Ekwador

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
República del Ecuador
Republika Ekwadoru
Flaga Ekwadoru
Herb Ekwadoru
Flaga Ekwadoru Herb Ekwadoru
Dewiza: (hiszp.) Dios, patria y libertad
(Bóg, ojczyzna i wolność)
Hymn: Salve, Oh Patria
(Bądź pozdrowiona, o Ojczyzno!)
Położenie Ekwadoru
Język urzędowy hiszpański
Stolica Quito
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Rafael Correa
Szef rządu prezydent Rafael Correa
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
73. na świecie
283 560 km²
6720 km² (2,37%)
Liczba ludności (2012)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
66. na świecie
14 851 468
54,6 osób/km²
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

94,14 mld[1] USD
5968[1] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

159,0 mld[1] USD
10 080[1] USD
Jednostka monetarna dolar amerykański[a] (USD)
Niepodległość od HiszpaniaHiszpanii
24 maja 1822
Religia dominująca rzymski katolicyzm
Strefa czasowa UTC -5
Kod ISO 3166 EC
Domena internetowa .ec
Kod samochodowy EC
Kod samolotowy HC
Kod telefoniczny +593
Mapa Ekwadoru
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Ekwador w Wikipodróżach

Ekwador (Republika Ekwadoru; hiszp. Ecuador, República del Ecuador) – państwo w Ameryce Południowej położone nad Oceanem Spokojnym, jedno z czterech powstałych w wyniku rozpadu Wielkiej Kolumbii w 1830 r. Sąsiaduje od północy z Kolumbią a od południa z Peru. W skład Ekwadoru wchodzą także położone na Oceanie Spokojnym Wyspy Galapagos – są jego największą atrakcją turystyczną. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa oznaczającego równik.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Pałac prezydencki w Quito

Obecna konstytucja, przyjęta referendum w 2008, jest 20. konstytucją Ekwadoru. Głową państwa, a jednocześnie szefem rządu jest prezydent. Prezydent wraz z wiceprezydentem są wybierani z tej samej listy w powszechnych i bezpośrednich wyborach na czteroletnią kadencję (z możliwością jednokrotnej reelekcji). Członkowie rządu są mianowani przez prezydenta.

Władza ustawodawcza należy do Zgromadzenia Narodowego, które na mocy nowej konstytucji zastąpiło Kongres Narodowy, rozwiązany w 2007 przez Zgromadzenie Konstytucyjne z powodu zarzutów korupcyjnych wobec wielu jego członków. Zgromadzenie Narodowe liczy 124 członków wybieranych w prowincjach w bezpośrednich wyborach. Pierwsze wybory odbyły się 26 kwietnia 2009. Wygrała je Alianza PAIS.

Partie polityczne[edytuj | edytuj kod]

W Ekwadorze istnieje system wielopartyjny, cechuje go duża niestabilność i rozdrobnienie.
Główne partie:

  • PSC – Partia Chrześcijańsko-Społeczna – centroprawicowa, założona w 1951
  • PRE – Ekwadorska Partia Roldosistów – prawicowa, założona w 1982
  • DP – Demokracja Ludowa
  • Partia Jedności Republik – konserwatywna, założona w 1991
  • ID – Lewica Demokratyczna – założona w 1977
  • PCE – Partia Konserwatywna – założona w 1855
  • MNPP – Ruch na rzecz Nowego Państwa-Pachakutik
  • MPD – Ruch Ludowo-Demokratyczny
  • CFP – Zgrupowanie Sił Ludowych

Sytuacja międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Ekwador jest członkiem ONZ od 1945 r. Jest także członkiem wielu regionalnych organizacji jak ALADI, CAN czy SELA.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Ekwadoru.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ecuador-Pos.png
Położenie Ekwadoru w Ameryce Południowej
Cotopaxi and ruminahui.jpg
Wulkan Cotopaxi
Ecuador landscape near Ambato1.JPG
Typowa ekwadorska wyżyna
Ecuador aguablanca sulfur laguna.jpg
Park Narodowy Machalilla
Ecuador cajas national park.jpg
Park Narodowy Cajas

Państwo położone w północno-zachodniej Ameryce Południowej nad Oceanem Spokojnym. Graniczy z Kolumbią od północy i z Peru od południa. Do Ekwadoru należą również Wyspy Galapagos położone na Oceanie Spokojnym ok. 1000 km na zachód od części kontynentalnej.

