Włodzimierz I Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Włodzimierz I Wielki
Vladimir I of Kiev - Project Gutenberg eText 20880.jpg
Alex K Volodymyr I.svg
Wielki książę kijowski
Okres panowania od 980
do 1015
Poprzednik Jaropełk I
Następca Światopełk I Przeklęty
Książę nowogrodzki
Okres panowania od 969
do 977
Poprzednik Światosław I
Następca Jaropełk I
Książę połocki
Okres panowania od 978
do 988
Poprzednik Rogwołod
Następca Iziasław Włodzimierzowicz
Książę nowogrodzki
Okres panowania od 979
do 988
Poprzednik Jaropełk I
Następca Wyszesław I
Dane biograficzne
Dynastia Rurykowicze
Urodziny ok. 960
Śmierć 15 lipca 1015
Miejsce pochówku Cerkiew Dziesięcinna w Kijowie
Ojciec Światosław I
Matka Małusza
Żona 1. Rogneda
2. Anna Porfirogenetka
Rodzeństwo Jaropełk I,
Oleg
Dzieci Wyszesław
Iziasław
Jarosław I Mądry
Światopełk I
Wsiewołod
Światosław
Mścisław I Chrobry
Borys Roman
Gleb Dawid
Stanisław
Pozwid
Sudzisław
Teofano
Przedsława
Dobroniega Maria
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Święty Włodzimierz
Książę, Równy Apostołom, Wielki
Vladimir I of Kiev.PNG
Kościół/
wyznanie
Kościół prawosławny, Kościół katolicki
Wspomnienie 15 lipca
Atrybuty korona, krzyż, tron
Patron Ukrainy, Rosji, katolików mieszkajacych na Ukrainie i w Rosji, wojsk wewnętrznych MSW Rosji,

Włodzimierz I Wielki, norm. Valdemar; ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski (Gardarki) od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego i Kościoła katolickiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był najmłodszym synem księcia Światosława I i jego konkubiny Maluszy, którą sagi norweskie opisują jako wróżkę przepowiadającą przyszłość i żyjącą do wieku 100 lat. Według najnowszych badań, książę Włodzimierz urodził się na Wołyniu, we wsi Budziatycze (ukr. Будятичі) obecnie w obwodzie wołyńskim, w pobliżu monasteru w Zimnem[1][2]. W podziale ojcowizny otrzymał najpierw Nowogród Wielki (Holmgård), musiał stamtąd uciekać przed przyrodnimi braćmi Jaropełkiem i Olegiem, ale powrócił w 978[3] roku na czele sprzymierzonych oddziałów wikingów, odbił Nowogród, po drodze do Kijowa zajął Połock i Smoleńsk i porwał połocką księżniczkę Rognedę, którą zmusił do zamążpójścia. Po zajęciu Kijowa kazał zamordować Jaropełka (Oleg już wówczas nie żył). W następnych latach podbił i przyłączył do Rusi tereny polskich Grodów Czerwieńskich (981), przymuszał do uległości Wiatyczów (981,982), pokonał Jaćwingów (983), podporządkował sobie Radymiczów (984).

Chcąc wytworzyć jedność plemion ruskich chciał wykorzystać kulty plemienne tworząc w Kijowie centralny ośrodek kultowy dla całego państwa z utworzonym panteonem bóstw[4].

Do tej pory okrutny, wojowniczy i rozpustny (miał kilkanaście żon i podobno 800 konkubin), zmienił się całkowicie po przyjęciu chrztu w Chersonezie i ślubie z Anną, siostrą cesarza Bizancjum Bazylego II w 988 r. Główne elementy fabuły legendy "Korsuńskiej" o wydarzeniach chrztu Włodzimierza, do dziś obecne w wierzeniach, związanych ze źródłem i cudownym obrazem Matki Boskiej we wsi Budziatycze na Wołyniu (miejscu narodzin księcia Włodzimierza)[5][2].

Po powrocie do Kijowa zniszczył pogańskie chramy, wrzucił własnoręcznie posąg Peruna do Dniepru i po przybyciu duchownych z Bizancjum kazał przeprowadzić masowy chrzest ludności w Dnieprze. Założył miasto Włodzimierz Wołyński. Zwycięzca Waregów i zjednoczyciel państwa stał się teraz pokojowym i miłosiernym władcą, choć ustanowił surowe kary za pozostawanie w błędach bałwochwalstwa. W Kijowie wzniósł cerkiew Dziesięcinną oraz założył pierwszą na Rusi szkołę.

