Złota Brama w Kijowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Złotej Bramy w Kijowie. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Złota Brama
Złota Brama
Państwo  Ukraina
Miejscowość Kijów
Typ budynku brama
Rozpoczęcie budowy 1017
Ukończenie budowy 1024
Zniszczono 1240
przed 1545
Odbudowano 1982
Położenie na mapie Kijowa
Mapa lokalizacyjna Kijowa
Złota Brama
Złota Brama
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Złota Brama
Złota Brama
Ziemia 50°26′56″N 30°30′48″E/50,448889 30,513333Na mapach: 50°26′56″N 30°30′48″E/50,448889 30,513333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Złota brama w Kijowie (ukr.: Золоті ворота, Zołoti worota) – średniowieczna brama wjazdowa do kijowskiego grodu Jarosława. Nazwa ta została nadana również znajdującemu się w pobliżu teatrowi oraz stacji kijowskiego metra. Obecny budynek jest w większości rekonstrukcją powstałą w XX wieku.

Brama była jedną z trzech bram miasta zbudowaną przez Jarosława I Mądrego[1] w połowie XI w. Budowlę tę rozpoczął wznosić Włodzimierz I. Teoretycznie więc Chrobry mógł stępić swój miecz o tę bramę, lecz nie "Złotą" ale "Wielką", tak bowiem opisują ją dzieje metropolity Iłariona. Określenie "złota" pojawia się w latopisach w XI w.

Wzorowana na Złotej Bramie Konstantynopola. W czasie ataku na Kijów wojsk Batu-chana w 1240 roku cały atak poszedł na przeciwległą, położoną po drugiej stronie miasta bramę Lacką. Uległa częściowemu zniszczeniu rok później, podczas najazdu Mongołów. W źródłach pisanych brama pojawia się dopiero w roku 1499, tuż po nadaniu prawa miejskiego magdeburskiego Padołowi, ale jako komora celna. W roku 1545 bramy już nie było. W opisie Kijowa z roku 1594 brama nazwana jest "ruiną", taką relację pozostawił Erich Lassota von Steblau. Ryciny Abrahama van Westervelda z roku 1651, który towarzyszył księciu Radziwiłłowi w podróży, przedstawiają zrujnowaną bramę, ale z zachowanym jeszcze łukiem bramnym. W roku 1755 to, co pozostało z bramy zasypały władze rosyjskie. W roku 1834 bramę odkopano na nowo. Dopiero pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku zrekonstruowano zabytek.

Oryginalne pozostałości bramy na pocz. XX wieku

W 1982 roku została całkowicie odnowiona z okazji 1500-lecia Kijowa, jakkolwiek nie było żadnych dowodów dokumentujących jej oryginalny wygląd. Niektórzy historycy sztuki przekonywali, że należy wyburzyć nową konstrukcję i umożliwić zwiedzanie ruin oryginalnej budowli[potrzebne źródło].

W 1989 roku, wraz z rozbudową kijowskiego metra, w pobliżu bramy została oddana do użytku stacja Zołoti worota nawiązująca architektonicznie do kościołów rusi kijowskiej.

W 1997 roku obok bramy odsłonięto pomnik Jarosława Mądrego.

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Legenda mówi, że w 1018 w czasie wyprawy na Ruś Kijowską Bolesław I Chrobry uderzył Szczerbcem o bramę wyszczerbiając go, choć pierwsza historyczna wzmianka o budowli zachowała się w latopisie z 1037 roku. Legenda ta w dość niezwykłej interpretacji jest użyta w powieści rosyjskiego pisarza Wladimira Ordanskiego Klucz Dawida.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Lacka Brama, którą latopis wymienia w 1151 roku - była jedną z czterech głównych bram tzw. grodu Jarosława (były jeszcze Węgierska, Złota w następnych doszła również Żydowska), która prowadziła na płd. wsch., w kierunku uroczyska Ugorskie. [w:] Goranin. Latopis kijowski 1118-1158. 1995;