  • współrzędne geograficzne:
    • długość geog. 77 30 E
    • szerokość geog. 2 0 N
  • powierzchnia całkowita: 283 560 km² (wraz z wyspami Galapagos)
    • ląd: 276 840 km²
    • wody śródlądowe: 6720 km²
  • długość wybrzeża: 2237 km
  • całkowita długość granic: 2010 km
    • z Kolumbią: 590 km
    • z Peru: 1420 km

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Obszar Ekwadoru rozciąga się od nizin na wybrzeżach Oceanu Spokojnego w zachodniej części kraju, poprzez łańcuchy górskie Andów, po zachodnie krańce Niziny Amazonki na wschodzie. Linia brzegowa jest słabo rozwinięta, naprzeciw jedynej dużej zatoki Guayaquil leży wyspa Puná o powierzchni ok. 900 km².

W Ekwadorze można wyróżnić 2 prowincje fizycznogeograficzne i 5 podprowincji:

  • Archipelag Galapagos (81.6 numer według oznaczenia regionów różnej rangi taksonomicznej) – archipelag wysp położony ok. 1000 kilometrów na zachód od części kontynentalnej państwa.
  • Andy Ekwadorskie (81.4) – część centralna kraju (Sierra) – pokryta górskimi pasmami Andów Ekwadorskich (dwa główne łańcuchy – Kordyliera Zachodnia i Kordyliera Środkowa – rozdzielone Wielką Centralną Doliną), z kulminacją na Chimborazo (6267 m n.p.m.), jest obszarem aktywnym sejsmicznie. Występują liczne wygasłe i czynne wulkany jak Cotopaxi (5896 m n.p.m.) czy Sangay (5230 m n.p.m.). Położony w centralnej części kraju wulkan Cotopaxi jest najaktywniejszym wulkanem na świecie.
    • Kordyliera Centralna Andów Ekwadorskich (81.44);
    • Kordyliera Nadbrzeżna Andów Ekwadorskich (81.41);
    • Obniżenie Guayas-Esmeraldas (81.42);
    • Kordyliera Zachodnia Andów Ekwadorskich (81.43).
    • Kordyliera Wschodnia Andów Ekwadorskich (81.45) – część wschodnia kraju (Oriente) – zajmuje obszary wyżynne, łagodnie przechodzące w Nizinę Amazonki.

Stosunki wodne[edytuj | edytuj kod]

Dobrze rozwiniętą, gęstą sieć rzeczną tworzą m.in. należące do dorzecza Amazonki rzeki: Napo, Pastaza, Morona i Putumayo oraz uchodzące do Oceanu Spokojnego: Esmeraldas, Guayas, i Daule. Brak większych jezior, w widłach rzek Guayas i Daule bagna.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat równikowy, w Andach górski z piętrami klimatycznymi, w południowej części wybrzeża suchy, pozostający pod wpływem zimnego Prądu Peruwiańskiego. Średnia roczna suma opadów od 200 mm w południowej części wybrzeża i 400 mm w śródgórskich kotlinach oraz w południowej części Andów, do 3000 mm w północnej części wybrzeża, na wschodnich stokach Kordyliery Środkowej i we wschodnim Ekwadorze. Średnie temperatury utrzymują się mniej więcej na jednakowym poziomie przez cały rok: w stolicy kraju Quito wynoszą ok. 15 °C (od 7 °C do 23 °C), w największym mieście kraju Guayaquil ok. 26 °C (od 24 °C do 27 °C)

Fauna i flora[edytuj | edytuj kod]

Naturalną szatę roślinną stanowią lasy, pokrywają ponad 50% powierzchni Ekwadoru. We wschodnim Ekwadorze w dorzeczu Amazonki wilgotne lasy równikowe (mahoniowiec, palisander, balsa, kauczukowiec), w Andach wiecznie zielone lasy liściaste, na wybrzeżu lasy suche. Śródgórskie płaskowyże porasta trawiasto-krzewiasta formacja zwana parámo wraz z innymi formacjami trawiastymi.


Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Ekwador jest podzielony na 22 prowincje (provincias) – jednostki administracyjne pierwszego rzędu. Prowincje z kolei dzielą się na 217 kantonów (cantones).

