Bitwa pod Rąblowem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Rąblowem
Front wschodni II wojny światowej
Ilustracja
Pomnik ku czci poległych partyzantów w Rąblowie
Rzeźba Stanisława Strzyżyńskiego
Czas 14 maja 1944
Miejsce Rąblów
Terytorium Generalne Gubernatorstwo
Przyczyna niemiecka operacja Maigewitter
Wynik wyjście partyzantów z okrążenia
Strony konfliktu
 Polska
 ZSRR
 III Rzesza
Dowódcy
Mieczysław Moczar Jakob Sporrenberg
Siły
około 900 żołnierzy
Armia Ludowa – 600
Partyzantka radziecka – 200
Armia Krajowa – 50
Bataliony Chłopskie (oddział podległy AK) – 50
około 2000 żołnierzy wspieranych przez samoloty szturmowe Luftwaffe oraz sprzęt 5 DP SS „Wiking”
Straty
40 poległych i 50 rannych około 100 zabitych i rannych

Bitwa pod Rąblowem – jedna z większych bitew stoczona 14 maja 1944 pomiędzy polsko-radzieckimi oddziałami partyzanckimi a doborowymi oddziałami Wehrmachtu i zmotoryzowanej piechoty 5 Dywizji Pancernej SS „Wiking”.

Operacja „Maigewitter”[edytuj]

Zaplanowana przez Niemców operacja militarna o kryptonimie Maigewitter (Burza Majowa) miała na celu zlikwidowanie wszelkich oddziałów partyzanckich działających na terenie Lubelszczyzny, zarówno komunistycznych – Armia Ludowa, jak i niepodległościowych – Armia Krajowa/Bataliony Chłopskie okręgu lubelskiego, które dokonywały ataków dywersyjnych na niemieckie transporty kolejowe. W operacji Maigewitter uczestniczyło 2000 żołnierzy niemieckich dowodzonych przez SS-Gruppenführera Jakoba Sporrenberga. Jednostki te okrążyły oddziały partyzanckie przybyłe pod Rąblów z lasów parczewskich w sile 600 partyzantów Armii Ludowej dowodzonych przez podpułkownika Mieczysława Moczara „Mietka”[1] i 200 przyłączonych do nich partyzantów radzieckich ze zgrupowania kapitana Władimira Czepigi.

Jednostki partyzanckie uczestniczące w bitwie 14 maja 1944[edytuj]

Strona polsko-radziecka (ok. 900 ludzi):

  • Partyzantka radziecka (ok. 200 ludzi):
    • oddział im. Nikity Chruszczowa pod dowództwem kpt. W. Kolasniczenki ps. „Waśka”
  • Armia Krajowa (ok. 50 ludzi):
    • pluton por. Zbigniewa Stępki ps. „Zbyszek” (po bitwie cały oddział przeszedł do AL a Stępka zmieniwszy pseudonim na „Mara” został szefem sztabu batalionu im. Hołoda[2][3]
  • Bataliony Chłopskie (ok. 50 ludzi):
    • pluton „Niwy” pod dowództwem kpt. Wacława Drozda ps. „Wach” (pod Rąblowem podporządkowany AK, po bitwie oddział w całości przeszedł w szeregi AL jako kompania Straży Chłopskiej batalionu im. Hołoda)

Strona niemiecka (ok. 2000 ludzi):

  • 25 Pułk Policji SS (Kampfgruppe Lippmann) pod dowództwem majora Lippmanna
    • 1 Batalion
    • 2 Batalion
    • 3 Batalion
  • 75 Zmotoryzowany Pluton Żandarmerii
  • batalion wartowniczy z Puław
  • grupa samolotów rozpoznawczych i szturmowych Luftwaffe

Bitwa 14 maja 1944[edytuj]

Do pierwszych niemieckich ataków doszło jeszcze przed świtem, podczas przemarszu pod wsią Amelin. Rankiem 14 maja zgrupowanie AL i partyzanci radzieccy osiągnęli rejon Rąblowa, gdzie zatrzymali się na postój. W tym czasie nastąpił nalot samolotów niemieckich, które zbombardowały folwark Rąblów i wieś Grabówki. Spodziewając się niemieckiego uderzenia – partyzanci przesunęli oddziały do pobliskiego lasku, poprzecinanego głębokimi jarami. Podjęto przygotowania do obrony okrężnej; odcinek południowy obsadził oddział radziecki (dowódca kapitan W. Kolesniczenko), a pozostałe odcinki – zgrupowanie AL w składzie trzech kompanii (dowódcy: J. Litko „Janek”, S. Gajuś „Stach”, J. Wójtowicz „Maciek”), czterech plutonów (w tym stacjonującego w rąblowskiej placówce – jednego plutonu AK, oraz jednego plutonu BCh). Oba te pododdziały skutkiem scalenia AK i BCH, podlegały pod Inspektorat Puławy Armii Krajowej. Ogółem, siły partyzanckie liczyły około 900 ludzi. Siły niemieckie to 2000 żołnierzy wspartych czołgami, wozami opancerzonymi oraz lotnictwem.

