Barczewko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Barczewko
Warmińska zabudowa wsi z kapliczką.
Warmińska zabudowa wsi z kapliczką.
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Barczewo
Liczba ludności (2006) 1050
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11-011
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0469719
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Barczewko
Barczewko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Barczewko
Barczewko
Ziemia 53°51′00″N 20°35′17″E/53,850000 20,588056
Wnętrze kościoła w Barczewku

Barczewko (dawniej Stary Wartembork, niem. Alt Wartenburg) – duża wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Barczewo. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś położona jest nad jeziorem Wadąg. W pobliżu znajduje się grodzisko wczesnośredniowieczne (okolice Biedowa). We wsi znajduje się kościół pw. św. Katarzyny i św. Wawrzyńca.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1325 r. wybudowano tu pierwszą w tej części Warmii strażnicę biskupów warmińskich. Budowla została wykonana pod nadzorem warmińskiego wójta krajowego Fryderyka Liebenzella (Libenzella). Zamek wraz z istniejącą przy nim osadą zniszczone zostały w czasie najazdu Litwinów w roku 1354. W 1364 r. biskup Jan Stryprock odnowił lokację miejscowości, zakładając 7 km dalej na wschód miasto Barczewo. W 1369 r. wieś zapisana pod nazwą Aldenwartberg. Na miejscu zniszczonego zamku i osady w roku 1376 wieś o powierzchni 80 włók założył kolejny biskup warmiński Henryk Sorbom. Wieś lokowana była na prawie chełmińskim, a jej pierwszym sołtysem został Henryk z Blanek. Kolejny raz wieś została zniszczona w czasie wojny polsko-krzyżackiej z lat 1519-1521. Kościół w 1583 r. konsekrował biskup Marcin Kromer. Pierwszym proboszczem w Barczewku był Tomasz Bentar. W XVII w. Barczewko zostało zniszczone w czasie wojen szwedzkich. W dokumentach z 1701 r. wieś zapisana pod nazwa Aldenwartberg. W latach 1782-1784 wybudowano nowy kościół, dzięki fundacji ks Szymona Rapierskiego. Konsekrował ją bp Ignacy Krasicki. W 1783 r. we wsi było 65 domów. W 1818 r. w Barczewku było 323 mieszkańców. W 1861 r. we wsi mieszkało 648 katolików i jeden ewangelik, 638 mieszkańców posługiwało się językiem polskim, a 11 - niemieckim. W 1882 r. powstała w Barczewku biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych. Po pożarze w 1893 r. kościół został odnowiony.

W 1912 r. we wsi powstało kółko rolnicze. W czasie plebiscytu w 1920 r. 80 głosów oddano za Polską a 543 za Prusami Wschodnimi. W 1939 r. we wsi mieszkało 830 osób.

W 1945 r. Barczewko było wsią sołecką ze szkołą i poczta. W 1998 r. we wsi mieszkało 545 osób.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

  • urodził się tu Mateusz Grunenberg (1787-1863) - nauczyciel, autor i wydawca polskich podręczników
  • w Barczewku urodził się ks Karol Langwald (1886-1945), działacz narodowy na Warmii, prezes Polsko-Katolickiego Towarzystwa Szkolnego na Warmię, deportowany przez Rosjan, zmarł pod Czelabińskiem,
  • Franciszek Schnarbach (ur w 1905 ew Barczewku, zm. 1947 r.), nauczyciel w polskich szkołach w Giławach i Chaberkowie, po 1945 r. w buczku pod Złotowem.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Przewodnik po zabytkowych kościołach południowej Warmii", Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn, 1973 (str. 5)
  • Jan Bałdowski, Województwo olsztyńskie, Vademecum turystyczne, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980. (str. 35-36 opis wsi)
  • Jan Chłosta, Słownik Warmii, Wydawnictwo LITTERA, Olsztyn, 2002, ISBN 83-914158-5-6 (str. 25-26 - opis wsi)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Panorama Barczewka
Z lotu ptaka. Barczewko widok od strony Jez. Wadąg