Lp Flaga Prowincja Ilość kantonów Stolica Powierzchnia Ludność Gęstość zaludnienia
1
Bandera Província Azuay.svg
Azuay 14 Cuenca 7701 km² 626 857 81,4 os./km²
2
Bandera Província Bolívar.svg
Bolívar 8 Guaranda 3254 km² 200 000 61,5 os./km²
3
Bandera Província Cañar.svg
Cañar 7 Azogues 3910 km² 200 000 51,2 os./km²
4
Bandera Província Carchi.svg
Carchi 6 Tulcán 3605 km² 161 000 44,7 os./km²
5
Bandera Província Chimborazo.svg
Chimborazo 10 Riobamba 6000 km² 480 000 80 os./km²
6
Bandera Província Cotopaxi.svg
Cotopaxi 7 Latacunga 3200 km² 350 000 109,4 os./km²
7
Bandera Província El Oro.svg
El Oro 14 Machala 5988 km² 525 000 87,8 os./km²
8
Bandera Província Esmeraldas.svg
Esmeraldas 7 Esmeraldas 15 573 km² 385 000 24,7 os./km²
9
Bandera Província Galápagos.svg
Galápagos 3 Puerto Baquerizo Moreno 8010 km² 25 000 3,1 os./km²
10
Bandera Província Guayas.svg
Guayas 28 Guayaquil 20 902 km² 3 300 000 157,9 os./km²
11
Bandera Província d'Imbabura.svg
Imbabura 6 Ibarra 4600 km² 350 000 76,1 os./km²
12
Bandera Província Loja.svg
Loja 16 Loja 10 793 km² 440 000 40,8 os./km²
13
Bandera Província Los Ríos.svg
Los Ríos 12 Babahoyo 7250 km² 750 000 103,4 os./km²
14
Bandera Província Manabí.svg
Manabí 21 Portoviejo 18 900 km² 1 200 000 63,5 os./km²
15
Bandera Província Morona Santiago.svg
Morona-Santiago 11 Macas 25 700 km² 100 000 3,9 os./km²
16
Bandera Província Napo.svg
Napo 5 Tena 33 500 km² 150 000 4,5 os./km²
17
Bandera Província Orellana.svg
Orellana 4 Puerto Francisco de Orellana 20 733 km² 86 500 4,2 os./km²
18
Bandera Província Pastaza.svg
Pastaza 4 Puyo 29 500 km² 61 800 2,1 os./km²
19
Bandera Província Pichincha.svg
Pichincha 9 Quito b/d km² 2 400 000 b/d os./km²
20
Bandera Província Sucumbíos.svg
Sucumbíos 7 Nueva Loja 18 612 km² 145 000 7,8 os./km²
21
Bandera Província Tungurahua.svg
Tungurahua 9 Ambato 3369 km² 450 000 133,6 os./km²
22
Bandera Província Zamora Chinchipe.svg
Zamora-Chinchipe 9 Zamora 10 556 km² 76 000 7 os./km²
Ecuadorenumerado.PNG
Provinces of ecuador.png

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Ekwador dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[2]. Uzbrojenie sił lądowych Ekwadoru składało się w 2014 roku z: 202 czołgów, 262 opancerzonych pojazdów bojowych, 12 dział samobieżnych, 102 zestawów artylerii holowanej oraz 18 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[2]. Marynarka wojenna Ekwadoru dysponowała w 2014 roku trzema okrętami obrony przybrzeża, czterema fregatami, sześcioma korwetami oraz dwoma okrętami podwodnymi[2]. Ekwadorskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 20 myśliwców, 59 samolotów transportowych, 49 samolotów szkolno-bojowych oraz 44 śmigłowców[2].

Wojska ekwadorskie w 2014 roku liczyły 37,5 tys. żołnierzy zawodowych oraz 118,5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) ekwadorskie siły zbrojne stanowią 75. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 2,4 mld dolarów (USD)[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ruiny zabudowań Inków w Ekwadorze

Pierwsze ślady osadnictwa na ziemiach należących do Ekwadoru pochodzą z ok. 8000 p.n.e. Tereny te, zamieszkane przez liczne rolnicze plemiona indiańskie, król Tupa Inca Yupanqui włączył w granice państwa Inków w drugiej połowie XV w.

Hiszpańska kolonizacja[edytuj | edytuj kod]

Obszar Ekwadoru został odkryty i od 1526 r. penetrowany przez Hiszpanów (wyprawy Francisco Pizarra i Diego de Almagra). Ostatecznie konkwistadorzy dowodzeni przez podwładnego Pizarra Sebastiána de Belalcázara, opanowali te tereny w latach 1531-1535 i założyli miasta Quito oraz Guayaquil. W 1536 r. Ekwador włączono do Wicekrólestwa Peru. W 1563 utworzono audiencje Quito, ważną gospodarczo bo bogatą w srebro i złoto, miasto Quito było także jej centrum kulturalno-naukowym. We wschodniej części audiencji istniało w latach 1638-1773, posiadające sporą autonomię państwo Maynas, administrowane przez jezuickich misjonarzy. Następnie, w 1739 tereny te włączono do Wicekrólestwa Nowa Granada.

