Weklice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Weklice
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Elbląg
Liczba ludności 110
Strefa numeracyjna (+48) 55
Tablice rejestracyjne NEB
SIMC 0149618
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Weklice
Weklice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Weklice
Weklice
Ziemia 54°06′55″N 19°34′23″E/54,115278 19,573056Na mapach: 54°06′55″N 19°34′23″E/54,115278 19,573056

Weklicewieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Elbląg na południowym skraju Wysoczyzny Elbląskiej. Przez Weklice przepływa Kowalewka.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Weklice ma bardzo starą metrykę, jej dzieje sięgają przynajmniej początków naszej ery. W pobliżu wsi znajduje się stanowisko archeologiczne kultury wielbarskiej identyfikowanej z plemionami przybyłych ze Skandynawii Gotów i Gepidów. Odkryte na cmentarzysku datowanym obecnie na I – IV wiek n.e. niezwykle bogate znaleziska, świadczą, że Weklice były znaczącym ośrodkiem władzy w okresie wpływów rzymskich. Odkryte w grobach importy rzymskie są dowodem na utrzymywanie przez miejscową populację kontaktów handlowych z prowincjami cesarstwa rzymskiego[1]. Po odejściu znacznej części Gotów i Gepidów na południe w IV w n.e okolice Weklic zajęte zostały przez ludność zachodnio-bałtyjską, zwaną później Estami albo Prusami. Jak poświadczają znacznie późniejsze dokumenty krzyżackie, wieś nosiła również pruską nazwę Pomen, Pomenen. Kilka kilometrów na północny zachód od wsi, zbudowali Prusowie trzy grody obronne stanowiące elementy jednego potężnego założenia obronnego[2]. Jego pozostałości w postaci trzech grodzisk zachowały się do dnia dzisiejszego. W czasach niemieckich nosiły one nazwy Schweden Schanze oraz Grosse i Kleine Schlossberg. Grodzisko Schweden Schanze pod nazwą castrum Weclitze (zamek Weklice) zostało wymienione w XIV wiecznej Kronice pruskiej Piotra z Dusburga. Był to potężny gród obronny położony strategicznie na skraju Wysoczyzny Elbląskiej i otoczony głębokimi wąwozami dwóch strumieni: Rogowej Strugi i Pasieckiej Młynówki. W czasie drugiego powstania pruskiego (1260 – 1275) gród obsadzony był przez załogę krzyżacką i został oblężony a następnie spalony przez Pogezanów i sprzymierzonych z nimi Sudowów: „Potem, gdy zauważyli, że wszystko układa się po ich myśli, podeszli pod zamek Weklice położony nad samą rzeką Rogowa (obecnie Pasiecka Struga) i po długim i zażartym szturmie oraz po zaciekłej obronie oblężonych w końcu obrócili go w popiół a wszystkich ludzi schwytali i wymordowali”[3]. Wspomniane grodzisko było obiektem amatorskich „badań” w latach 1822 – 23[4] oraz profesjonalnych badań archeologicznych prowadzonych przez archeologów niemieckich (Max Ebert i Bruno Ehrlich 1925) i polskich (Antoni Pawłowski 1987)[5]. W czasach krzyżackich Weklice były siedzibą komornictwa Pomen/Pomehnen. Komornik był to urzędnik krzyżacki, zazwyczaj zamożny Prus, który zajmował się ściąganiem opłat i wszelkich należności z podległej komornictwu ludności pruskiej. Komornictwu w Pomenen podlegały tylko wsie pruskie (tj. z ludnością pruską): Weklice, Pasieki, Myślęcin, Pilona, Komorowo Żuławskie i Przezmark oraz majątki rycerskie Janów Pomorski i Sierpin a także jakieś ziemie należące do Wilkowa zwane Limburg. Urząd ten podlegał wielkiemu szpitalikowi, którym był zawsze komtur elbląski[6]. W Weklicach znajdował się dwór, w którym urzędnicy ci mieli swoją siedzibę (CDW, 3, nr 185, s. 150 – 