Świniary (województwo świętokrzyskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Świniary
Kościół św. Stanisława w Świniarach
Kościół św. Stanisława w Świniarach
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat buski
Gmina Solec-Zdrój
Liczba ludności 351
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-131
Tablice rejestracyjne TBU
SIMC 0271130
Położenie na mapie gminy Solec-Zdrój
Mapa lokalizacyjna gminy Solec-Zdrój
Świniary
Świniary
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Świniary
Świniary
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Świniary
Świniary
Położenie na mapie powiatu buskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu buskiego
Świniary
Świniary
Ziemia50°21′21″N 20°56′47″E/50,355833 20,946389
Strona internetowa miejscowości

Świniarywieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Solec-Zdrój[1].

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Świniary jako osada otwarta powstały od przełomu VIII i IX do X w. W 1326 r. wieś jest już siedzibą parafii rzymskokatolickiej której plebanem jest ks.Mikołaj. W 1827 r. miejscowość administracyjnie należała do powiatu stopnickiego województwa krakowskiego, i liczyła 38 domów i 306 mieszkańców. Obecnie liczy 351 mieszkańców, 88 posesji, w tym 76 gospodarstw rolnych. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

Urodził się tu Kazimierz Juszczyk (ur. 23 lutego 1894, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – podporucznik rezerwy Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Niepodległości, ofiara zbrodni katyńskiej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Świniary leżą w obrębie Niecki Nidziańskiej, w jej południowej części zwanej Niecką Solecką. Wchodzą również w skład Solecko-Pacanowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Obok wsi, stanowiąc jednocześnie jej obwodnicę przebiega droga krajowa nr 79 KrakówSandomierz.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła
Kamienna figura
  • Drewniany kościół pw. św. Stanisława Biskupa z połowy XVII w. Drewnianą budowlę rozbudowano w kolejnym stuleciu przedłużając korpus nawowy od strony zachodniej. W 1874 r. powiększono świątynię od północy o murowaną kaplicę z przedsionkiem, a w 1902 r. wystawiono od południa przybudówkę mieszczącą zakrystię i przedsionek. Prostokątna w planie, drewniana część kościoła nakryta wspólnym dachem składa się z prostokątnej nawy i węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium. Nad nawą barokowa (XVIII w.) wieżyczka sygnaturki. Od zachodu wejście poprzedza barokowa wieża, pierwotnie wolno stojąca, połączona w trakcie XVIII-wiecznej przebudowy z korpusem. Dolna jej część jest murowana, o ścianach wypełnionych podziałami ramowymi, podparta masywnymi szkarpami. Górne kondygnacje drewniane, przykryte dachem wielopołaciowym, przełamanym z małą kopułą i krzyżem w zwieńczeniu. Nakryte stropami wnętrze mieści wiele cennych elementów wyposażenia. W prezbiterium ołtarz późnobarokowy z rokokowymi ornamentami, z XVIII w. rzeźbami i barokowym krucyfiksem w scenie środkowej. Po bokach tęczy współczesne mu ołtarze – w lewym obrazy: św. Anny Samotrzeć (pocz. XVII w.), późnorenesansowy, a w scenie głównej Matka Boska z Dzieciątkiem okryta sukienką, na lustrzanym, zdobionym rombami tle (XVIII w.). W ołtarzu po prawej stronie XVIII-wieczne przedstawienie św. Stanisława w Piotrowinie. Od zachodu XVIII w. chór muzyczny wsparty na dwóch słupach. Ponadto: XVIII-wieczna ambona i kamienna chrzcielnica, cztery powstałe w tym czasie ławki (na jednej herb Prus III, na drugiej herb Łabędź i panoplia), dwa feretrony, krucyfiks oraz Stacje Męki Pańskiej. Do zabytków sztuki rokoka należą: jedna ławka i prospekt organowy. Na uwagę zasługuje barokowa rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Kościół wraz z ogrodzeniem zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.68/1-2 z 15.01.1957 i z 23.06.1967)[2].
  • Kamienna figura z 1694 r.., wzniesiona na południowy wschód od świątyni na pamiątkę ustanowienia Różańca. Masywny dwustopniowy postument opatrzony inskrypcjami podtrzymuje czworoboczny słup zdobiony płycinami i rytymi napisami, z głowicą w formie wydatnego, profilowanego gzymsu. Powyżej grupa rzeźb – Matka Boska z Dzieciątkiem adorowana przez św. Dominika i Katarzynę. Figura uszkodzona w czasie walk w 1945 r., odnowiona, spięta klamrami, stanowi szczególną pamiątkę.
  • Cmentarz parafialny z poł. XIX w. oraz kaplica cmentarna z 1884 r. (nr rej.: A.69 z 1.06.1993)[2].

Sport[edytuj | edytuj kod]

W miejscowości, od 1972 roku, istnieje klub piłkarski GKS Świniary, którego największym sukcesem (do 2019) były występy w IV lidze w sezonie 2003/2004.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-04-9].
  2. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2018-09-30. s. 4. [dostęp 2015-10-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Elżbieta Dąbrowska- Studia nad osadnictwem wczesnośredniowiecznym Ziemi Wiślickiej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1965
  • Jan Wiśniewski – Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w stopnickiem. Marjówka 1929.
  • Tabella Miast, Wsi, Osad, Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowey Spraw Wewnętrznych i Policyi. Tom II. Warszawa 1827.