Bitwa nad rzeką Kałką

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa nad rzeką Kałką
Podbój Rusi przez Mongołów
Ilustracja
Bitwa nad Kałką w XIX-wiecznym wyobrażeniu
Czas 31 maja 1223
Miejsce rzeka Kałka nieopodal Morza Azowskiego
Terytorium Ruś Kijowska
Wynik zwycięstwo Mongołów
Strony konfliktu
Mongołowie Rusini
Połowcy
Dowódcy
Dżebe, Subedej Mścisław kijowski i in. książęta ruscy
Siły
30 000 40 000
Straty
niewielkie 40 000
Położenie na mapie Morza Czarnego
Mapa lokalizacyjna Morza Czarnego
miejsce bitwy
miejsce bitwy
47,25079°N 37,49569°E/47,250789 37,495686
Podbój Rusi przez Mongołów

Don (1222)Kałka (1223)Riazań (1237)Sit (1238)Kijów (1240)

Bitwa nad rzeką Kałką – starcie zbrojne pomiędzy wojskami rusko-połowieckimi i mongolskimi, które rozegrało się 31 maja 1223 w okolicach rzeki Kałka. Klęska Rusinów i Połowców przyczyniła się do ich późniejszego uzależnienia od Mongołów.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

W 1223 po rozgromieniu armii gruzińskiej Mongołowie Czyngis-chana wkroczyli na ziemie kaukaskie. Po dotarciu na stepy czarnomorskie najeźdźcy napadli na Kipczaków połowieckiego chana Kocjana.

Połowcy ostatecznie nakłonili ruskich kniaziów do wspólnej wyprawy przeciw hordom Czyngis-chana. Podzielona Ruś wyjątkowo zjednoczyła swe siły, wyruszając na wspólną wyprawę przeciw najeźdźcom. Po 8 dniach pochód rusko-połowiecki powstrzymało zetknięcie z awangardowymi oddziałami mongolskimi. Zaskoczenie Mongołów wynikało z faktu, iż w tym czasie prowadzili wojnę z Dżurdżenami w północnych Chinach i nie spodziewali się napotkania żadnego oporu, zwłaszcza bez formalnego wypowiedzenia wojny.

Do ruskich kniaziów wysłano posłów; pomiędzy nimi znaleźli się też chrześcijańscy nestorianie, co szczególnie rozgniewało prawosławnych książąt, którzy polecili zamordowanie wysłanników – akt ten dla Mongołów był niedopuszczalny i wykluczał możliwość jakichkolwiek dalszych pertraktacji.

W tej sytuacji silne wojska pod dowództwem ruskich książąt Kijowa, Halicza, Czernihowa i Smoleńska, wspierane przez zastępy Połowców, starły się 31 maja 1223 z armią mongolską pod dowództwem Dżebego i Subedeja nad rzeką Kałką nieopodal Morza Azowskiego.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Armia ruska liczyła 40 tysięcy żołnierzy, mongolska – 30 tysięcy. Po stronie ruskiej brak było jednak jednolitego i koordynującego dowodzenia, m.in. dlatego poszczególni książęta ze swymi oddziałami forsowali Kałkę samodzielnie w trzech oddzielnych ugrupowaniach, wchodząc kolejno do boju. Mongołowie początkowo wycofując się, później natarli na przeprawione już hufce Rusinów.

W trakcie walki Mścisław II Udały i Daniel uciekli za Dniepr, niszcząc po przeprawie łodzie i tym samym skazując sojuszników na zgubę. Mścisław czernihowski zaczął wycofywać się w stepy, nie pozostawiając osłony, przez co jego żołnierzy sukcesywnie wybito. Mścisław kijowski rozmieścił swe siły na wyniosłym wzgórzu, nie zapewniając sobie możliwości odwrotu ku rzece. Jego oddział został okrążony i zablokowany przez siły mongolskie, a Mścisław (nakłoniony przez sojusznika Mongołów i wodza berładników – Płoskinię), poddał się z gwarancją zapewnienia nietykalności[1].

Armia ruska poniosła druzgocącą klęskę. Zginęło dziesięciu spośród osiemnastu książąt (źródła wymieniają książąt takich jak: Świętosław Olegowicz Kaniowski, Izjasław Ingwarewicz, Świętosław Rurykowicz Szumski, Mścisław Światosławowicz Czernihowski i syn jego Jerzy, Mścisław Romanowicz kijowski i zięć jego Andrzej, Aleksander Wsiewołodowicz Dubrawski. Mścisław Halicki i jego zięć Daniel Romanowicz uciekli ranni) i około 20-25 tys. wojowników. Po tym zwycięstwie wodzowie mongolscy wkroczyli na Krym, a następnie oddalili się na wschód z wieścią o odniesionym zwycięstwie. Po drodze spustoszyli kraj Bułgarów kamskich, czym narazili sobie Bułgarów, którzy wciągnęli ich w zasadzkę i zadali im znaczne straty. Jedynie części sił mongolskich udało się przeprawić przez Wołgę i powrócić do sił głównych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Bitwa nad rzeką Kałką.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Część źródeł podaje, że mimo obietnicy jeńców wymordowano. Lew Gumilow (Od Rusi do Rosji) twierdzi, że pojmanych jedynie powiązano i złożono na ziemi, a na ich ciałach zwycięzcy ułożyli deski i na tak zaimprowizowanych stołach ucztowali, nie zabijając jednak jeńców[potrzebny przypis].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]