Baciuty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Baciuty
Baciuty
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat białostocki
Gmina Turośń Kościelna
Wysokość 120,5 m n.p.m.
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 18-106[1]
Tablice rejestracyjne BIA
SIMC 0042458
Położenie na mapie gminy Turośń Kościelna
Mapa lokalizacyjna gminy Turośń Kościelna
Baciuty
Baciuty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Baciuty
Baciuty
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Baciuty
Baciuty
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białostockiego
Baciuty
Baciuty
Ziemia53°03′11,09″N 22°58′59,00″E/53,053081 22,983056

Baciuty (białorus. Бацюты[2]) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Turośń Kościelna.

Wieś duchowna położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W strukturach administracyjnych Kościoła rzymskokatolickiego wieś należała początkowo do parafii Choroszcz, obecnie należy do parafii niewodnickiej. Z kolei w strukturach administracyjnych Kościoła prawosławnego Baciuty podlegają parafii topileckiej.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Baciuty[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0042464 Konczanie część wsi
0042470 Wygoda część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi Baciuty pochodzi z 1504. 15 września tego roku król Aleksander Jagiellończyk darował Józefowi Sołtanowi, biskupowi smoleńskiemu, 12 rodzin chłopskich w Topilcu, Baciutach i Piszczewie. W 1506 biskup Sołtan nadanie to w całości przekazał klasztorowi supraskiemu. W końcu XVIII wieku zaborcy pruscy przejęli je na rzecz skarbu królewskiego. Odtąd było to terytorium należące do państwa.

Następna wzmianka o Baciutach pochodzi z 1641. Jest to dokument umowy między archimandrytą supraskim ks. Nikodemem Szybińskim a ks. Adamem Moczarskim plebanem niewodnickim o wybudowanie grobli granicznej.

W czasie epidemii cholery w sierpniu 1831 w Baciutach zmarło 5 osób.

Według Powszechnego Spisu Ludności przeprowadzonego w 1921 roku wieś Baciuty liczyła 55 domów i zamieszkiwało ją 321 osób (175 kobiet i 146 mężczyzn). Większość mieszkańców, w liczbie 276 osób, zadeklarowało wyznanie prawosławne, zaś pozostałe 45 osób podało wyznanie rzymskokatolickie. Jednocześnie polską przynależność narodową zadeklarowało 45 osób (co stanowiło wówczas niecałe 15% wszystkich mieszkańców wsi), białoruską 274 osoby (85% mieszkańców Baciut), a pozostałe dwie osoby podały narodowość rosyjską. W owym czasie wieś znajdowała się w gminie Choroszcz[6].

7 sierpnia 1931 około godziny 4:00, miała miejsce katastrofa kolejowa, w której zginęło 6 osób.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Baciutach znajduje się kapliczka z końca XVIII w. pod wezwaniem św. Barbary – początkowo greckokatolicka, obecnie prawosławna (należąca do parafii w Topilcu).

Nieopodal kaplicy, przy wjeździe do wsi, znajduje się kuty w metalu wotywny krzyż prawosławny na kamiennym postumencie z cyrylicznymi inskrypcjami. Krzyż pochodzi z 1912 r. i upamiętnia tragiczny pożar wsi[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Бацюты, вёска (biał.). Radzima.net - Znajdź swoich przodków i krewnych na Białorusi i Litwie. [dostęp 2016-03-19].
  3. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 96.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 19.
  7. Baciuty - kapliczka prawosławna z końca XVIII wieku. www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2015-12-08].


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiśniewski J. Początki Białegostoku i okolicznego osadnictwa (w:) Studia i materiały do dziejów miasta Białegostoku. Białystok 1968 s.22
  • Archeograficzeskij Sbornik dokumentov otnosjachszijsia k istorii Severozapadnoj Rusi. Wilno 1867 . t.IX s.23, 171, 259