Baszta Monstrancja w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Baszta Monstrancja w Toruniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/145 z 17 października 1929
i 17 lipca 1998
Ilustracja
Monstrancja widziana od południa
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres ul. Podmurna 14/16
Typ budynku baszta
Styl architektoniczny gotyk
Kondygnacje 5[1]
Ukończenie budowy XIII wiek
Ważniejsze przebudowy XV wiek, XIX wiek
Odbudowano 1950[2]
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Monstrancja
Monstrancja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Monstrancja
Monstrancja
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Monstrancja
Monstrancja
Ziemia53°00′36,57″N 18°36′32,02″E/53,010158 18,608894

Baszta Monstrancja w Toruniu – jedna z dziewięciu zachowanych do dziś baszt obronnych w ciągu murów miejskich w Toruniu.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Baszta znajduje się w centralnej części Zespołu Staromiejskiego, przy ul. Podmurnej 14/16, na odcinku pomiędzy ul. Szeroką a ul. Ciasną, na południe od Baszty Warownia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie pierwsza baszta w tym miejscu powstała jeszcze w XIII wieku[3], razem z pierwszymi fortyfikacjami, jednak w obecnym kształcie Monstrancja została wzniesiona w połowie wieku XV[3]. Budowa ta wiązała się z modernizacją systemu obronnego Torunia będącego odpowiedzią na upowszechnienie się broni palnej. Z tego także powodu niektóre ściany mierzą niemal 2,5 m grubości. Aby zapobiec runięciu budowli do wewnątrz, budowniczowie zastosowali specjalne rozwiązanie architektoniczne przypominające wielopoziomową ławę[4]. Drugim celem powstania „nowej” Monstrancji było przeciwstawienie się zwiększonemu zagrożeniu od strony nieistniejącego już zamku. Zamek krzyżacki został zburzony w 1454 roku przez toruńskich mieszczan. Od tego czasu teren pozamkowy pozostawał nieumocniony i stanowił najsłabszy punkt w linii obrony miasta.

W odróżnieniu od pozostałych baszt istniejących do tej pory w Toruniu, kryta dachem namiotowym Monstrancja nie została wybudowana na planie prostokąta, a na planie ośmiokąta. Była, i jest, to jedyna budowla o tym kształcie w centrum Torunia. Do dnia dzisiejszego wewnątrz budynku zachowało się m.in. stanowisko dla kuszników[1]. Unikatowa budowa Monstrancji umożliwiała prowadzenie ostrzału w trzech kierunkach[2]. W 2005 roku niszczejącą basztę odkupił prywatny właściciel, który wyremontował budowlę[1].

Z biegiem lat wieża pełniła szereg funkcji – po II wojnie światowej wewnątrz mieścił się m.in. skład znaków drogowych i pracownia plastyczna[1].

Nazwa baszty, Monstrancja, pochodzi prawdopodobnie od metalowego słońca, które zostało umieszczona na szczycie wieży, a w połączeniu z „drzewcem” przypominać może właśnie monstrancję.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Justyna Wojciechowska-Narloch: Radca będzie urzędował w gotyku (pol.). Nowości, 29 marca 2006. [dostęp 10 listopada 2009].
  2. a b Gąsiorowski 2007 ↓, s. 20.
  3. a b Baszty. Monstrancja (pol.). Toruński Serwis Turystyczny, 23 sierpnia 2008. [dostęp 10 listopada 2009].
  4. Justyna Wojciechowska-Narloch: Monstrancja ma solidne fundamenty (pol.). Nowości, 24 marca 2007. [dostęp 10 listopada 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]