Droga ku niepodległości[edytuj | edytuj kod]

W XVII i XVIII w. niewolniczy przymus pracy na roli i w kopalniach powodował liczne powstania Indian. Od drugiej połowy XVIII w. pojawiły się dążenia niepodległościowe wśród Kreoli, i w związku z tym próby uniezależnienia Quito od władzy hiszpańskiej. W początkach XIX w. rozpoczęła się walka miejscowej ludności z kolonizatorami hiszpańskimi. W 1809 r. wybuchło powstanie, utworzono juntę rządzącą i proklamowano niepodległość, której nie udało się jednak utrzymać na skutek stłumienia rewolty. Kolejne powstanie z 1812 r. również zostało stłumione. Od 1819 wybuchają dalsze walki pod dowództwem gen. Antonio José de Sucre. Dzięki decydującemu zwycięstwu gen. de Sucre pod Pichincha (24 V 1822) umożliwia wojskom Simona Bolivara wyzwolenie miasta Quito (16 VI 1822). Działania wojskowe zostają zakończone w 1822 r. ostatecznym zwycięstwem. W następnych latach Ekwador wstępuje, jako prowincja Quito, do stworzonej przez Simona Bolivara federacyjnej republiki Wielkiej Kolumbii (powstałej w 1819). W 1824 prowincja przyjmuje dzisiejszą nazwę Ekwador. Po rozpadzie Wielkiej Kolumbii w maju 1830, Ekwador ogłasza się niezależnym państwem. Pierwszym prezydentem zostaje gen. Juan José Flores.

Niepodległość[edytuj | edytuj kod]

Przez cały okres niepodległego bytu, wewnętrzna sytuacja polityczna kraju była bardzo skomplikowana i pełna napięć. Władzę sprawowano w sposób niezgodny z zasadami demokracji, zmiany kolejnych ekip rządzących dokonywały się często na drodze przewrotów wojskowych i zamachów stanu. Mimo niepewnej sytuacji politycznej w niepodległym Ekwadorze udało się przeprowadzić szereg postępowych reform społecznych i gospodarczych. Starano się rozwijać infrastrukturę komunikacyjną kraju, budując wiele kilometrów linii kolejowych i dróg.

XIX-wieczną historię Ekwadoru zdominowała rywalizacja dwóch regionów gospodarczo-polityczno-kulturalnych: Sierry z ośrodkiem w Quito i Costy z ośrodkiem w Guayaquil. Nowo odkryte tereny Amazonii, nieznane i niezagospodarowane, pozostawały poza kontrolą państwa i stanowiły obszar sporny między Ekwadorem, Peru i Kolumbią. Rządy konserwatystów z Sierry – reprezentujących wielkich właścicieli ziemskich i armię, eksponujących rolę Kościoła katolickiego (należeli do nich prezydenci Juan Jose Flores i G. García Moreno), przeplatały się z rządami liberałów z Costy – przedstawicieli burżuazji handlowo-przemysłowej. Walkom o władzę towarzyszyły konflikty zbrojne z Peru i Kolumbią.

Od 1852 r. rządy objęli liberałowie, nastąpiło zniesienie niewolnictwa i wygnanie jezuitów, wprowadzono bezpłatne szkolnictwo. W 1861 do władzy doszli konserwatyści, w 1869 r. ustanowili konstytucję przyznającą prawa polityczne wyłącznie katolikom. Zaostrzająca się rywalizacja między konserwatystami a liberałami doprowadziła do wojny domowej, trwającej w latach 1895-1896. Po zwycięstwie liberałów, przejęli oni władzę w Ekwadorze i sprawowali ją prawie nieprzerwanie do 1944. Dominującą wtedy rolę w gospodarce i polityce zaczęła odgrywać Costa, zwłaszcza prowincja Guayaquil.

Po otwarciu Kanału Panamskiego intensywnie zaczął rozwijać się handel zagraniczny, Ekwador stał się jednym z największych na świecie eksporterów kakao.

