Teatr Polski w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy teatru w Warszawie. Zobacz też: Teatr Polski.
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana
w Warszawie
Ilustracja
Typ teatru teatr dramatyczny
Założyciel(e) Arnold Szyfman
Kierownictwo
artystyczne
Andrzej Seweryn (od 2011)
Data powstania 1913
Państwo  Polska
Lokalizacja ul. Kazimierza Karasia 2
00-327 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmanaw Warszawie
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana
w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmanaw Warszawie
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmanaw Warszawie
Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana
w Warszawie
Ziemia52°14′19″N 21°01′11″E/52,238500 21,019850
Strona internetowa teatru
Strona w bazie e-teatr.pl
Plakat z wystawienia Irydiona na otwarcie Teatru Polskiego w 1913
Widownia teatru
Scena
Płaskorzeźba przedstawiająca Irydiona na fasadzie budynku

Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana – teatr znajdujący się przy ulicy Karasia 2 w Warszawie.

Teatr powstał z inicjatywy Arnolda Szyfmana. Został otwarty 29 stycznia 1913. Pierwszym przedstawieniem był wyreżyserowany przez Szyfmana Irydion Krasińskiego[1].

Historia[edytuj]

W 1909 Arnold Szyfman wystąpił z inicjatywą wzniesienia w Warszawie nowoczesnego teatru zorganizowanego według najnowocześniejszych europejskich wzorców[2]. W tym celu utworzono Towarzystwo Akcyjne Budowy i Eksploatacji Teatrów w Królestwie Polskim. Za zebrane przez akcjonariuszy 100 tys. rubli nabyto plac przy ul. Oboźnej i w 1912 rozpoczęto budowę nowoczesnego gmachu teatru według projektu Czesława Przybylskiego[2].

W teatrze zainstalowano pierwszą w Polsce scenę obrotową[1].

Mimo początkowych trudności Teatr Polski szybko stał się przodującą warszawską sceną, jeśli chodzi o widowiska monumentalne, co należy wiązać przede wszystkim z osobą Leona Schillera. Stworzył on cieszące się dużą popularnością wśród publiczności spektakle Dziadów (z Józefem Węgrzynem – Gustawem-Konradem) i Kordiana. Arnold Szyfman zbudował zespół, który składał się z wielu osobowości m.in.: Aleksandra Zelwerowicza, Jerzego Leszczyńskiego, Kazimierza Junoszę-Stępowskiego, Józefa Węgrzyna i Stefana Jaracza. Wśród aktorek była m.in. żona Szyfmana – Maria Przybyłko-Potocka. Wielu aktorów zostało zaangażowanych z teatrów krakowskich[3].

Wybuch I wojny światowej zdezorganizował pracę teatru, gdyż pochodzący z Austro-Węgier aktorzy zostali ewakuowani w głąb Rosji[4].

II wojna światowa i okupacja niemiecka[edytuj]

W czasie okupacji niemieckiej, 6 października 1940, teatr przemianowano na Theater der Stadt Warschau, a tydzień później zaczął tam działać również jawny Teatr Miasta Warszawy, dający w niektóre dni tygodnia także przedstawienia dla Polaków[5]. Wystawiano tam zarówno sztuki z repertuaru klasycznego, jak i operetki i komedie muzyczne[6].

W 1944 budynek teatru został nieznacznie uszkodzony, spłonęła jednak biblioteka, zbiory archiwaliów i scenografii.

Teatr po 1945[edytuj]

17 stycznia 1946 ponownie otwarto Teatr Polski Lillą Wenedą w reżyserii Juliusza Osterwy.

Uchwałą Rady Państwa z dnia 14 listopada 1953 r. za wybitne zasługi w dziedzinie sztuki teatralnej, za cenny wkład do polskiej kultury – w związku z 40-leciem pracy Państwowy Teatr Polski w Warszawie odznaczony został Orderem Sztandaru Pracy I klasy[7].

