Warszawska Syrenka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy symbolu Warszawy. Zobacz też: film Warszawska syrena oraz inne znaczenia nazwy „syrenka”.
Herb Starej Warszawy znajdujący się na okładce księgi "Regestrum proventuum et expensorum civitatis antiq[ue] varsaviae" (1652)
Syrenka na warszawskiej Starówce
Syrenka warszawska nad Wisłą
Syrenka wykonana przez Wojciecha Czerwosza
Syrenka wykonana przez Jerzego Chojnackiego

Warszawska Syrenkasyrena, godło herbu Warszawy i symbol Warszawy.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo, skąd syrena wzięła się w herbie Warszawy, w każdym razie była w nim już w 1390. Wtedy jednak syrena ta miała zupełnie inny kształt niż dzisiaj. Herb Starej Warszawy z 1390 przedstawiał zwierzę z ptasimi łapami i smoczym tułowiem pokrytym łuskami. Na pieczęci z 1459 miała już cechy kobiece, tułów ptaka, ludzkie ręce, ogon ryby i ptasie nogi zakończone pazurami. Jednak pierwsze przedstawienie syreny (półkobiety-półryby) pochodzi dopiero z 1622.

Przypuszcza się, że przyjęcie takiego herbu było nawiązaniem do średniowiecznej mody, która zalecała przyjmowanie za symbole nowo powstałych miast stworzeń mitycznych. Przedstawienie herbu warszawskiego zostało prawdopodobnie bezpośrednio zaczerpnięte z pochodzącego z II wieku dzieła kompilatorskiego Physiologus.

Jedna z legend o Warszawskiej Syrence[edytuj | edytuj kod]

Legendę tę opowiadają często warszawscy przewodnicy oprowadzający wycieczki po Starym Mieście:

Dawno dawno temu przypłynęły z Atlantyku na Bałtyk dwie siostry – syreny; piękne kobiety z rybimi ogonami, zamieszkujące w głębinach mórz. Jedna z nich upodobała sobie skały w cieśninach duńskich i do tej pory możemy ją zobaczyć siedzącą na skale u wejścia do portu w Kopenhadze.

Druga dopłynęła aż do wielkiego nadmorskiego portu Gdańsk, a potem Wisłą popłynęła w górę jej biegu. Według legendy u podnóża dzisiejszego Starego Miasta, mniej więcej w miejscu gdzie obecnie znajduje się jej pomnik, wyszła z wody na piaszczysty brzeg, aby odpocząć, a że miejsce się jej spodobało, postanowiła tu zostać. Rychło rybacy zauważyli, że ktoś podczas ich połowu wzburza fale Wisły, plącze sieci i wypuszcza ryby z więcierzy. Ponieważ jednak syrena oczarowywała ich swym pięknym śpiewem, nic jej nie zrobili.

Pewnego razu bogaty kupiec zobaczył syrenę i usłyszał jej piękny śpiew. Szybko przeliczył, ile zarobi, jeżeli uwięzi syrenę i będzie ją pokazywać na jarmarkach. Podstępem ujął syrenę i uwięził w drewnianej szopie, bez dostępu do wody. Skargi syreny usłyszał syn rybaka i wraz z przyjaciółmi uwolnił ją nocą. Wdzięczna syrena obiecała im, że w razie potrzeby oni też mogą liczyć na jej pomoc. Z tego właśnie powodu Warszawska Syrena jest uzbrojona – ma miecz i tarczę dla obrony miasta.

Pomniki i znane płaskorzeźby Warszawskiej Syrenki[edytuj | edytuj kod]

Rynek Starego Miasta[edytuj | edytuj kod]

Rzeźba na warszawskim Rynku Starego Miasta została wykonana przez Konstantego Hegla.

Pierwotnie (1855-1928) i obecnie (od 2000) stoi na Rynku. W czasie pomiędzy tymi datami była przenoszona w różne miejsca Warszawy. W 2008 roku oryginalna rzeźba wykonana z brązowionego cynku została zabrana z rynku w celu wykonania prac konserwatorskich. Rzeźba była w bardzo złym stanie technicznym na skutek urazów mechanicznych i licznych aktów wandalizmu. 1 maja 2008 o 6 rano na cokół na rynku wróciła oryginalna rzeźba, jednak 12 maja oryginał przeniesiono do Muzeum Historycznego m. st. Warszawy, jego miejsce zastąpiła kopia[1]. Kopia została wykonana w zakładzie odlewniczym Jacka Guzery w Dąbrowie pod Kielcami. 52°14′59″N 21°00′44″E/52,249722 21,012222

Powiśle[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1939 postawiono nad Wisłą pomnik wykonany ze spiżu. Do rzeźby Ludwice Nitschowej pozowała Krystyna Krahelska.

Jesienią 2006 przed pomnikiem ustawiono tablicę informującą o srebrnym Krzyżu Virtuti Militari, który nadał Warszawie gen. Sikorski w uznaniu zasług obrony miasta we wrześniu 1939. 52°14′25″N 21°01′55″E/52,240278 21,031944

Wiadukt Markiewicza[edytuj | edytuj kod]

Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w ciągu ulicy Karowej zdobi postać Syrenki dłuta Jana Woydygi z roku 1905.

Sejm[edytuj | edytuj kod]

Syrenka na tarczy herbowej na piersi orła znajdującego się w Sali Posiedzeń na drewnianej balustradzie ław rządowych autorstwa Aleksandra Żurakowskiego z 1947 roku.

Ulica Inżynierska[edytuj | edytuj kod]

Syrenka nad wejściem do dawnej remizy tramwajowej przy ulicy Inżynierskiej 6.

Ulica Katowicka[edytuj | edytuj kod]

Syrenka na gmachu Zespołu Szkół nr 77 na rogu ulic Katowickiej i Zwycięzców na Saskiej Kępie. Płaskorzeźba wykonana przez Wojciecha Czerwosza[2].

Ulica Grochowska[edytuj | edytuj kod]

Syrenka przed gmachem Urzędu Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy przy ul. Grochowskiej 274, wykonana przez Jerzego Chojnackiego. Pierwotnie stała na Saskiej Kępie, przed budynkiem kina Sawa[3].

Filtry Lindleya[edytuj | edytuj kod]

Syrenka na gmachu Zakładu Filtrów Pośpiesznych na terenie Zespołu Stacji Filtrów Williama Lindleya. Płaskorzeźba wykonana przez Jana Golińskiego[4].

Poza Warszawą[edytuj | edytuj kod]

Pomnik–fontanna warszawskiej Syrenki, w kształcie zbliżonym do pomnika na Powiślu, znajduje się na placu w centrum Bielska-Białej. Powstał w 1954 r. Jego autorem jest Ryszard Sroczyński.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Warszawa | oficjalny serwis stolicy Polski
  2. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa w listach, opisach, wspomnieniach.... Warszawa: Kowalska/Stiasny, 2004, s. 218.
  3. Rzeźbiarze Saskiej Kępy wczoraj i dziś. Warszawa: Klub Kultury Saska Kępa, 2011, s. 16-17.
  4. Paweł Giergoń: Warszawa - figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem. sztuka.net. [dostęp 21 września 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]