Brzeźno Szlacheckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzeźno Szlacheckie
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Katarzyny
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat bytowski
Gmina Lipnica
Wysokość 200 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 505
Strefa numeracyjna 59
Kod pocztowy 77-139
Tablice rejestracyjne GBY
SIMC 0746797
Położenie na mapie gminy Lipnica
Mapa konturowa gminy Lipnica, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Brzeźno Szlacheckie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Brzeźno Szlacheckie”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Brzeźno Szlacheckie”
Położenie na mapie powiatu bytowskiego
Mapa konturowa powiatu bytowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Brzeźno Szlacheckie”
Ziemia54°01′06″N 17°14′41″E/54,018333 17,244722

Brzeźno Szlacheckie (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Brzézno Szlachecczé; niem. Adlig Briesen[1]) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Lipnica.

Leży na Pojezierzu Bytowskim, w regionie Kaszub zwanym Gochami, wśród jezior, lasów i wzniesień morenowych – do 200 m n.p.m. Na wschód od miejscowości znajduje się Jezioro Wiejskie.

Wieś jest siedzibą sołectwa Brzeźno Szlacheckie, w którego skład wchodzą również miejscowości Bukowo, Janowo, Kocieł, Nowe Brzeźno i Stare Brzeźno. Brzeźno Szlacheckie jest również placówką ochotniczej straży pożarnej.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

  • 1374 - Bryse
  • 1492 - Bresen
  • 1570 - Brziszno
  • 1664 - Brzeźno Polskie
  • 1807 - Brzezno
  • 1818 - Adlig Briesen
  • 1920 - Brzeźno Szlacheckie

Inne miejscowości o nazwie Brzeźno: Brzeźno

Historia[edytuj | edytuj kod]

Brzeźno Szlacheckie jest starym siedliskiem kaszubskiej szlachty zagrodowej (Spiczak-Brzezińscy i inne odłamy Brzezińskich). Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim[2]. Do 1919 roku miejscowość znajdowała się pod administracją zaboru pruskiego; nazywała się wówczas Briesen, a później Adelig Briesen. Z tym okresem związany jest epizod walki o granice. Traktat wersalski pozostawiał okolice Brzeźna Szlacheckiego po stronie Niemiec. Sprzeciwiła się temu jednak zdecydowanie miejscowa ludność, przesuwając ustaloną już granicę niemiecko-polską o kilka kilometrów dalej na zachód.

W okresie 20-lecia międzywojennego wieś należała do ówczesnego powiatu chojnickiego. W okresie II Rzeczypospolitej stacjonowała tu placówka II linii Straży Granicznej Inspektoratu Granicznego nr 7 „Chojnice”[3] i komisariat Straży Granicznej[4].

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Brzeźno Szlacheckie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pamiątkowy obelisk
Płyta pamiątkowa

Według rejestru zabytków NID[5] na listę zabytków wpisany jest drewniany kościół parafialny pw. św. Katarzyny z 1716, nr rej.: A-237 z 12.03.1987.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Odbywają się tu widowiska plenerowe upamiętniające udział Kaszubów w odsieczy wiedeńskiej w 1683 r., organizowane przez Starostwo Powiatowe w Bytowie, Urząd Marszałkowski, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie i Bractwo Rycerzy Zamku Bytowskiego.

W 1983 roku w rocznicę udziału miejscowej szlachty (w ramach chorągwi pomorskich) w odsieczy wiedeńskiej ustawiono pamiątkowy obelisk z napisem Kaszubi pod Wiedniem.

Zespół Szkół w Brzeźnie organizuje międzyszkolny Przegląd Twórczości Kaszubskiej.[6]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W 1964 roku otwarto w Brzeźnie jedną ze szkół-pomników Tysiąclecia Państwa Polskiego. Obecnie jest to Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego, obejmujący szkołę podstawową i przedszkole. Liczebność uczniów w ciągu kilkudziesięciu lat istnienia placówki oscylowała w przedziale 133-190.[7]

Wśród przedmiotów nauczanych w szkole znalazły się także dwa związane z regionem kaszubskim: język kaszubski oraz historia i kultura Kaszub.[6]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​)
  2. Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 83.
  3. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 19. ISBN 83-87424-77-3.
  4. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 74. ISBN 83-87424-77-3.
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2020-09-30. s. 3. [dostęp 2016-08-15].
  6. a b Regionalizm. Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego w Brzeźnie Szlacheckim. [dostęp 2020-05-12].
  7. Historia szkoły. Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego w Brzeźnie Szlacheckim. [dostęp 2020-05-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ks. Henryk Cyrzan: Brzeźno Szlacheckie Dzieje wsi – parafii – kościoła. BiT Beata Żmuda-Trzebiatowska, Gdańsk 2007