Włodzimierz I Wielki
| Włodzimierz I Wielki | |
| książę | |
 |
|
| Data śmierci | 15 lipca 1015 |
| Kościół/ wyznanie |
Kościół prawosławny, Kościół katolicki |
Włodzimierz I Wielki, norm. Valdemar; ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski (Gardarki) od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego i Kościoła katolickiego.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Był najmłodszym synem księcia Światosława I i jego konkubiny Maluszy, którą sagi norweskie opisują jako wróżkę przepowiadającą przyszłość i żyjącą do wieku 100 lat. Według najnowszych badań, książę Włodzimierz urodził się na Wołyniu, we wsi Budziatycze (ukr. Будятичі) obecnie w obwodzie wołyńskim, w pobliżu monasteru w Zimnem[1][2]. W podziale ojcowizny otrzymał najpierw Nowogród Wielki (Holmgård), musiał stamtąd uciekać przed przyrodnimi braćmi Jaropełkiem i Olegiem, ale powrócił w 978[3] roku na czele sprzymierzonych oddziałów wikingów, odbił Nowogród, po drodze do Kijowa zajął Połock i Smoleńsk i porwał połocką księżniczkę Rognedę, którą zmusił do zamążpójścia. Po zajęciu Kijowa kazał zamordować Jaropełka (Oleg już wówczas nie żył). W następnych latach podbił i przyłączył do Rusi tereny polskich Grodów Czerwieńskich (981) i pokonał Jaćwingów.
Do tej pory okrutny, wojowniczy i rozpustny (miał kilkanaście żon i podobno 800 konkubin), zmienił się całkowicie po przyjęciu chrztu w Chersonezie i ślubie z Anną, siostrą cesarza Bizancjum Bazylego II w 988 r. Główne elementy fabuły legendy "Korsuńskiej" o wydarzeniach chrztu Włodzimierza, do dziś obecne w wierzeniach, związanych ze źródłem i cudownym obrazem Matki Boskiej we wsi Budziatycze na Wołyniu (miejscu narodzin książę Włodzimierza)[4][2].
Po powrocie do Kijowa zniszczył pogańskie chramy, wrzucił własnoręcznie posąg Peruna do Dniepru i po przybyciu duchownych z Bizancjum kazał przeprowadzić masowy chrzest ludności w Dnieprze. Założył miasto Włodzimierz Wołyński. Zwycięzca Waregów i zjednoczyciel państwa stał się teraz pokojowym i miłosiernym władcą, choć ustanowił surowe kary za pozostawanie w błędach bałwochwalstwa. W Kijowie wzniósł cerkiew Dziesięcinną oraz założył pierwszą na Rusi szkołę.
Ostatnie lata życia księcia były wypełnione stałymi konfliktami z jego dwunastoma kłótliwymi, na wpół pogańskimi synami: Burisleif, Jarisleif i Wartilaf. Zmarł 15 lipca 1015 r. w drodze do Nowogrodu, dokąd wyruszył na wojnę z synem Jarosławem (Jarisleif).
Rocznica śmierci świętego jest wielkim świętem prawosławnych i unitów (lecz nie katolików rzymskich) w Rosji i na Ukrainie. Zwłoki świętego odnaleziono w Cerkwi Dziesięcinnej w 1636 r. W 1935 r. władze sowieckie nakazały ją rozebrać. Brak informacji na temat, co się stało z relikwiami Włodzimierza, jego żony Anny i babki św. Olgi.
Przodkowie [edytuj]
| 4. Igor Rurykowicz (ok.878 - 945) | ||||||
| 2. Światosław I (942 - 972) | ||||||
| 5. Olga (ok. 903 - 969) | ||||||
| 1. Włodzimierz I Wielki (958? - 1015) | ||||||
| 6. Malko Lubczanin | ||||||
| 3. Małusza | ||||||
| 7. nieznany przodek | ||||||
Żony i potomstwo [edytuj]
Temat małżeństw i potomstwa Włodzimierza jest szeroko dyskutowany w literaturze historycznej.
Jego żonami z czasów sprzed przyjęcia chrztu były:
- Rogneda - córka połockiego księcia Rogwołoda[5][6],
- Greczynka[5],
- dwie Czeszki[5], być może jedna z nich to wspomniana w Powieści Malfryda.
- Bułgarka[5] - według Wasyla Tatiszczewa miała mieć na imię Adela.
