Brzeg Głogowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brzeg Głogowski
Kościół Bożego Ciała w Brzegu Głogowskim
Kościół Bożego Ciała w Brzegu Głogowskim
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat głogowski
Gmina Żukowice
Liczba ludności (III 2011) 482[1]
Strefa numeracyjna (+48) 76
Tablice rejestracyjne DGL
SIMC 0368763
Położenie na mapie gminy Żukowice
Mapa lokalizacyjna gminy Żukowice
Brzeg Głogowski
Brzeg Głogowski
Położenie na mapie powiatu głogowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu głogowskiego
Brzeg Głogowski
Brzeg Głogowski
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Brzeg Głogowski
Brzeg Głogowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzeg Głogowski
Brzeg Głogowski
Ziemia51°41′45″N 15°54′55″E/51,695833 15,915278

Brzeg Głogowskiwieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie głogowskim, w gminie Żukowice, w Pradolinie Głogowskiej, 16 km na zachód od Głogowa, na lewym brzegu Odry. Jest to trzecia spośród największych wsi w Gminie Żukowice (po miejscowościach Kromolin i Nielubia).

We wsi znajduje się szkoła podstawowa, do której uczęszcza młodzież z tutejszej wsi oraz ze wsi Czerna. Przy szkole usytuowany jest również kort tenisowy, boisko do gry w koszykówkę i piłkę nożną. W Brzegu Głogowskim znajduje się jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, wieś posiada salę wiejską. Przez Brzeg Głogowski przebiega ważna linia kolejowa WrocławSzczecin ("Odrzanka"). Usytuowany jest tu także dworzec kolejowy. Przez wieś biegnie również ważny węzeł transportu drogowego – droga wojewódzka nr 292. We wsi znajduje się jeden sklep spożywczy. Mieszkańcy mogą korzystać również z usytuowanej w tej miejscowości filii Biblioteki Publicznej w Nielubi. W Brzegu Głogowskim znajduje się również niewielki park.

Wieś w 1998 roku została zgazyfikowana, posiada również sieć wodociągową oraz sieć telefoniczną. We wsi znajduje się pięć studni głębinowych, z których czerpie wodę Huta Miedzi Głogów, mieszkańcy wsi Brzeg Głogowski oraz okoliczne miejscowości.

W roku 2003 dokonano wymiany wodociągu przy pomocy Programu SAPARD. W najbliższych planach strategicznych gminy planuje się wybudować kanalizacje we wsi.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od nazwy brzeg rzeki. Wieś wzmiankowana po raz pierwszy zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Breg” w łacińskim dokumencie z 1222 roku, w którym Jarosław obejmuje patronat nad kościołem w Bytomiu Odrzańskim[2]. W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol."Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Brseger alias Brega[3][4]. Nazwę wsi zanotowano również jako Brega orazBrseger w (1305 r.).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze wzmianki o kościele i rezydencji rycerskiej w Brzegu Głogowskim pochodzą z 1319. Właścicielami Brzegu Głogowskiego przez długi czas, bo aż do połowy XVI wieku, byli członkowie rodu von Glaubitz. W 1929 w Brzegu Głogowskim mieszkało 553 protestantów i 76 katolików.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[5]:

Kościół z XIII wieku[edytuj | edytuj kod]

Jedną z najstarszych budowli ziemi głogowskiej jest kościół parafialny pw. Bożego Ciała, znajdujący się w Brzegu Głogowskim. Mimo wielu przeróbek zachowało się wiele elementów XIII-wiecznej architektury romańskiej. Kościół został wzniesiony z kamienia i cegły. Najstarszymi jego elementami, pochodzącymi z XIII stulecia, są zachowane w całości romańskie mury nawy głównej. Część wschodnia romańskiego założenia składała się z prezbiterium i kolistej absydy. Ściany nawy zdobił arkadowy fryz. Wieżę dobudowano w pierwszej połowie XIV wieku, a trzy stulecia później prezbiterium rozbudowano o dwie kaplice - północną i południową. Kaplice oraz prostokątna absyda posiadają sklepienia krzyżowe bez żebrowe (z bogatą barokową sztukaterią), nawa zaś – żagielkowe. W XVIII wieku dobudowano zakrystię. W wyposażeniu wnętrza, w którym znajdują się fragmenty architektury romańskiej, dominują elementy renesansowe i barokowe. Po stronie północnej położona jest drewniana ambona wykonana w stylu renesansowym. W centralnej części prezbiterium umieszczono na płótnie obraz olejny "Wieczerzy Pańskiej" z pierwszej połowy XVIII wieku, który choć jest w stylu barokowym, posiada renesansowe ramy. W prezbiterium zawieszona jest także srebrna lampa ufundowana przez rodzinę von Canon w 1720. Najciekawszym elementem wyposażenia kościoła jest znajdujący się w południowej kaplicy ołtarz – epitafium głogowskiego starosty Georga Rudolpha von Zedlitz i jego żony Barbary Wiedelbach. Na uwagę zasługują także nagrobki Wolfa von Glaubitza i jego żony Marii, pochodzące z drugiej połowy XVI wieku, które umieszczono w przedsionku. Po stronie południowej, na ścianie zewnętrznej kościoła wmurowane są epitafia poświęcone pastorowi Spechtowi. Przed głównym wejściem stoi kamienna figurka Matki Bożej, ufundowana w 1691 r.

  • cmentarz, wraz z kościołem otoczony jest murem
  • plebania, z pocz. XIX w.

Zespół pałacowy z XVIII-XIX wieku[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się dobrze zachowany zespół pałacowy. Pałac usytuowany jest na wzgórzu, stromo opadającym od północy na obszar łąk nadodrzańskich. Po jego wschodniej stronie położony jest park, pochodzący prawdopodobnie z połowy XIX wieku, choć założenie parkowe istniało już w XVIII stuleciu. Pierwsza rezydencja rycerska powstała w średniowieczu. Najprawdopodobniej był to dwutraktowy renesansowy dwór z początku XVI wieku, który byt podstawą obecnej budowli. Von Herbstcin przebudował go w latach 1671-1685, powiększając o część południową. Pałac początkowo posiadał szczyty i wieżę. Elewacja południowa, północna i wschodnia zachowały dekoracje płycinowe z drugiej polowy wieku XVII, a w zachodniej części pałacu umieszczony jest ozdobny kamienny portal z drugiej połowy XVIII stulecia. Pałac przebudowywano jeszcze dwukrotnie: w 1866 i na początku XX wieku. W tej dwukondygnacyjnej budowli ocalały na parterze (w części północnej i środkowej) pomieszczenia z oryginalnymi sklepieniami. Sień posiada strop zwierciadlany, zaś pomieszczenia części południowej pokryte są stropami. Z drugiej połowy XVIII wieku pochodzą dwie oficyny w portalach, w których wykuto datę 1667.

  • park, znajduje się po wschodniej stronie budowli, pochodzi z połowy XIX wieku, ale samo założenie parkowe jest kilkadziesiąt lat starsze
  • dwie oficyny.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 114.
  3. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  4. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 5.9.2012]. s. 20.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]