13 grudnia jest 347. (w latach przestępnych 348.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 18 dni.
- Imieniny obchodzą: Antioch, Antoni, Aubert, Auksencja, Auksencjusz, Auksenty, Edburga, Eugeniusz, Jodok, Łucja, Orestes, Otylia, Róża, Samboja, Walenty i Walentyn.
- Malta – Święto Republiki
- Polska:
- Ssnta Lucia, Szwecja – Dzień Świętej Łucji
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[2][3] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
- 1253 – Książę Konrad Laskonogi lokował Głogów na lewym brzegu Odry oraz nadał mu prawa miejskie.
- 1345 – Heinrich IV Dusemer von Arfberg został wielkim mistrzem Zakonu krzyżackiego.
- 1534 – Zebrał się Sejmik Trzebiatowski, który zapoczątkował reformację na Pomorzu Zachodnim.
- 1570 – Zawarto pokój w Szczecinie kończący I wojnę północną.
- 1575 – Anna Jagiellonka została w Warszawie wybrana w wolnej elekcji na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego, a dzień później stronnictwo szlacheckie pod przewodnictwem Jana Zamoyskiego uznało ten fakt przydając jej na małżonka Stefana Batorego.
- 1830 – Sejm ogłosił powstanie listopadowe powstaniem narodowym.
- 1860 – W Warszawie powstało Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, organizacja skupiająca artystów i miłośników sztuki działająca na terenie zaboru rosyjskiego.
- 1911 – Premiera filmu Sąd Boży w reżyserii Stanisława Knake-Zawadzkiego.
- 1913 – Powstało Polskie Stronnictwo Ludowe Lewica.
- 1919 – Powstał rząd Leopolda Skulskiego.
- 1922 – Marszałek Polski Józef Piłsudski wraz z rodziną przeprowadził się z Belwederu do Kamienicy Próchnickich przy ul. Koszykowej w Warszawie.
- 1923 – Polska uznała Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
- 1927 – Rozporządzeniem prezydenta RP odcień czerwieni na fladze Rzeczypospolitej Polskiej zmieniono z karmazynu na cynober.
- 1930 – Sejm Śląski przyjął uchwałę domagającą się uwolnienia posła Wojciecha Korfantego.
- 1936:
- 1945 – Zakończył się I Zjazd Polskiej Partii Robotniczej. Sekretarzem generalnym został Władysław Gomułka.
- 1954 – Władysław Gomułka został zwolniony z więzienia.
- 1961 – W Stoczni Gdańskiej wybuchł pożar na statku MS Maria Konopnicka, w wyniku którego zginęło 21 osób.
- 1967 – 18 osób zginęło we wsi Iwiny (powiat bolesławiecki) w wyniku fali powodziowej wywołanej przerwaniem grobli stawu osadów poflotacyjnych przy kopalni miedzi Konrad.
- 1981 – Decyzją Rady Państwa z dnia poprzedniego o północy został wprowadzony stan wojenny, powołano Wojskową Radę Ocalenia Narodowego, władzę w kraju przejęło wojsko, internowano działaczy opozycyjnych, zawieszono naukę w szkołach i na uczelniach, wprowadzono cenzurę korespondencji, przerwano łączność telefoniczną, wprowadzono godzinę milicyjną.
- 1989 – Premiera filmu Przesłuchanie w reżyserii Ryszarda Bugajskiego.
- 1991 – Premiera komedii filmowej Rozmowy kontrolowane w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.
- 2002 – Rząd Leszka Millera zakończył w Kopenhadze polskie negocjacje z Unią Europejską.
- 2008 – Uroczyście otwarto nowy gmach Opery Krakowskiej.
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 522 p.n.e. – Wojska władcy perskiego Dariusza I Wielkiego pokonały w bitwie nad Tygrysem powstańców samozwańczego króla Babilonii Nabuchodonozora III.
- 115 – Antiochia została zniszczona przez trzęsienie ziemi, w wyniku którego omal nie zginął cesarz Trajan.
