Boksyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Boksyt

Boksyt – ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu (hydrargilitu, bemitu lub diasporu). Zawiera też minerały ilaste, krzemionkę, tlenki i wodorotlenki żelaza. Nazwa boksyt pochodzi od francuskiego miasteczka Les Baux-de-Provence w południowej Francji, gdzie w 1821 r. francuski geolog i mineralog Pierre Berthier po raz pierwszy odkrył i opisał złoża tej skały. Berthier nazwał tę skałę terre d'alumine des Baux. W 1844 r. Pierre-Armand Dufrénoy wprowadził określenie beauxite, natomiast nazwę bauxite przyjął Henri Sainte-Claire Deville w roku 1861, kiedy po raz pierwszy w historii ruszyła przemysłowa eksploatacja złóż boksytu.

Boksyt jest najczęściej koloru czerwonego lub brunatnego, drobnoziarnisty, miękki, słabo spojony lub zwięzły i twardy. W największych ilościach powstaje na miejscu wietrzenia skał glinokrzemianowych w klimacie gorącym. Jest podstawową rudą glinu. Używany też w metalurgii (jako topnik) oraz do wyrobu materiałów ogniotrwałych i szybko twardniejących cementów. Boksyt występuje w dwóch odmianach: laterytowej (krzemianowej) i krasowej (węglanowej).

Górnictwo boksytów jest najlepiej rozwinięte w Australii – jej udział w 1995 roku w światowej produkcji sięgał aż 39%. Największe złoża, o dużej zawartości tlenku glinu (do 60%), są eksploatowane w rejonie Weipa nad Zatoką Karpentaria, a mniejsze w rejonie Perth. Ponad 30% światowej produkcji boksytów przypada na kraje Ameryki Łacińskiej, zwłaszcza na Jamajkę (9,9%) i Brazylię (8%), a także na Wenezuelę, Surinam i Gujanę. W Afryce wielkim ich producentem jest Gwinea (12% światowego wydobycia). Udział pozostałych państw wynosi poniżej 20%, a są wśród nich – między innymi – Chiny, Indie, Rosja, Kazachstan. W Europie najwięcej boksytów wydobywa się w Grecji (1,7%) i na Węgrzech (1%). Znikomą produkcją charakteryzuje się obecnie Francja, która jeszcze 10 lat temu należała do liczących się producentów tego surowca. W Polsce boksyt występuje m.in. koło Nowej Rudy na Dolnym Śląsku.

Światowe wydobycie i zasoby boksytów[edytuj | edytuj kod]

(dane szacunkowe z 2001 w tys. ton)

Kraj Wydobycie Zasoby Baza zasobów
2000 2001
Australia 53 800 53 500 3 800 000 7 400 000
Brazylia 14 000 14 000 3 900 000 4 900 000
Chiny 9 000 9 200 720 000 2 000 000
Gwinea 15 000 15 000 7 400 000 8 600 000
Gujana 2 400 2 000 700 000 900 000
Indie 7 370 8 000 770 000 1 400 000
Jamajka 11 100 13 000 2 000 000 2 500 000
Rosja 4 200 4 000 200 000 250 000
Surinam 3 610 4 000 580 000 600 000
Stany Zjednoczone NA NA 20 000 40 000
Wenezuela 4 200 4 400 320 000 350 000
Inne kraje 10 800 10 200 4 100 000 4 700 000
Świat - razem 135 000 137 000 24 000 000 34 000 000

Poniżej tabela pokazująca zmiany w wydobyciu, jakie nastąpiły w kolejnych latach.
(dane w tys. ton obejmujące lata 2007 i 2008)
Źródło:U.S. Geological Survey, Mineral Commodity Summaries, styczeń 2009

Kraj Wydobycie Zasoby Baza zasobów
2007 2008
Gwinea 18 000 18 000 7 400 000 8 600 000
Australia 62 400 63 000 5 800 000 7 900 000
Wietnam 30 30 2 100 000 5 400 000
Jamajka 14 600 15 000 2 000 000 2 500 000
Brazylia 24 800 25 000 1 900 000 2 500 000
Gujana 1 600 1 600 700 000 900 000
Indie 19 200 20 000 770 000 1 400 000
Chiny 30 000 32 000 700 000 2 300 000
Grecja 2 220 2 200 600 000 650 000
Iran - 500 - -
Surinam 4 900 4 500 580 000 600 000
Kazachstan 4 800 4 800 360 000 450 000
Wenezuela 5 900 5 900 320 000 350 000
Rosja 6 400 6 400 200 000 250 000
Stany Zjednoczone - - 20 000 40 000
Inne kraje 7 150 6 800 3 200 000 3 800 000
Świat - razem 202 000 205 000 27 000 000 38 000 000

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Ryka i A. Maliszewska. Słownik petrograficzny. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa, 1982. ISBN 83-220-0150-9
  • A. Bolewski i W. Parachoniak. Petrografia. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa, 1982. ISBN 83-220-0173-8