Kolorem jasnozielonym zaznaczono ziemie utracone na rzecz Peru

W latach 20. XX w. zaczęły do Ekwadoru napływać obce kapitały (zwłaszcza brytyjski i amerykański) inwestowane w przemysł naftowy. Rosło uzależnienie Ekwadoru od USA. Lata 30. to okres kryzysu gospodarczego (znaczne pogorszenie sytuacji ekonomicznej m.in. pod wpływem wielkiego kryzysu światowego) oraz destabilizacji politycznej wywołanej licznymi zamachami stanu, w latach 1931-1940 władzę sprawowało aż 18 prezydentów i żaden z nich nie dotrwał do końca kadencji. W 1941 wybuchła wojna z Peru o Amazonię, gdzie odkryto bogate zasoby ropy naftowej. Wojnę zakończyło porozumienie zawarte 1942 w Rio de Janeiro pod presją państw obu Ameryk (gwarantowane przez Argentynę, Brazylię, Chile i USA), niekorzystne dla Ekwadoru, który utracił ok. 40% swojego terytorium. W połowie II wojny światowej Ekwador opowiedział się po stronie aliantów i w 1942 r. wypowiedział wojnę Niemcom oraz Włochom. Dzięki temu otrzymał znaczną pomoc gospodarczą od USA, które zbudowały na ważnych pod względem strategicznym wyspach Galápagos bazę wojskową, dla ochrony Kanału Panamskiego.

Czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

Ekwador zostaje w 1945 członkiem ONZ.

W okresie powojennym armia przejęła inicjatywę w życiu politycznym państwa i podjęła próby jego unowocześnienia. W 1944 r., w wyniku powstania wojskowych, władzę przejął José María Velasco Ibarra, który przez ok. 30 lat wywierał wpływ na życie Ekwadoru, był prezydentem w latach 1944-1947, 1952-1956, 1960-1961 i 1968-1972. Jego plany reform, zmierzających do modernizacji zacofanego gospodarczo, rolniczego Ekwadoru, nie zostały zrealizowane. Prowadził niezależną politykę zagraniczną w stosunkach z USA i kwestionował, lecz bez rezultatu, układ graniczny z Peru zawarty po wojnie w 1942. Wojskowi sprawujący (z przerwami) władzę w latach 1961-1979 deklarowali potrzebę reform strukturalnych, polityki rozwojowej i wzmocnienia kontroli państwa nad gospodarką. Próbowali także nacjonalizować niektóre jej dziedziny. W 1964 zadekretowali ograniczoną reformę agrarną, którą realizowano jeszcze w połowie lat 70. lecz nie wywarła ona większego wpływu na zmianę struktury rolniczej kraju. Od lat 70. ważnym elementem gospodarki Ekwadoru stała się ropa naftowa, której bogate złoża odkryto w 1967. W 1974 znacjonalizowano część mienia amerykańskiego koncernu Texaco-Gulf i zmniejszono tereny koncesyjne, w 1973 r., po odkryciu dalszych bogatych złóż ropy, Ekwador przystąpił do OPEC. Eksport ropy poprawił sytuację gospodarczą Ekwadoru, dochody z niego nie służyły jednak tworzeniu trwałych podstaw do rozwoju kraju. Na początku lat 80., po spadku cen ropy naftowej na rynkach światowych, sytuacja gospodarcza Ekwadoru ponownie się pogorszyła, jednocześnie odżyły konflikty graniczne z Peru i Kolumbią. Po powrocie w 1979 r. do rządów cywilnych, kolejne rządzące koalicje (1981-1988 i od 1992 centroprawicowe, 1988-1992 centrolewicowa) próbowały realizować całkowicie odmienne rozwiązania gospodarcze – neoliberalne i socjaldemokratyczne, co nie przyniosło pozytywnych i trwałych zmian w sytuacji społeczno-gospodarczej kraju. Przybyły też nowe problemy: wzrost roszczeń (m.in. społeczno-politycznych) ludności tubylczej (indiańsko-metyskiej), stanowiącej większość mieszkańców Ekwadoru, m.in. żądania zwrotu ziemi nadanej reformami z 1964 i 1973 i odebranej w 1994 (marsze na stolicę, blokady dróg itd.). Według raportów USA Ekwador ma coraz bardziej rosnący udział w nielegalnym tranzycie narkotyków.