- 862 – W Auxerre odbył się ślub księcia Flandrii Baldwina I i Judyty, uprowadzonej wbrew woli ojca, córki króla zachodniofrankijskiego Karola II Łysego.
- 1250 – Po śmierci cesarza Fryderyka II Hohenstaufa w Świętym Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego rozpoczęło się tzw. Wielkie Bezkrólewie.
- 1294 – Celestyn V jako jedyny do tej pory papież złożył urząd papieski, po czym zostało zwołane konklawe w Castel Nuovo w Neapolu.
- 1474 – Izabela I Kastylijska została koronowana na królową Kastylii i Leónu.
- 1521 – Jan III Aviz został królem Portugalii.
- 1545 – Rozpoczęły się obrady Soboru trydenckiego.
- 1577 – Francis Drake wypłynął z angielskiego portu Plymouth w wyprawę dookoła świata.
- 1642 – Holenderski żeglarz Abel Janszoon Tasman odkrył Nową Zelandię.
- 1643 – Angielska wojna domowa: okupujące miasto Alton niewielkie oddziały Rojalistów zostały zaskoczone i pokonane przez siły Parlamentu.
- 1793:
- 1836 – Spłonął Teatro La Fenice w Wenecji.
- 1861 – Wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa pod Camp Allegheny.
- 1862 – Wojna secesyjna: atak wojsk konfederackich rozbił wojska Unii w trakcie I bitwie pod Fredericksburgiem (11-15 grudnia).
- 1867 – 12 osób zginęło, a 120 zostało rannych (w tym wielu przechodniów) w wyniku wybuchu bomby pod murem więzienia Clerkenwell w Londynie, podłożonej przez irlandzkich Fenian w celu uwolnienia 2 swoich współtowarzyszy.
- 1880 – Papież Leon XIII ogłosił encyklikę Sancta Dei Civitas.
- 1900 – Uruchomiono pierwszą wąskotorową linię kolejową na Bornholmie.
- 1904 – Wojna rosyjsko-japońska: po wejściu na rosyjską minę zatonął japoński krążownik Takasago. Zginęło 280 (wg innych źródeł 204) członków załogi.
- 1917 – Powstała Krymska Republika Ludowa.
- 1918 – Prezydent stanów Zjednoczonych Thomas Woodrow Wilson przybył na pokładzie okrętu wojennego do Francji, by wziąć udział w powojennych rokowaniach pokojowych i został w ten sposób pierwszym urzędującym prezydentem Stanów Zjednoczonych, który odwiedził Europę.
- 1921 – Podczas konferencji waszyngtońskiej zwarto 10-letni amerykańsko-brytyjsko-francusko-japoński traktat o wzajemnym poszanowaniu i wspólnej obronie stanu posiadania w rejonie Pacyfiku, w ramach którego został zniesiony brytyjsko-japoński układ sojuszniczy.
- 1922 – Federacyjny Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Zakaukazia został przekształcony w Zakaukaską Federacyjną Socjalistyczną Republikę Radziecką.
- 1928 – W nowojorskiej Carnegie Hall odbyła się premiera poematu symfonicznego George'a Gershwina Amerykanin w Paryżu.
- 1930 – Théodore Steeg został premierem Francji.
- 1937 – Wojna chińsko-japońska: armia japońska zdobyła Nankin, który stał się stolicą marionetkowego państwa chińskiego. Żołnierze rozpoczęli masakrę ludności cywilnej.
- 1939 – Bitwa u ujścia La Platy między okrętami brytyjskimi a niemieckim rajderem Admiral Graf Spee, który uszkodzony wycofał się do portu Montevideo w neutralnym Urugwaju, gdzie 17 grudnia dokonał samozatopienia.
- 1940 – Marcel Déat założył w Paryżu kolaboracyjne, faszystowskie Zgromadzenie Narodowo-Ludowe (RNP).