Obszar lasu został zbombardowany i ostrzelany. Atak piechoty niemieckiej nastąpił około południa. Główne uderzenie skierowano na północny i północno-wschodni odcinek obrony partyzantów. Do zaciętych walk doszło na odcinku obrony kompanii „Janka” i „Stacha”. Na tyły tych kompanii przedarła się większa grupa niemieckich żołnierzy, którzy w walce wręcz zostali rozbici. Również następne ataki kierowane na odcinki południowy i wschodni, zostały odparte przez partyzantów. Bitwa trwała do późnych godzin. Nocą, zgrupowanie partyzanckie w trzech oddzielnych grupach wyszło poza pierścień okrążenia. Większość sił partyzanckich AL skierowana została do lasów parczewskich, natomiast dowódca Obwodu II AL wraz z grupą oficerów i oddziałem radzieckim ruszył do lasów janowskich.

Ocena bitwy[edytuj]

Straty partyzanckie w bitwie pod Rąblowem wyniosły około 40 poległych (w tym 26 z AL) i od 40 do 50 rannych, natomiast straty niemieckie według oceny partyzantów szacowano na około 300 zabitych i rannych.

Zygmunt Mańkowski w wydanej w czasach PRL książce Miedzy Wisłą a Bugiem oszacował straty Niemców na około 100 zabitych i rannych[4].

Bitwa pod Rąblowem, z uwagi na olbrzymie dysproporcje liczebne i zbrojne walczących stron – stała się wielkim sukcesem walczących partyzantów. Umiejętne prowadzenie walki w systemie obrony okrężnej, z doskonałym wykorzystaniem specyfiki terenu, pozwoliło ocalić przeważającą większość stanu osobowego oddziałów oraz sprzętu, przy jednoczesnym zadaniu wrogowi wielokrotnie dotkliwszych strat. Bitwa pod Rąblowem przeszła do historii, jako przykład możliwości współdziałania na polu walki, pomiędzy AL i AK – formacjami skonfliktowanymi, zarówno politycznie jak i ideowo a także jedyny przykład przejścia w całości oddziału AK do AL[5][6]

Osoby uczestniczące w bitwie[edytuj]

Bitwa pod Rąblowem w dziełach literackich[edytuj]

Bitwa pod Rąblowem, znalazła swoje miejsce również w literaturze pięknej. Tematem głównym powieści historycznej Stanisława Glinki Burza Majowa, była heroiczna i nierówna walka młodzieży polskiej z niemieckim okupantem w maju 1944 – walka skuteczna i zwycięska[8].

Pamięć o Bitwie pod Rąblowem[edytuj]

W 1954 położona została płyta upamiętniająca bitwę[4]. W 1969 odsłonięto w miejscu bitwy monumentalny pomnik autorstwa Stanisława Strzyżyńskiego. Jednocześnie z odsłonięciem pomnika otworzono w Rąblowie Izbę Pamiątek, w której zgromadzono szereg eksponatów związanych z bitwą: broń, fotografie, szkice sytuacyjne i obrazy o tematyce partyzanckiej[9].

W 1986 w lesie w Rąblowie, na polu bitwy, pochowany został dowodzący w jej trakcie oddziałem AL podpułkownik Mieczysław Moczar[4].

Przypisy

  1. Sylwetki partyzantów: płk Mieczysław Moczar, [w:] Głos Robotniczy, 1 IX 1945, nr 74, s. 2.
  2. G. Alef-Bolkowiak, Gorące dni
  3. Wspomnienia weterana bitwy mjr Mariana Krzysiaka, żołnierza AK, AL i LWP
  4. a b c Rąblów. wawolnica.e-lubelskie.pl. [dostęp 2013-02-23].
  5. G. Alef-Bolkowiak, Gorące dni
  6. Mimo, iż od 1942 do GL/AL przechodzili członkowie ZWZ/AK o lewicowych poglądach był to jedyny w historii przypadek przejścia całego oddziału AK do AL
  7. Henryk Kurowski (pol.). Ogrody Wspomnień. [dostęp 2012-03-08].
  8. Stanisław Glinka: Burza Majowa. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967, s. 414. ISBN 83-11-06613-2.
  9. Bitwa pod Rąblowem. regiopedia.pl. [dostęp 2013-02-23].

Bibliografia[edytuj]

  • Sylwetki partyzantów: płk Mieczysław Moczar, [w:] "Głos Robotniczy", 1 IX 1945, nr 74, s. 2 (jedna z pierwszych relacji o tej bitwie w wywiadzie z M. Moczarem).
  • Kazimierz Sobczak i inni (redakcja naukowa Witold Biegański i inni): Encyklopedia II wojny światowej, Wydawnictwo MON, Warszawa 1975.
  • Waldemar Tuszyński: Walki Partyzanckie w Lasach Lipskich i Janowskich i Puszczy Solskiej (Czerwiec 1944), Wydawnictwo MON, Warszawa 1954.

Linki zewnętrzne[edytuj]