W 1993 nowo wybrany prezydent Sixto Durán Ballén podjął decyzję o wystąpieniu Ekwadoru z OPEC. Krok ten był konsekwencją polityki sanacji, dotyczącej gospodarki prowadzonej przez nową ekipę rządzącą. Decyzję o wystąpieniu podjęto w związku z nieprzyznaniem żądanych, wyższych limitów na wydobycie ropy. Wprowadzone posunięcia oszczędnościowe, podwyżki cen, dewaluacja krajowej waluty spotkały się z protestami związków zawodowych i ludności. W 1998 prezydentem zostaje chrześcijański-demokrata Jamil Mahuad, doprowadza do nowelizacji konstytucji, poprzedzonej referendum, w kwestii możliwości reelekcji głowy państwa i prawa dwukrotnego wyboru deputowanych do parlamentu. W 1999 na skutek dużego spadku cen ropy na rynkach światowych kraj popada w duży kryzys ekonomiczny, inflacja osiąga poziom 60%, fala strajków i demonstracji (okupacja parlamentu przez 10 tys. Indian) zmusza prezydenta do ogłoszenia stanu wyjątkowego. Jednak już na początku 2000 nasilają się nowe demonstracje, wspomagane częściowo przez wojsko (nieudany wojskowy zamach stanu płk. Lucio Gutierreza), prowadzą do obalenia prezydenta Jamila Mahuada (21 I 2000). Zostaje on zastąpiony przez ówczesnego wiceprezydenta Gustavo Noboa Berejano. 10 września 2000 zastąpiono narodową walutę sucre – dolarem amerykańskim, z czego wynikła drastyczna podwyżka cen która ostatecznie pogłębiła napięcie i trudną sytuację w kraju. Prezydent Gustavo Noboa Berejano wprowadza stan wyjątkowy w całym kraju. W 2002 r. mają miejsce kolejne wybory prezydenckie, zwycięża Lucio Gutierrez, który stał na czele puczu z 2000. Sytuacja polityczna i gospodarcza bardzo trudna, mimo że Ekwador jest drugim w Ameryce Południowej eksporterem ropy naftowej i pierwszym bananów, a wzrost gospodarczy wyniósł 6% w 2004 r., to 80% mieszkańców żyje w biedzie wskutek nieudolnych rządów i korupcji, inflacja jest nadal wysoka i wynosi ok. 25%. W ślad za tym rośnie zamęt polityczny. Już w IV 2005, w wyniku demonstracji ulicznych parlament odsuwa od władzy prezydenta (prezydent otrzymuje azyl polityczny w Brazylii). Urząd prezydencki obejmuje dotychczasowy wiceprezydent Alfredo Palacio. W marcu tego roku mają miejsce protesty ludności indiańskiej wobec planowanej umowy o wolnym handlu z USA.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Gospodarka Ekwadoru.

Gospodarka opiera się na rolnictwie i wydobyciu ropy naftowej (drugie na kontynencie zasoby, z eksportu ropy pochodzi 42% wpływów dewizowych). Po dość szybkim rozwoju przemysłu przetwórczego w latach 1970-1980 narosło zadłużenie zagraniczne (do 12 mld dolarów USA w 1991) oraz spadło średnie roczne tempo wzrostu produktu krajowego brutto, z 8,7% w 1965-1980 do 1,5% w 1980-1987. Programy stabilizacyjne wprowadzane pod kontrolą Międzynarodowego Funduszu Walutowego nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.

Od 10 września 2000 r. obowiązującą walutą jest dolar amerykański który dzieli się na 100 centów. Dawniej jednostką monetarną było sucre = 100 centavos.

Struktura zatrudnienia: rolnictwo 8%, przemysł 24%, usługi i handel 68%.
Dochód narodowy w 2004 wynosił 3700 USD na 1 mieszkańca.
Inflacja w 2004 wyniosła 2%.
Zadłużenie zagraniczne przekracza 16 mld USD (2004).

Mapa lokalizacyjna Ekwadoru
Loja
Loja
Francisco de Orellana
Francisco de Orellana
Machala
Machala
Esmeraldas
Esmeraldas
Salinas
Salinas
Guayaquil
Guayaquil
Macará
Macará
Nueva Loja
Nueva Loja
Latacunga
Latacunga
Bahía de Caráquez
Bahía de Caráquez
Macas
Macas
Manta
Manta
Cuenca
Cuenca
Quito
Quito
Portoviejo
Portoviejo
Shell Mera
Shell Mera
Tiputini
Tiputini
Tulcan
Tulcan
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Ekwadorze

Podatki[edytuj | edytuj kod]

  • Podatek dochodowy: Progresywny, z sześcioma progami zgodnie z poniższą tabelką:
Roczne zarobki Podatek
1 od 0 $ do 5000 $ 0%
2 od 5000 $ do 10 000 $ 5%
3 od 10 000 $ do 20 000 $ 10%
4 od 20 000 $ do 30 000 $ 15%
5 od 30 000 $ do 40 000 $ 20%
6 powyżej 40 000 $ 25%
  • Podatek od sprzedaży: obowiązuje podatek od wartości dodanej (VAT).