- 1941:
- 1943 – Bitwa o Atlantyk: amerykańskie samoloty i niszczyciele zatopiły niemiecki okręt podwodny U-172. Zginęło 13 członków załogi, uratowano 46.
- 1944 – Front zachodni: zwycięstwo wojsk amerykańskich w bitwie o Metz (27 sierpnia-13 grudnia).
- 1949 – Sidney Holland został premierem Nowej Zelandii.
- 1951 – Weszła w życie Karta Organizacji Państw Amerykańskich.
- 1955 – Założono peruwiański klub piłkarski Club Sporting Cristal.
- 1956 – Togo Brytyjskie zostało przyłączone do Złotego Wybrzeża (Ghana).
- 1959 – Arcybiskup Makarios III zwyciężył w pierwszych wyborach prezydenckich na Cyprze.
- 1960 – Pucz wojskowy w Etiopii.
- 1962 – NASA wystrzeliła pierwszego satelitę telekomunikacyjnego Relay 1.
- 1967:
- 1972 – Premiery filmów: Tragedia "Posejdona" i Ucieczka gangstera.
- 1973 – 47 osób zginęło, a 17 zostało rannych w wyniku wybuchu gazu w hotelu robotniczym w czeskim Tachovie.
- 1974 – Proklamowano Republikę Malty.
- 1980 – Zlikwidowano komunikację tramwajową na Placu Wacława w Pradze.
- 1982 – Około 2,8 tys. osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi w Jemenie.
- 1983 – Turgut Özal został premierem Turcji.
- 1984 – W Australii powstał drugi gabinet Boba Hawke'a.
- 1985 – Eksperymentalny amerykański Grumman X-29 jako pierwszy samolot z ujemnym skosem skrzydeł przekroczył barierę dźwięku.
- 1994:
- 2001:
- 2002 – Na szczycie w Kopenhadze zakończyły się negocjacje między Unią Europejską a dziesięcioma państwami kandydującymi: Cyprem, Czechami, Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Polską, Słowenią, Słowacją i Węgrami.
- 2003:
- 2004 – Południowokoreański seryjny morderca i kanibal Yoo Young-Chul został skazany na karę śmierci.
- 2006:
- 2007 – W Lizbonie podpisano traktat reformujący Unię Europejską.
- 2008 – Rosjanka Ksienija Suchinowa zdobyła w Johannesburgu tytuł Miss Świata.
- 2009 – W trakcie wizyty w Mediolanie premier Włoch Silvio Berlusconi został trafiony w twarz miniaturką miejscowej katedry, wskutek czego doznał złamania nosa i kilku zębów.
- 2011 – Moncef Marzouki został zaprzysiężony na prezydenta Tunezji.
Urodzili się [edytuj]
- 1521 – Sykstus V, papież (zm. 1590)
- 1533 – Eryk XIV Waza, król Szwecji (zm. 1577)
- 1553 – Henryk IV Burbon, król Francji (zm. 1610)
- 1678 – Yongzheng, cesarz Chin (zm. 1735)
- 1780 – Johann Wolfgang Döbereiner, niemiecki chemik (zm. 1849)
- 1797 – Heinrich Heine, niemiecki poeta (zm. 1856)
- 1816 – Werner von Siemens, niemiecki wynalazca, przemysłowiec (zm. 1892)
- 1833 – Grzegorz Grassi, włoski franciszkanin, misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1900)
- 1856 – Svetozar Boroević von Bojna, austriacki feldmarszałek (zm.1920)
- 1873 – Walerij Briusow, rosyjski pisarz (zm. 1924)
- 1877 – Salomon Wininger, austro-żydowski biografista (zm. 1968)