Ostatnie lata życia księcia były wypełnione stałymi konfliktami z jego dwunastoma kłótliwymi, na wpół pogańskimi synami: Burisleif, Jarisleif i Wartilaf. Zmarł 15 lipca 1015 r. w drodze do Nowogrodu, dokąd wyruszył na wojnę z synem Jarosławem (Jarisleif).

Rocznica śmierci świętego jest wielkim świętem prawosławnych i unitów (lecz nie katolików rzymskich) w Rosji i na Ukrainie. Zwłoki świętego odnaleziono w Cerkwi Dziesięcinnej w 1636 r. W 1935 r. władze sowieckie nakazały ją rozebrać. Brak informacji na temat, co się stało z relikwiami Włodzimierza, jego żony Anny i babki św. Olgi.

Przodkowie[edytuj | edytuj kod]

4. Igor Rurykowicz (ok.878 - 945)      
    2. Światosław I (942 - 972)
5. Olga (ok. 903 - 969)        
      1. Włodzimierz I Wielki (958? - 1015)
6. Malko Lubczanin    
    3. Małusza    
7. nieznany przodek      
 

Żony i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Temat małżeństw i potomstwa Włodzimierza jest szeroko dyskutowany w literaturze historycznej.

Jego żonami z czasów sprzed przyjęcia chrztu były:

  1. Rogneda - córka połockiego księcia Rogwołoda[6][7],
  2. Greczynka[6],
  3. dwie Czeszki[6], być może jedna z nich to wspomniana w Powieści Malfryda.
  4. Bułgarka[6] - według Wasyla Tatiszczewa miała mieć na imię Adela.

Skandynawskie sagi (których wiarygodność bywa podawana w wątpliwość) przypisują Włodzimierzowi żonę o imieniu Olava lub Allogia. Część badaczy sądzi, że imię to pojawiło się przez błąd skaldów, którzy przypisali imię babki Włodzimierza (Olga) jego żonie[8].

W 989 roku Włodzimierz poślubił Annę Porfirogenetkę, siostrę cesarza bizantyjskiego Bazylego II Bułgarobójcy. Owdowiał w 1011 roku. Po jej śmierci ożenił się jeszcze raz, a wdowa po Włodzimierzu żyła jeszcze w sierpniu 1018 roku.

Synami Włodzimierza byli:

Córkami Włodzimierza były:

Przypuszcza się, że córką Włodzimierza mogła być też nieznana z imienia żona Bernarda II, margrabiego Marchii Północnej[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Диба Ю. Літописне Будятино (про місце народження князя Володимира Святославовича та розташування найдавнішої церкви Пресвятої Богородиці) // П'яті «Ольжині читання». Пліснеськ. 7 травня 2010 року. Львів-Броди, 2011, s. 23-28
  2. 2,0 2,1 Диба Ю. Історично-географічний контекст літописного повідомлення про народження князя Володимира Святославовича: Локалізація Будятиного села // Княжа доба. Історія і культура. Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип`якевича НАН України. - Вип. VI. - С. 37-70
  3. Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie - Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 227. ISBN 978-83-7425-697-1.
  4. Epoka świetności Rusi za Włodzimierza i Jarosława. W: Jerzy Ochmański: Dzieje Rosji do roku 1861. Warszawa-Poznań: PWN, 1983, s. 21. ISBN 8301030399.
  5. Диба Ю. Інтерпретація Корсунської легенди в Будятицькій традиції вшанування Святого джерела // Старий Луцьк (Матеріали наукової конференції "Любартівські читання", 30-31 березня 2012 р.).- Луцьк, 2012.- Вип. 8.- С. 26-39
  6. 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 95.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.
  8. Rydzevskaya, Ancient Rus and Scandinavia in 9-14 cent., 1978.
  9. Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 61, 95. Zob. J. Bieniak, Rognieda, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 4, 1970, s. 524.
  10. 10,0 10,1 H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, 1997, szpalta 497.
  11. 11,0 11,1 11,2 A. Poppe, Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim, "Kwartalnik Historyczny" 102, 1995/3-4, s. 4-22.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.
  • F. G. Holweck, A Biographical Dictionary of the Saints, London 1924


Poprzednik
Jaropełk I
Alex K Kievan Rus..svg Wielki Książę Kijowski
980-1015
Alex K Kievan Rus..svg Następca
Światopełk I Przeklęty
Poprzednik
Rogwołod
Coat of Arms of Połack, Belarus.png Książę Połocka
ok. 978–989
Coat of Arms of Połack, Belarus.png Następca
Iziasław Włodzimierzowicz