Podstawowa stawka VAT to 12% dla większości produktów i usług. Występuje 0% stawka VAT na produkty żywnościowe, sprzęt rolniczy, leki, książki oraz prasa i produkty eksportowe. Dodatkowo usługi objęte zerową stawką VAT to: transport osobowy oraz towarowy, usługi medyczne, elektryczność, woda, wywóz śmieci, ścieki, edukacja, domy spokojnej starości, domy opieki społecznej, usługi religijne i pogrzebowe, druk książek, inne usługi poniżej 400$.

  • Podatek obrotowy: 1%
  • Kruczki: Ciekawym faktem jest to że podatku od nieruchomości nie płaci się gdy budowa nie została ukończona. W związku z tym spora część domów w Ekwadorze jest niedokończona.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Podstawę utrzymania 1/3 ludności stanowi rolnictwo rozwijające się dzięki dużym, wielkoobszarowym prywatnym majątkom ziemskim (duży udział w ogólnej powierzchni użytków rolnych). Ekwador jest jednym z największych w świecie producentów i eksporterów bananów. Z przeznaczeniem głównie na wywóz uprawia się także kawę i kakao. Na potrzeby wewnętrzne uprawia się: trzcinę cukrową, ryż, kukurydzę, pszenicę, jęczmień, ziemniaki, maniok jadalny, soję, drzewa cytrusowe (głównie pomarańcze) palmę oleistą oraz bawełnę. Prowadzi się tu także hodowlę bydła, trzody chlewnej, owiec, koni i kóz. Areał ziem uprawnych został znacznie powiększony w połowie lat 50. dzięki zakrojonemu na szeroką skalę karczowaniu lasów. Średnia wydajność pracy w rolnictwie jest czterokrotnie niższa niż w przemyśle. Istotnym elementem sektora rolno-spożywczego jest dość dobrze rozwinięte rybołówstwo zwłaszcza połów krewetek i tuńczyków. Ważną rolę odgrywa leśnictwo, eksploatujące cenne gatunki drzew występujące w wilgotnych lasach tropikalnych, we wschodniej części kraju (drzewo balsa, chinowiec, kauczukowiec i mahoniowiec).

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Przemysł Ekwadoru jest słabo rozwinięty. Podstawową gałęzią przemysłu przetwórczego jest rafinacja ropy naftowej i przetwórstwo gazu ziemnego oraz związany z ropą przemysł chemiczny (produkcja opon i nawozów sztucznych). Duże zakłady petrochemiczne funkcjonują w Guayaquil. Pieniądze pochodzące z sektora naftowego rząd stara się lokować w rozwój nowych gałęzi przemysłu, m.in. samochodowego i metalurgicznego. Ponadto w kraju działają zakłady branż tradycyjnych: przetwórstwa spożywczego, włókienniczej, cementowej i materiałów budowlanych. Istotna rolę w dalszym ciągu odgrywa ręczne rzemiosło (wyrób makaty, kilimy, poncz).

Handel[edytuj | edytuj kod]

Podstawowym towarem przeznaczonym na eksport jest ropa naftowa (47% wartości eksportu). Drugą ważną grupą towarową są produkty branży rolno-spożywczej, głównie banany i krewetki oraz ziarna kakao i kawy. Do kraju sprowadza się przede wszystkim surowce, dobra inwestycyjne oraz artykuły konsumpcyjne.
Głównymi partnerami handlowymi są: Stany Zjednoczone, Kolumbia i Wenezuela.

Obroty w handlu z zagranicą w 2004 wyniosły:

  • eksport: 7,56 mld USD
  • import: 7,65 mld USD

Obroty w handlu z zagranicą w 2005 wyniosły:

  • eksport: 9,22 mld USD
  • import: 8,44 mld USD

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Demografia Ekwadoru.
Ecuador demography.png
Zmiana liczby ludności Ekwadoru w latach 1961-2003 (w tysiącach)

Ekwador liczy 13,4 mln mieszkańców (2005).
Średnia gęstość zaludnienia wynosi 49 osób/km².
W miastach zamieszkuje około 62% ludności.
7% ludności to analfabeci.
Przeciętna długość życia mężczyzn to 73 lata, kobiet – 79 lat.