- 1880 – Adam Kroebl, polski taternik, alpinista, narciarz, urzędnik, starosta, notariusz, poseł na Sejm II Rzeczypospolitej (zm. 1950)
- 1893:
- 1894 – Fernando De Fuentes, meksykański reżyser filmowy (zm. 1958)
- 1896 – Arturo Cronia, włoski slawista (zm. 1967)
- 1898 – Henryk Wereszycki, polski historyk, profesor (zm. 1990)
- 1902 – Talcott Parsons, amerykański socjolog (zm. 1979)
- 1903 – Carlos Montoya, hiszpański gitarzysta (zm. 1993)
- 1905 – Imre Mező, węgierski działacz komunistyczny, polityk (zm. 1956)
- 1907 – Jerzy Zagórski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1984)
- 1908 – Plinio Corrêa de Oliveira, brazylijski myśliciel i działacz katolicki (zm. 1995)
- 1910 – Van Heflin, amerykański aktor (zm. 1971)
- 1911 – Trygve Haavelmo, norweski ekonomista (zm. 1999)
- 1914 – Alan Bullock, brytyjski historyk (zm. 2004)
- 1915:
- 1917 – Andrzej Wróbel, polski duchowny katolicki, przełożony polskiej prowincji pijarów (zm. 2006)
- 1918 – Bill Vukovich, amerykański kierowca Formuły 1 (zm. 1955)
- 1919 – Hans Joachim Marseille, niemiecki pilot (zm. 1942)
- 1920 – Don Taylor, amerykański reżyser filmowy, aktor (zm. 1998)
- 1923:
- 1924:
- 1925:
- 1926 – Tadeusz Majewski, polski duchowny, biskup Kościoła Polskokatolickiego (zm. 2002)
- 1927 – James Wright, amerykański poeta (zm. 1980)
- 1928 – Jack Tramiel, amerykański przedsiębiorca w branży komputerowej (zm. 2012)
- 1929 – Christopher Plummer, kanadyjski aktor
- 1930:
- 1932:
- 1933 – Natasza Zylska, polska piosenkarka (zm. 1995)
- 1934:
- 1940 – Jutta Wachowiak, niemiecka aktorka
- 1945 – Brian McGuire, australijski kierowca wyścigowy (zm. 1977)
- 1948 – Ted Nugent, amerykański gitarzysta, wokalista, producent muzyczny
- 1949 – Zofia Czernicka, polska dziennikarka
- 1951 – Grażyna Gęsicka, polska socjolog, polityk, Minister Rozwoju Regionalnego, poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (zm. 2010)
- 1953:
- 1957 – Steve Buscemi, amerykański aktor
- 1960 – Trey Gunn, amerykański muzyk grupy UKZ
- 1963 – Uwe-Jens Mey, niemiecki panczenista
- 1964 – Hideto Matsumoto, japoński gitarzysta grupy X-Japan (zm. 1998)
- 1965:
- 1967:
- 1968 – Morgan Rose, amerykański perkusista grupy Sevendust
- 1969 – Siergiej Fiodorow, rosyjski hokeista
- 1970:
- 1972:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978 – Ołeksandr Mełaszczenko, ukraiński piłkarz
- 1979 – Lauri Hakola, fiński skoczek narciarski
- 1980:
- 1981:
- 1982 – Elisa Di Francisca, włoska florecistka
- 1983:
- 1984:
- 1989:
- 1990 – Arantxa Rus, holenderska tenisistka
- 1991 – Sara McManus, szwedzka curlerka
- 720 – Otylia, święta, patronka ociemniałych (ur. ok. 660)
- 1124 – Kalikst II, papież (ur. ?)
- 1278 – Barnim I Dobry, książę zachodniopomorski, z dynastii Gryfitów (ur. ok. 1217-1219)
- 1250 – Fryderyk II Hohenstauf, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1194)
- 1349 – Marcin Baryczka, polski duchowny katolicki (ur. ?)
