Hadar (gwiazda)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Agena)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hadar
β Centauri
Beta Centauri to jasna gwiazda po prawej, po lewej alfa Centauri
Beta Centauri to jasna gwiazda po prawej, po lewej alfa Centauri
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Centaur
Rektascensja 14h 03m 49,405s[1]
Deklinacja -60° 22′ 22,93″[1]
Odległość 390,6 ly
119,76[2] pc
Wielkość obserwowana 0,61[2]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy gwiazda potrójnabłękitne olbrzymy
Typ widmowy B1 III[1][3]
Wielkość absolutna -4,78[2]m
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J14034938-6022226
Cordoba Durchmusterung: CD -59 5054
Boss General Catalogue: GC 18971
Katalog Henry’ego Drapera: HD 122451
Katalog Hipparcosa: HIP 68702
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 5267
SAO Star Catalog: SAO 252582
Hedar, Agena

Hadar (beta Centauri, β Cen, Agena) – druga co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Centaura, dziesiąta co do jasności gwiazda nocnego nieba (obserwowana wielkość gwiazdowa: 0,61m)[3]. Odległa od Słońca o ok. 390 lat świetlnych[2]. Jej wielkość absolutna wynosi –4,78m[2].

Nazwa[edytuj]

Tradycyjna nazwa Hadar wywodzi się od arabskiego حضار Ḥaḍar, „ziemia”. Nazwy Hadar i Wezen lub Wazn były dawniej niekonsekwentnie przypisywane gwiazdom beta Centauri, alfa Centauri i innym z gwiazdozbiorów Gołębia i Wielkiego Psa[3][4]. Inna nazwa, Agena, wywodzi się łacińskiego genus, „kolano” i odnosi do położenia w gwiazdozbiorze Centaura[3].

Charakterystyka[edytuj]

Hadar jest gwiazdą potrójną[3].

Składnik A to ciasny układ spektroskopowo podwójny[5], składający się z dwóch olbrzymów typu widmowego B1 III (zob. diagram Hertzsprunga-Russella), obiegających wspólny środek masy układu po mocno wydłużonych orbitach; jeden pełny obieg zajmuje im 357 dni[3]. Temperatura tych gwiazd jest rzędu 25 000 K, ich promień wynosi ok. 9 promieni Słońca, a masa każdej z nich jest ok. 14,7 razy większa od słonecznej[3] (według innej pracy, zakładającej odległość 352 lat świetlnych od układu, masy tych gwiazd wynoszą 10,7 i 10,3 M[5]). Jeden z tych olbrzymów, a być może nawet oba, jest gwiazdą zmienną typu beta Cephei[3].

Wokół tego układu podwójnego w odległości co najmniej 120 au krąży składnik B, a obieg wokół centralnej pary zajmuje mu co najmniej 225 lat[3]. Jest on gwiazdą typu widmowego B czwartej wielkości[3].

Z terenów Polski nie można obserwować tej gwiazdy, należy do obiektów widocznych jedynie z południowej półkuli.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c Hadar (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e Anderson E., Francis C.: HIP 68702 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2014-05-05].
  3. a b c d e f g h i j Jim Kaler: HADAR (Beta Centauri) (ang.). W: STARS [on-line]. 2009-07-10. [dostęp 2014-05-05].
  4. Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Dover: 1963, s. 154.
  5. a b M. Ausseloos, C. Aerts, K. Lefever, J. Davis, P. Harmanec. High-precision elements of double-lined spectroscopic binaries from combined interferometry and spectroscopy Application to the β Cephei star β Centauri. „Astronomy & Astrophysics”. 455 (1), s. 259-269, sierpień 2006. DOI: 10.1051/0004-6361:20064829 (ang.).