Skandynawskie sagi (których wiarygodność bywa podawana w wątpliwość) przypisują Włodzimierzowi żonę o imieniu Olava lub Allogia. Część badaczy sądzi, że imię to pojawiło się przez błąd skaldów, którzy przypisali imię babki Włodzimierza (Olga) jego żonie[7].
W 989 roku Włodzimierz poślubił Annę Porfirogenetkę, siostrę cesarza bizantyjskiego Bazylego II Bułgarobójcy. Owdowiał w 1011 roku. Po jej śmierci ożenił się jeszcze raz, a wdowa po Włodzimierzu żyła jeszcze w sierpniu 1018 roku.
Synami Włodzimierza byli:
- Wyszesław - według Powieści minionych lat syn pierwszej Czeszki[5],
- Iziasław - według Powieści minionych lat oraz Latopisu ławrentjewskiego syn Rognedy[6][8],
- Jarosław I Mądry - według Powieści minionych lat syn Rognedy[5][6],
- Światopełk I Przeklęty - według Powieści minionych lat syn Greczynki[5][6],
- Wsiewołod - według Powieści minionych lat syn Rognedy[5][6],
- Światosław - według Powieści minionych lat syn drugiej Czeszki[5]
- Mścisław I Chrobry - według Powieści minionych lat syn Rognedy[5],
- Borys (imię chrzestne Roman[9]) - według Powieści minionych lat syn Bułgarki[5], według A. Poppego syn Anny[10]
- Gleb (imię chrzestne Dawid[9]) - według Powieści minionych lat syn Bułgarki[5], według A. Poppego syn Anny[10]
- Stanisław,
- Pozwizd,
- Sudzisław.
Córkami Włodzimierza były:
- Teofano - żona Ostomira, posadnika Nowgrodu[10],
- Przedsława - konkubina Bolesława Chrobrego,
- Maria Dobroniega - żona Kazimierza I Odnowiciela.
Przypuszcza się, że córką Włodzimierza mogła być też nieznana z imienia żona Bernarda II, margrabiego Marchii Północnej[6].
-
Włodzimierz Wielki. Miniatura z Carskiej Księgi Tytułów z 1672 r. wykonanej przez zespół artystów kremla moskiewskiego
-
Włodzimierz wyrusza na wojnę. Fragment "Latopisu Radziwiłłowskiego", XII wiek. Zbiory Rosyjskiej Akademii Nauk, Petersburg
-
Chrzest Włodzimierza. Projekt fresku autorstwa Wiktora Wasniecowa dla Katedry św. Włodzimierza w Kijowie z 1890 r. Galeria Trietiakowska, Moskwa
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Диба Ю. Літописне Будятино (про місце народження князя Володимира Святославовича та розташування найдавнішої церкви Пресвятої Богородиці) // П'яті «Ольжині читання». Пліснеськ. 7 травня 2010 року. Львів-Броди, 2011, s. 23-28
- ↑ 2,0 2,1 Диба Ю. Історично-географічний контекст літописного повідомлення про народження князя Володимира Святославовича: Локалізація Будятиного села // Княжа доба. Історія і культура. Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип`якевича НАН України. - Вип. VI. - С. 37-70
- ↑ Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie - Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 227. ISBN 978-83-7425-697-1.
- ↑ Диба Ю. Інтерпретація Корсунської легенди в Будятицькій традиції вшанування Святого джерела // Старий Луцьк (Матеріали наукової конференції "Любартівські читання", 30-31 березня 2012 р.).- Луцьк, 2012.- Вип. 8.- С. 26-39
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 95.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.
- ↑ Rydzevskaya, Ancient Rus and Scandinavia in 9-14 cent., 1978.
- ↑ Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 61, 95. Zob. J. Bieniak, Rognieda, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 4, 1970, s. 524.
- ↑ 9,0 9,1 H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, 1997, szpalta 497.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 A. Poppe, Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim, "Kwartalnik Historyczny" 102, 1995/3-4, s. 4-22.
Bibliografia [edytuj]
- Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.
- F. G. Holweck, A Biographical Dictionary of the Saints, London 1924
| Poprzednik Jaropełk I |
 |
Wielki Książę Kijowski 980-1015 |
|
Następca Światopełk I Przeklęty |
| Poprzednik Rogwołod |
 |
Książę Połocka ok. 978–989 |
|
Następca Iziasław Włodzimierzowicz |