- 1404 – Albrecht I Wittelsbach, książę Bawarii, hrabia Holandii (ur. 1336)
- 1466 – Donatello, włoski rzeźbiarz (ur. 1386)
- 1521 – Manuel I Szczęśliwy, król Portugalii (ur. 1469)
- 1621 – Katarzyna Stenbock, królowa Szwecji, żona Gustawa I Wazy (ur. 1535)
- 1689 – Zbigniew Morsztyn, polski poeta ariański (ur. ok. 1625)
- 1721 – Alexander Selkirk, szkocki żeglarz i korsarz, pierwowzór Robinsona Crusoe (ur. 1676)
- 1754 – Mahmud I, sułtan Turcji (ur. 1696)
- 1769 – Christian Gellert, niemiecki pisarz (ur. 1715)
- 1817 – Pál Kitaibel, węgierski chemik i botanik, badacz flory Tatr i słowackich źródeł mineralnych (ur. 1757)
- 1863 – Friedrich Hebbel, niemiecki pisarz (ur. 1813)
- 1866:
- Bartłomiej Chŏng Mun-ho, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1802)
- Piotr Cho Hwa-sŏ, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1815)
- Piotr Son Sŏn-ji, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1820)
- Piotr Yi Myŏng-sŏ, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1821)
- Piotr Chŏng Wŏn-ji, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1846)
- 1867 – Artur Grottger, polski malarz (ur. 1837)
- 1881 – August Šenoa, chorwacki pisarz (ur. 1838)
- 1920 – Jerzy Dunin-Borkowski, polski dowódca wojskowy, generał (ur. 1864)
- 1921 – Maria Magdalena od Męki Pańskiej, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1845)
- 1930 – Fritz Pregl, austriacki chemik, fizjolog (ur. 1869)
- 1931 – Gustave Le Bon, francuski socjolog i psycholog (ur. 1841)
- 1932 – Edward Treacher Collins, angielski chirurg, okulista (ur. 1862)
- 1935 – Victor Grignard, francuski chemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (ur. 1871)
- 1936 – Ołeksa Ałmazow, ukraiński działacz wojskowy (ur. 1886)
- 1941 – Franciszek Jossé, polski działacz państwowy, urzędnik skarbowy, kierownik resortu skarbu (ur. 1861)
- 1944 – Wassily Kandinsky, rosyjski malarz, grafik, teoretyk sztuki (ur. 1866)
- 1945 – Leopold Jessner, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1878)
- 1947:
- 1949 – Jan Morawiński, polski historyk sztuki, muzeolog (ur. 1907)
- 1952 – Andrzej Czarniak, polski architekt i narciarz (ur. 1900)
- 1966 – Stanisław Mikołajczyk, polski polityk, działacz ruchu ludowego, premier Polski na uchodźstwie, minister rolnictwa, wicepremier (ur. 1901)
- 1972:
- 1978 – Robert Alt, niemiecki pedagog (ur. 1905)
- 1983 – Wincenty Urban, polski duchowny katolicki, biskup wrocławski (ur. 1911)
- 1984 – Władysław Wicha, polski polityk, minister (ur. 1904)
- 1987:
- 1988 – Bogusław Lambach, polski operator filmowy (ur. 1925)
- 1991 – Andrzej Twerdochlib, polski pisarz (ur. 1936)
- 1993 – Vanessa Duriès, francuska pisarka (ur. 1972)
- 1994 – Antoine Pinay, francuski polityk, premier Francji (ur. 1891)
- 1996 – Tadeusz Adam Jakubiak, polski historyk i działacz społeczny (ur. 1950)
- 2001 – Chuck Schuldiner, amerykański muzyk (ur. 1967)
- 2002:
- 2003:
- 2005 – Stanley Williams, amerykański przywódca gangu Crips z Los Angeles (ur. 1953)
- 2007 – Floyd Red Crow Westerman, amerykański aktor, pieśniarz, kompozytor (ur. 1936)
- 2008 – Horst Tappert, niemiecki aktor (ur. 1923)
- 2009:
- 2010 – Richard Holbrooke, amerykański dyplomata, polityk (ur. 1941)
- 2011 – Klaus-Dieter Sieloff, niemiecki piłkarz (ur. 1942)
- 2012:
Przypisy
