Wyżyna Środkowosyberyjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyżyna Środkowosyberyjska
Среднесибирское плоскогорье
Państwo  Rosja
Wysokość 500-700 m n.p.m.
Rodzaj obiektu Wyżyna
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Wyżyna Środkowosyberyjska
Wyżyna Środkowosyberyjska
Ziemia 68°00′00″N 95°00′00″E/68,000000 95,000000Na mapach: 68°00′00″N 95°00′00″E/68,000000 95,000000

Wyżyna Środkowosyberyjska (ros. Среднесибирское плоскогорьеSriedniesibirskoje płoskogorje) – rozległa wyżyna w azjatyckiej części Rosji, pomiędzy Niziną Zachodniosyberyjską i rzeką Jenisej na zachodzie, a Niziną Środkowojakucką i rzeką Leną na wschodzie oraz Niziną Północnosyberyjską na północy i Sajanami na południu.

Srednesibirskoe ploskogorie vid s reki Tunguska 01.jpg

Powierzchnia około 3,5 mln km². Średnia wysokość 500-700 m n.p.m. W najwyższej, północno-zachodniej części wyżyny znajdują się góry Putorana, wznoszące się na wysokość 1701 m n.p.m. (szczyt Kamień).

Wyżyna Środkowosyberyjska ma budowę płytową, jej podłoże stanowi prekambryjska tarcza krystaliczna, pokryta młodszymi osadami i licznymi pokrywami lawowymi. Wydźwignięta na zachód obniża się stopniowo ku południowemu wschodowi. Obejmuje łagodnie pofalowane lub spłaszczone międzyrzecza, rozcięte głębszymi i pełnych progów doliny rzek (znaczne zasoby energii wodnej). Główne rzeki: Angara, Podkamienna Tunguzka, Dolna Tunguzka (dopływ Jeniseju) oraz górna Lena z Wilujem.

Klimat umiarkowany chłodny, skrajnie kontynentalny: roczna amplituda temperatury przekracza 60 °C. Suma opadów dochodzi do 500 mm.

W części północnej występuje roślinność tundrowa, ku południowi przechodząca w lasotundrę, w środkowej części wyżyny występuje tajga, natomiast w południowej występują lasostepy i stepy.

Występują tam bogate złoża surowców mineralnych, m.in. węgiel kamienny, węgiel brunatny (Tunguskie Zagłębie Węglowe), rudy niklu, miedzi, platyny (Norylsk), diamentów (Mirnyj oraz Ajchał), złota, grafitu, żelaza, boksytów, ropy naftowej i soli kamiennej.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • S.P.Susłow Geografia fizyczna azjatyckiej części ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961
  • Zdzisław Czeppe, Jan Flis, Rodion Mochnacki Geografia fizyczna świata. Podręcznik dla studentów geografii uniwersytetów i wyższych szkół pedagogicznych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966, wyd. I
  • Józef Szaflarski (red.) Słownik geografii świata. Tom I. A-M, "Wiedza Powszechna", Warszawa 1977, wyd. II
  • Józef Szaflarski (red.) Słownik geografii świata. Tom I. N-Z, "Wiedza Powszechna", Warszawa 1977, wyd. II
  • Jan Mityk Geografia fizyczna części świata (zarys fizjograficzny), Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1982, wyd. V
  • Włodzimierz Mizerski Geologia regionalna kontynentów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, ISBN 83-01-14339-8