Struktura etniczna[edytuj | edytuj kod]

Społeczeństwo Ekwadoru to w większości ludność mieszana, pochodzenia indiańsko-europejskiego.

Według danych CIA:
Metysi (potomkowie mieszanych małżeństw białych i Indian): 79,3%
Indianie południowoamerykańscy (głównie Keczua): 7%
Potomkowie białych kolonizatorów (głównie Hiszpanów): 6,1%
Murzyni (potomkowie afrykańskich niewolników):7,2%

Religia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Ekwadorze.

Źródło: Pew Forum, 2010[3][4]; Prolades, 2010[5]; LDS, 2012[6]; Rocznik Świadków Jehowy, 2013.

Języki[edytuj | edytuj kod]

Językiem urzędowym jest hiszpański, w użyciu wśród miejscowej populacji Indian jest także język keczua, chibcha i inne.

Analfabetyzm, dane szacunkowe na rok 2003:

  • ogólnie: 7,5%
  • mężczyźni: 6%
  • kobiety: 9%

Największe miasta[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Miasta Ekwadoru.

Tabela poniższa przedstawia miasta w Ekwadorze mające powyżej 50 tys. mieszkańców.

Miasto Ludność Prowincja
1 Guayaquil 3 002 029 Guayas
2 Quito 1 399 814 Pichincha
3 Cuenca 276 964 Azuay
4 Santo Domingo 200 421 Pichincha
5 Machala 198 123 El Oro
6 Manta 183 166 Manabí
7 Portoviejo 170 326 Manabí
8 Eloy Alfaro 167 784 Guayas
9 Ambato 154 369 Tungurahua
10 Riobamba 124 478 Chimborazo
11 Quevedo 119 436 Los Ríos
12 Loja 117 796 Loja
13 Milagro 110 093 Guayas
14 Ibarra 108 666 Imbabura
15 Esmeraldas 95 630 Esmeraldas
16 Babahoyo 76 279 Los Ríos
17 La Libertad 75 881 Guayas
18 Latacunga 51 717 Cotopaxi

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kultura Ekwadoru.

Święta[edytuj | edytuj kod]

Święta religijne i świeckie
data nazwa polska nazwa hiszpańska
1 stycznia Nowy Rok Año nuevo
marzec
kwiecień
Wielkanoc
(Wielki Czwartek i Wielki Piątek)
Jueves Santo y Viernes Santo
1 maja Święto pracy Día del Trabajo
24 maja Bitwa pod Pichinchą Batalla de Pichincha
24 lipca Narodziny Szymona Boliwara Natalicio de Simón Bolivar
25 lipca Założenie Guayaquil Fundación de Guayaquil
10 sierpnia Dzień Niepodległości
(rocznica powstania w 1809)
Día de la Independencia
15 sierpnia Wniebowzięcie Matki Boskiej Día de la Asunción
9 października Niepodległość miasta Guayaquil Independencia de Guayaquil
12 października Odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba
w 1492 r.
Día de la raza
1 listopada Dzień Wszystkich Świętych Día de Todos Los Santos
2 listopada Dzień Wszystkich Zmarłych Día de los Difuntos
3 listopada Niepodległość miasta Cuenca Independencia de Cuenca
6 grudnia Założenie Quito Fundación de Quito
25 grudnia Boże Narodzenie Navidad

Nauka[edytuj | edytuj kod]

W Ekwadorze działa Ekwadorska Akademia Literatury, założona w 1875, powiązana z Hiszpańską Akademią Królewską w Madrycie. Istnieje 10 uniwersytetów z których najstarszy i największy Centralny Uniwersytet Ekwadoru w Quito został założony w 1769. Poza tym Politechnika Narodowa w Quito, założona w 1869.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Ekwador w Wikisłowniku

Uwagi

  1. Do 2000 sucre (ECS)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ecuador (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-26].
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-23].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-05-23].
  5. Conela: Resumen estadistico de la iglesia latina global. Prolades.com, 2011.
  6. Facts and Statistics. An Official WEBSITE of The Church of JESUS CHRIST of LATTER-DAY SAINTS. [dostęp 2014-05-23].