Zygmunt Vogel
| Zygmunt Vogel | |
| Data i miejsce urodzenia | 15 czerwca 1764 Wołczyn |
| Data i miejsce śmierci | 20 kwietnia 1826 Warszawa |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | malarstwo grafika |
| Styl | klasycyzm |
| Ważne dzieła | Zbiór widoków sławniejszych pamiątek narodowych |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Zygmunt Vogel zw. Ptaszkiem (ur. 15 czerwca 1764 w Wołczynie, zm. 20 kwietnia 1826 w Warszawie) – polski malarz i rysownik, przedstawiciel klasycyzmu, pedagog, wolnomularz[1].
Biografia [edytuj]
Zygmunt Vogel był synem kuchmistrza księcia Michała Czartoryskiego, kanclerza wielkiego litewskiego, ale już jako dziecko stracił ojca. Czartoryscy zatroszczyli się o los sieroty. Pomogli matce w jego naukach, dali mieszkanie w Warszawie na swej posesji przy Solcu, a potem zaprotegowali go swoim rozlicznym krewnym. Nauki, jakie pobierał, miały zrobić zeń architekta lub budowniczego, ale nic z tego nie wyszło, bo w wieku lat szesnastu, dzięki wstawiennictwu Stanisława Kostki Potockiego, został przyjęty do Malarni Królewskiej w Warszawie, gdzie zapoznał się z pracami Bernarda Bellotta zwanego Canaletto. To wtedy w Ptaszku, bo tak zwali Vogla przyjaciele, zrodziło się zamiłowanie do widoków miejskich, do odwzorowywania architektury[2].
Zaczął od kopii dzieł Canaletta, które zamawiał u niego Michał Jerzy Wandalin Mniszech, marszałek wielki koronny, ale potem zaczął malować własne widoki Warszawy. Nie używał prawie farb olejnych; jego domeną były akwarela, tusz, ołówek, sepia. Po latach prace te − pod wpływem czynników atmosferycznych − straciły barwy i płowiejąc nabrały tonacji szarobrązowej[3].
W roku 1787 młodym rysownikiem zainteresował się król Stanisław August. Na krótko przed wyjazdem do Kaniowa na spotkanie z carycą Katarzyną odwiedził rysownika w Malarni, obiecał wsparcie finansowe na naukę języków obcych i osobistą protekcję[4].
Król, który zwiedził wówczas Ziemię Krakowską, po powrocie polecił Voglowi udać się natychmiast do „Krzeszowic, Tęczyna, Alwerni, Lipowca, Olkusza, Rabsztyna, Pieskowej Skały...” w celu zrobienia szkiców tych miejsc i zebrania wiadomości historycznych. Z tej i innych podróży powstał album zawierający 63 akwarele i rysunki[5].
Stanisława Augusta interesował też Gdańsk, więc wysłał tam swego protegowanego w roku 1788. Z powstałych wówczas akwarel zachowały się tylko dwie, ale musiało być ich znacznie więcej, o czym świadczą ołówkowe szkice w zeszycie Vogla, który spędził w Gdańsku prawie dwa lata[6].
W następnych latach wiele podróżował po kraju malując widoki różnego rodzaju zamków, miast i posiadłości. Pierwszy cykl dziesięciu takich akwarel powstał na zlecenie Stanisława Kostki Potockiego w jego nowej letniej rezydencji, Olesinie koło Kurowa[7]. Jednak mapa podróży Ptaszka ograniczała się do pierwszej zleconej przez króla trasy, „wzdłuż biegu Wisły, począwszy od Białej poza Krakowem aż do jej ujścia pod Mündą za Gdańskiem”[8].
W Warszawie bywał uczestnikiem organizowanych przez Stanisława Augusta obiadów czwartkowych.
Po abdykacji króla, jego wyjeździe do Petersburga i rychłej śmierci, Vogel zaczął szukać innej pracy. Został nauczycielem Liceum Warszawskiego, a w 1817 dostał katedrę perspektywy w Oddziale Sztuk Pięknych świeżo otwartego Uniwersytetu Warszawskiego. Do końca życia mieszkał w Warszawie[9].
Pochowany został na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (al. 26, nr 6).
W 1818 roku został kawalerem Orderu Świętego Stanisława IV. klasy[10].
Bibliografia [edytuj]
- Krystyna Sroczyńska: Podróże malownicze Zygmunta Vogla. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Auriga, 1980. ISBN 83-221-0073-6.
- Krystyna Sroczyńska, Zygmunt Vogel. Rysownik gabinetowy Stanisława Augusta, Ossolineum, Wrocław 1969
- Henryk Kondziela, Vogel Zygmunt , [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, z. 1, Poznań, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, 2000, ISBN 83-900862-7-1
Przypisy
- ↑ Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 443.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.10.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.16.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.19.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.20-22.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.29.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.30.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.38-39.
- ↑ K.Sroczyńska, Podróże..., s.53.
- ↑ Stanisław Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława (1. XII. 1815-29. XI. 1830), w: Miesięcznik Heraldyczny, nr. 11, r. X, Warszawa, listopad 1932, s. 203.
