. konsulatom - Stanów Zjednoczonych (1922-1939) i Wielkiej Brytanii (1931-1939).

Przebudowa w latach 2006-07[edytuj | edytuj kod]

W okresie od lipca 2006 do lipca 2007 przeprowadzono gruntowną przebudowę północnej części Wałów Jagiellońskich wraz z północną częścią Podwala Grodzkiego, czyli odcinka głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta od skrzyżowania z Huciskiem do skrzyżowania z Wałami Piastowskimi.

Przebudowa objęła położenie od nowa nawierzchni asfaltowej drogi oraz mostu nad Kanałem Raduni, modernizację linii tramwajowej, remont przejścia podziemnego na wysokości przystanku tramwajowego Dworzec Główny oraz wybudowanie dodatkowego pasa ruchu przeznaczonego wyłącznie dla autobusów.

Przypisy

  1. Najbardziej tajemniczy budynek Gdańska. trojmiasto.pl, 9 czerwca 2010. [dostęp 9 czerwca 2010].
  2. Instytut Ulicologii Akademii Rzygaczy.
  3. Danziger Hof. rzygacz.webd.pl, 5 czerwca 2011.
  4. Danzig Plany i mapy. danzig-online.pl.
  5. Budynek LOT-u idzie pod młotek. trojmiasto.pl, 15 marca 2012.
  6. Co zamiast LOT-u? Praca dyplomowa młodego architekta. trojmiasto.pl, 18 marca 2012.
  7. Ewa Karendys Nowy pomysł na Bastion św. Elżbiety - browar i sale konferencyjne [WIZUALIZACJE]
  8. Rejestr zabytków nieruchomych. kobidz.pl.
  9. Walka z kurem, czyli o gaszeniu ognia w Gdańsku. trojmiasto.pl, 13 września 2010. [dostęp 13 września 2010].
  10. W 35. rocznicę pożaru na Wale Elżbietańskim. trojmiasto.pl, 16 grudnia 2005. [dostęp 16 grudnia 2005].