Powojenną – już upaństwowioną – sceną kierował znów Arnold Szyfman, a także Leon Schiller, Stanisław Balicki, Jerzy Jasieński, Jerzy Kreczmar i Andrzej Krasicki. W repertuarze dominowała klasyka, w zespole grało wiele aktorskich sław, m.in. Władysław Hańcza, Stanisław Jasiukiewicz, Czesław Wołłejko, Ignacy Gogolewski i Nina Andrycz.

Od 1981 dyrekcję objął Kazimierz Dejmek. W teatrze zaczęli pracować tacy artyści jak m.in. Barbara Rachwalska, Barbara Horawianka, Bogdan Baer, Tadeusz Bartosik, Lech Ordon, Ignacy Machowski, Zdzisław Mrożewski, Gustaw Holoubek i Stanisław Zaczyk. Do zespołu dołączył także Tadeusz Łomnicki. W repertuarze jak dawniej dominowała klasyka, m.in. Fredro reżyserowany zarówno przez Dejmka, jak i przez Andrzeja Łapickiego. Dużym uznaniem cieszyła się Zemsta z Tadeuszem Łomnickim w roli Papkina, Rejentem – Machowskim i Cześnikiem – Bartosikiem. Dejmek wystawił także dzieła staropolskie – Żywot Józefa Reja i złożone z anonimowych tekstów Uciechy staropolskie. Sięgnął również po sztuki współczesne, m.in. Maestro Jarosława Abramowa-Newerlyego (ze znakomitą tytułową rolą Ignacego Machowskiego), czy Drzewo Wiesława Myśliwskiego (z kolejną kreacją Machowskiego). Wydarzeniem była także premiera Vatzlava Mrożka z Janem Englertem w roli tytułowej.

W 1994, po objęciu przez Kazimierza Dejmka stanowiska ministra kultury, dyrektorem artystycznym został Andrzej Łapicki.

W latach 1995–2009 dyrektorem naczelnym był Jerzy Zaleski, który doprowadził do wybudowania i otwarcia 7 listopada 2009 nowej Sceny Kameralnej.

Od 1999 do czerwca 2010 dyrektorem artystycznym był Jarosław Kilian. Wystawił w teatrze m.in. Igraszki z diabłem Jana Drdy, Sen nocy letniej Szekspira, Don Juana Moliera, Balladynę Słowackiego i Zieloną Gęś Gałczyńskiego.

W lutym 2010 na stanowisko p.o. dyrektora został wybrany Marek Szyjko. We wrześniu zastępcą dyrektora – dyrektorem artystycznym został Jarosław Gajewski[8]. W styczniu 2011 stanowisko dyrektora objął Andrzej Seweryn[9]. Tworząc linię repertuarową Teatru stawia przede wszystkim na ambitną klasykę w opracowaniu najlepszych światowej sławy reżyserów, m.in.: Jacques'a Lassalle'a, Ivana Alexandre'a, Dana Jemmetta.

29 stycznia 2013, Teatrowi Polskiemu nadano imię Arnolda Szyfmana – założyciela i wieloletniego dyrektora sceny[10].

Dyrekcja teatru[edytuj]

Zespół aktorski[edytuj]

Przypisy

  1. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 878. ISBN 83-01-08836-2.
  2. a b Eugeniusz Szwankowski: Teatry Warszawy 1765–1918. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 152. ISBN 83-01-01934-4.
  3. Eugeniusz Szwankowski: Teatry Warszawy 1765–1918. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 153. ISBN 83-01-01934-4.
  4. Eugeniusz Szwankowski: Teatry Warszawy 1765–1918. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 154. ISBN 83-01-01934-4.
  5. Barbara Król-Kaczorowska: Teatry Warszawy. Budynki i sale w latach 1748-1975. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 213. ISBN 83-06-01183-X.
  6. Krzysztof Dunin-Wąsowicz: Warszawa w latach 1939-1945. Państwowe Wydawnictwo Naukowe: 1984, s. 51. ISBN 83-01-04207-9.
  7. M.P. z 1953 r. Nr 106, poz. 1423
  8. Uchwała 1436/365/10 Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 20 lipca 2010 r.
  9. Uchwała 1496/365/10 Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 20 lipca 2010 r.
  10. Warszawa - NaszeMiasto.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]