151). Jego lokalizacje pozostaje dzisiaj nieznana, być może był to jeden ze wspomnianych powyżej grodów (Kleine Schlossberg?). Komornicy Bertold von Pomenen i Jacob von Wekelitcz „unser kemerer von Pomenen” (czyli komornik w Pomenen) wspomnieni są w dokumentach krzyżackich z lat 1334, 1377 i 1378[7] Nazwa wsi Weklice po raz pierwszy pojawia się w źródłach pisanych w roku 1294. W dokumencie biskupa warmińskiego Henryka Fleminga z 17 stycznia 1294 w sprawie lokacji młyna na przedmieściu Köslin w Braniewie wymieniono młynarza Heinricha Wekelitz (inne wersje nazwiska Wekelicz i Wekelitcz) czyli Henryka z Weklic. Jest to najstarszy zachowany dokument wymieniający współczesną nazwę wsi[8]. Sama wieś po raz pierwszy wspomniana została w dokumencie wystawionym przez komtura elbląskiego Heinricha von Isenberg w dniu 25 sierpnia 1320 – niejaki Eghard zakupił od niejakiego Heinricha karczmę in villa Weklize[9]. Dzięki temu dokumentowi wiemy o istnieniu w Weklicach karczmy. Inny karczmarz Hans von Wekelitcz wspomnieny został w dokumencie z roku 1384[10]. Podsumowując powyższe dokumenty, 13 i 14-wieczne Weklice jawią nam się jako ważny ośrodek lokalnej administracji krzyżackiej z dworem komornika i karczmą położony w pobliżu potężnego założenia obronnego. W pewnym sensie jest to kontynuacja ważnej roli tego miejsca z czasów funkcjonowania cmentarzyska i osady ludności kultury wielbarskiej o wysokim statusie społecznym. Po zakończeniu wojny trzynastoletniej (1466) Weklice zostały przyłączone do Prus Królewskich aż do pierwszego rozbioru w roku 1772, kiedy zostały włączone do nowo powstałej prowincji Prusy Zachodnie. Jeszcze w 18 wieku funkcjonowała w Weklicach szkoła.

Stanowisko archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze wsi znajduje się cmentarzysko kultury wielbarskiej wiązanej z pobytem Gotów na ziemiach polskich w trakcie ich wędrówki nad Morze Czarne. Obecnie badane jest przez archeologów z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie i jest ono uznawane za jedno z największych w Europie. Według archeologów cmentarzysko w Weklicach funkcjonowało od I do IV wieku. W grobach znaleziono dużą ilość biżuterii złotej, srebrnej i bursztynowej[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. (M.Natuniewicz-Sekuła, J. Okulicz-Kozaryn, Weklice. A Cemetery of the Wielbark Culture on the Eastern Margin of Vistula Delta (Excavations 1984 – 2004), Monumenta Archaeologica Barbarica Tomus XVII, Warszawa 2011.)
  2. M.Ebert, Truso, Königsberg 1926, s. 40 – 51
  3. J. Wenta, Piotr z Dusburga. Kronika Pruska, Toruń 2004, s. 138 – 139.
  4. August Krause, Über Nachgrabungen zu Wekliz und Meislatein, Beiträge zur Kunde Preussens, 7, 1, Königsberg 1825, s. 72 – 89.
  5. M. Ebert, op.cit., s. 51 – 69; M.Natuniewicz-Sekuła, J. Okulicz-Kozaryn, op.cit., s. 10.
  6. E. Kerstan, Die Geschichte des Landkreises Elbing, Elbinger Heimatbücher, 1, Elbing 1925, s. 408.
  7. Kerstan, op. cit, s. 409; Codex Diplomaticus Warmensis oder Regesten und Urkunden zur Geschichte Ermlands, 1 – 3, [w:] Monumenta Historiae Warmensis oder Quellensammlung zur Geschichte Ermlands, 1. Abtheilung, Carl P. Woelky, Johann M. Saage [wyd.], Mainz, Braunsberg und Leipzig 1860, 1864, 1874 - dalej. CDW, 3, nr 39, s. 27 – 28, nr 55, s. 38.
  8. CDW, 1, nr 112, s. 195.
  9. CDW, 1, nr 199, s. 343'
  10. CDW, 3, nr 168, s. 129, M. Natuniewicz-Sekuła, J. Okulicz-Kozaryn, op.cit., s. 9 - 10.
  11. WEKLICE - cmentarzysko kultury wielbarskiej. [dostęp 2010-07-22].