Bitwa pod Ewiną

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Ewiną
II wojna światowa
Czas

12–13 września 1944

Miejsce

Ewina

Terytorium

Polska pod okupacją III Rzeszy (Generalne Gubernatorstwo)

Przyczyna

działania partyzanckie

Wynik

zwycięstwo polskie

Strony konfliktu
 Polskie Państwo Podziemne  III Rzesza
Dowódcy
Bolesław Hanicz-Boruta
Siły
ok. 500 żołnierzy AL
15 skoczków z PSzP
kilkudziesięciu żołnierzy BCh
ok. 6000 żołnierzy, żandarmów niemieckich i Kałmuków
Straty
12 zabitych
11 rannych
100 zabitych
200 rannych
brak współrzędnych

Bitwa pod Ewiną – walka stoczona w dniu 12 września 1944 roku[1] przez 3 Brygadę Armii Ludowej im. Józefa Bema (w której znajdowały się też na zasadach autonomii oddziały OW PPS Zygmunta Łęgowika ps. „Brzeszczot”, SOB Czesława Grajka ps. „Wiktor” i BCh A. Rogula ps. Wiktor[2], oraz skoczkowie z Polskiego Sztabu Partyzanckiego) z jednostkami armii niemieckiej, żandarmerii[2] i częścią Korpusu Kawalerii Kałmuckiej[3].

Przebieg walk[edytuj | edytuj kod]

Około 500 partyzantów Armii Ludowej pod dowództwem Bolesława Hanicza-Boruty, kilkudziesięciu z Batalionów Chłopskich oraz 15 polskich skoczków z radiostacją z Polskiego Sztabu Partyzanckiego, zostało okrążonych w lasach kotfińskich przez ok. 2–3 tys. żołnierzy i żandarmów niemieckich wyposażonych w samoloty, wozy pancerne, artylerię i granatniki. Sztab III Brygady AL ulokowany w leśniczówce w Ewinie, szacował siły przeciwnika na ok. 6 tys. żołnierzy. Wśród uderzających hitlerowców był Korpus Kawalerii Kałmuckiej dr „Dolla” (mylony z wieloma innymi oddziałami wschodnimi, w tym Brygadą RONA), który w lipcu 1944 pojawił się na Kielecczyźnie[4]. Ryszard Nuszkiewicz (cichociemny, oficer batalionu AK „Skała”, który 11 września walczył z oddziałami niemieckimi i wschodnimi pod Złotym Potokiem, tj. 30 km na południe od Ewiny) wspominał w swej książce „Uparci” o „sotniach kozaków”[3].

Pierwsze starcie nastąpiło o godz. 9:00 12 września w rejonie Ciężkowic, gdzie część partyzantów została zmuszona do wycofania się w kierunku Ewiny, natomiast partyzanci toczący walkę w rejonie Włynic zatrzymali natarcie nieprzyjaciela. Niemcy, wykorzystując znaczną przewagę w sile żywej i ogniowej, wdarli się w kilku miejscach w obronę partyzancką. Bitwa zakończyła się wydostaniem się polskich partyzantów przez lukę w pierścieniu wojsk niemieckich, co w warunkach partyzanckich było zwycięstwem. Około 22:00 3. Brygada AL im. Józefa Bema wyszła z okrążenia i przeszła w lasy koło Kruszyny[1].

Straty Polaków wyniosły 18 zabitych[a][5] i 11 rannych oraz ok. 10 zaginionych, straty hitlerowców – wg Ryszarda Nazarewicza około 100 zabitych i 200 rannych[6], choć bardziej prawdopodobne jest ok. 100-150 zabitych, rannych i zaginionych[2]. Dowódca mjr Bolesław Hanicz-Boruta został ranny w walce.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według dowódcy brygady płk. Hanicz-Boruty straty niemieckie była kilkakrotnie większe (bez podania dokładniejszych liczb) niż partyzantów co podał w swoim raporcie z walk brygady we wrześniu 1944 roku co jest wyraźnie zaznaczone w książce Armia Ludowa Działalność bojowa 1944 – 1945, a gdzie podano, że straty około 100 zabitych i 200 rannych podane w książce Ryszard Nazarewicz Ziemia radomszczańska w walce 1939-1945 są wyraźnie zawyżone.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Historia, Bitwa pod Ewiną 12–13 września 1944 r., Historia zapomniana i mniej znana, 12 września 2015 [dostęp 2020-10-23] (pol.).
  2. a b c Mieczysław Wieczorek, Armia Ludowa 1944-45 Działalność bojowa, 1984.
  3. a b Ryszard Nuszkiewicz, Uparci, 1973.
  4. Jak szarańcza – Kałmucy siali grozę, plus.echodnia.eu/swietokrzyskie, 14 marca 2018 [dostęp 2020-11-10] (pol.).
  5. Wyd. MON, Wspomnienia żołnierzy Gwardii i Armii Ludowej(rozdział Bój pod Ewiną), 1958.
  6. Ryszard Hajduk, Pogmatwane drogi. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987, s. 243.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Wieczorek: Armia Ludowa: działalność bojowa 1944 – 1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1984, s. 227–228. ISBN 83-11-07052-0.
  • Bogdan Hillebrandt: Partyzantka na Kielecczyźnie 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970, s. 427–428.
  • Praca zbiorowa: Bitwy partyzanckie Ruch oporu w Polsce 1944-1945. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 64. ISBN 83-03-02048-X.
  • Ryszard Nazarewicz: Ziemia radomszczańska w walce 1939-1945. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1973.