Arnold Szyfman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arnold Szyfman
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1882
Ulanów
Data i miejsce śmierci 11 stycznia 1967
Warszawa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Złoty Wawrzyn Akademicki
Nagrobek Arnolda Szyfmana
Tablica upamiętniająca Arnolda Szyfmana w holu Teatru Polskiego

Arnold Szyfman, właściwie Arnold Zygmunt Stanisław Schiffmann (ur. 23 listopada 1882 w Ulanowie, zm. 11 stycznia 1967 w Warszawie) – polski reżyser, dramaturg i dyrektor teatrów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Ulanowie w rodzinie żydowskiej. W 1901 zdał maturę w III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego (obecnie II Liceum Ogólnokształcące) w Krakowie. Po maturze, w latach 1902–1905, studiował na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1903–1904 dodatkowo studiował na uniwersytecie w Berlinie. W maju 1906 uzyskał stopień doktora filozofii za rozprawę Analiza psychologiczna woli. W latach 1906–1908 współpracował z tygodnikiem Świat. Już w dzieciństwie zachwycił go teatr, na studiach zaczął pisać sztuki. Jedną z nich – Fifi – wystawił w 1906 w Teatrze Miejskim w Krakowie Ludwik Solski. W 1907 napisał komedię polityczną Pankracy August I, której nigdy nie wystawiono. W Krakowie stworzył także własny teatrzyk Figliki, który po miesiącu zbankrutował.

W 1908, za ukochaną aktorką Marią Przybyłko-Potocką (według niektórych źródeł była jego żoną), przeprowadził się do Warszawy. W 1909 w restauracji Oaza przy ulicy Wierzbowej otworzył pierwszy w Warszawie kabaret literacko-artystyczny Momus, który prowadził do marca 1910. W tym samym roku przyjął chrzest w obrządku rzymskokatolickim.

Z jego inicjatywy w 1909 rozpoczęto budowę Teatru Polskiego w Warszawie, który zainaugurował działalność w 1913. Stanowisko dyrektora teatru pełnił do lipca 1915 oraz w latach 1918–1939. Zgromadził w nim znakomity zespół artystyczny. Ta warszawska scena mogła wówczas poszczycić się największymi sławami aktorskimi, doskonałymi scenografami i wybitnymi reżyserami, którzy ukształtowali oblicze polskiego teatru w XX wieku. W Teatrze Polskim reżyserowali przede wszystkim Józef Sosnowski, Aleksander Zelwerowicz, a także później Leon Schiller, sam Szyfman rzadziej parał się inscenizacją, jednak stworzył na swojej scenie liczne spektakle, między innymi otwierającego jej działalność Irydiona Zygmunta Krasińskiego.

Po wybuchu II wojny światowej, w trakcie kampanii wrześniowej, jego mieszkanie w Warszawie zostało doszczętnie zniszczone[1]. Podczas okupacji ukrywał się w tym mieście pod przybranym nazwiskiem. Po wyzwoleniu przystąpił do odbudowy życia teatralnego stolicy. W sierpniu 1945 objął stanowisko dyrektora Teatru Polskiego. W 1948 został odznaczony z okazji 40-lecia pracy zawodowej i odwołany ze stanowiska dyrektora Teatru Polskiego. W 1950, w wieku 68 lat, został dyrektorem Teatru Wielkiego w budowie. Także w to przedsięwzięcie zaangażował się bez reszty, nie zrezygnował z niego nawet wtedy, gdy w 1954 po raz kolejny wrócił do Teatru Polskiego.

Arnold Szyfman pisał recenzje, artykuły, polemiki i sprawozdania, które publikował na łamach czasopism poświęconych teatrowi, między innymi w Teatrze i Pamiętniku Teatralnym. Jego innowacje w zakresie inscenizacji, reżyserii, scenografii i gry aktorskiej zreformowały polską sztukę teatralną.

Został pochowany w alei zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach[2].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zamiłowania do polskiej literatury dramatycznej[3].

Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 16 stycznia 1946 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi w uznaniu wielkich zasług, położonych przy odbudowie gmachu Teatru Polskiego w Warszawie i wskrzeszeniu jego artystycznej działalności[4].

Postanowieniem Prezydenta RP Bolesława Bieruta z 3 lipca 1948 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w dziedzinie rozwoju teatru polskiego w związku z 40-leciem pracy zawodowej[5].

Uchwałą Rady Państwa 13 listopada 1953 został ponownie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie[6].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • tablica w holu Teatru Polskiego w Warszawie
  • kamień pamiątkowy w Ulanowie
  • ulica Arnolda Szyfmana w Warszawie

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Artyści, ofiary wojny. „Warszawski Dziennik Narodowy”. 265, s. 2, 5 października 1939. 
  2. Juliusz Jerzy Malczewski (red.): Cmentarz komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1989, s. 53. ISBN 83-217-2641-0.
  3. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 256.
  4. M.P. z 1946 r. nr 28, poz. 48.
  5. M.P. z 1948 r. nr 62, poz. 386.
  6. M.P. z 1953 r. nr 106, poz. 1422.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]