Zhao Ziyang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Zhao.
Zhao Ziyang
Zhao Ziyang
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Zhào Zǐyáng
Wade-Giles Chao Tzu-yang
Zn. tradycyjne 趙紫陽
Zn. uproszczone 赵紫阳

Zhao Ziyang (ur. 17 października 1919, zm. 17 stycznia 2005) – polityk chiński, były premier ChRL i sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin.

Urodził się w powiecie Hua w prowincji Henan w rodzinie posiadacza ziemskiego[1]. W 1932 wstąpił do Ligi Młodzieży Komunistycznej[2], a w 1938 do Komunistycznej Partii Chin. Podczas wojny z Japonią działał w podziemiu komunistycznym, a następnie walczył w oddziałach Li Xianniana w wojnie domowej z Kuomintangiem[1]. Od 1951 zajmował kierownicze stanowiska w lokalnych władzach partyjnych prowincji Guangdong, gdzie zainicjował szereg reform rolnych. W 1965 został pierwszym sekretarzem komitetu prowincjonalnego KPCh. Po rozpoczęciu rewolucji kulturalnej został w styczniu 1967 roku zdymisjonowany .

W 1971 roku został zrehabilitowany i przeniesiony do pracy w sekretariacie partyjnym w Mongolii Wewnętrznej[1]. W 1973 roku został członkiem KC KPCh[1]. W latach 1975-1980 sprawował funkcję pierwszego sekretarza KPCh w prowincji Syczuan, gdzie przeprowadził skuteczne reformy ekonomiczne (m.in. częściowo dekolektywizując rolnictwo i zwiększając samodzielność dyrektorów przedsiębiorstw[2]), które w krótkim czasie podniosły produkcję przemysłową i rolną. Tzw. "eksperyment syczuański" stał się później modelem dla reform ekonomicznych przeprowadzonych przez Deng Xiaopinga.

W 1977 roku został członkiem Biura Politycznego Partii, a w kwietniu 1980 wicepremierem[1]. W sierpniu 1980 roku zastąpił Hua Guofenga na stanowisku premiera, które piastował do 1987 roku. W okresie od 20 grudnia 1982 do 11 stycznia 1983 roku odbył podróż po 11 krajach afrykańskich, która przyniosła zacieśnienie relacji handlowych pomiędzy Chinami i Afryką. 19 grudnia 1984 roku podpisał z premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher porozumienie o zwrocie Chinom Hongkongu.

Był jednym z głównych architektów przeprowadzonych w latach 80. reform wolnorynkowych. W styczniu 1987 roku zastąpił Hu Yaobanga na stanowisku sekretarza generalnego partii. Na początku demonstracji studenckich w Pekinie w 1989 roku szukał porozumienia z protestującymi. Został wówczas pozbawiony wszystkich stanowisk i osadzony w areszcie domowym na terenie rządowego kompleksu Zhongnanhai, gdzie przebywał do końca życia.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Zhao Ziyang: The Times obituary. [dostęp 28 grudnia 2009].
  2. 2,0 2,1 Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005, s. 327. ISBN 83-05-13407-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]