Karczoch hiszpański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cynara cardunculus)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karczoch hiszpański
Cynara cardunculus11.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Carduoideae
Rodzaj karczoch
Gatunek karczoch hiszpański
Nazwa systematyczna
Cynara cardunculus L.
Sp. pl. 2:827. 1753
Synonimy

Cynara scolymus L.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Młody kwiatostan
Dojrzały kwiatostan
Owocostany

Karczoch hiszpański, karczoch ostowy, kard (Cynara cardunculus L.) – gatunek roślin z rodziny astrowatych. Pochodzi z basenu Morza Śródziemnego: Europy Południowej, Cypru, Turcji, Wysp Kanaryjskich i Afryki Północnej (Libia, Maroko, Tunezja)[2]. Jako uciekinier z upraw rozprzestrzenił się w Australii i Nowej Zelandii oraz w obydwu Amerykach[2]. Jest też uprawiany w niektórych państwach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Długa i prosta, owłosiona. Dorasta do wysokości 60-180 cm.
Liście
Duże, od strony wierzchniej zielone, szarozielone, od spodu są filcowato owłosione, dolne umieszczone na ogonkach – są niepodzielone, górne liście pierzasto podzielone, porośnięte kolcami.
Kwiaty
W kolorze niebieskim, w zapachu przypominającym chlebowy zapach. Koszyczki kwiatowe głowiaste, duże, pokryte kolczastymi łuskami okrywy.
Owoc
Niełupka

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Sztuka kulinarna. W handlu kardy sprzedawane są odpowiednio przycięte na długie kawałki i związane w pęczki. Przygotowując je w domu, trzeba odciąć pozostałości liści, zostawiając same wybielone, mięsiste łodygi. Następnie trzeba je umyć i pokroić na kawałki o długości 8-10 cm. Gotowane w osolonej wodzie kardy mają nieapetyczny, szarozielony kolor. Dodaje się więc, do wrzącej wody trochę kwasku i mąki. Pozbawia je to goryczy i pozwala zachować kremową barwę łodyg. Przed i po ugotowaniu trzeba je oczyścić z włókien i drobnych kolców. Kardy gotuje się au blanc (na biało), wrzucając do wrzątku z dodatkiem 1 łyżki mąki rozprowadzonej w 3 łyżkach zimnej wody, 1 łyżki octu i 1/2 łyżki soli na 1 l. Gotuje się przykryte do czasu, aż jarzyna stanie się miękka, a włókna łatwo z niej schodzą. Wtedy należy ją odcedzić i kilkakrotnie przelać zimną wodą. Potem doczyścić i doprawić według przepisu. Można też kardy gotować bez mąki, tylko we wrzątku z dodatkiem kwasku i soli.
  • Kardy uprawia się w Polsce tylko amatorsko. W innych krajach: w Hiszpanii, we Włoszech, w Niemczech lub w Szwajcarii, są popularniejsze, ale i tam należą do warzyw rzadkich. Jako warzywo użytkowany jest zwykle przez jeden rok, ponieważ tylko w pierwszym roku uprawy pędy jego są miękkie i mięsiste. Potem staje się zdrewniały i suchy i może być zachowany w ogrodzie tylko jako roślina ozdobna. Jadalne są kłącza kardów i grube, mięsiste ogonki liściowe oraz środkowe nerwy liści.
  • Najnowsze badania wskazują na wysokie działanie antynowotworowe rośliny[3].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Rozmnaża się go zazwyczaj z odrostów korzeniowych. Można też z nasion. Wysiewa się je w ogrzewanych pomieszczeniach wczesną wiosną i w momencie rozwinięcia dwóch liści oraz zaczątków korzenia sadzonkę należy przenieść do uprawy zewnętrznej. Rośliny sadzi się w rozstępie około jednego metra. Należy zaznaczyć, że w tym momencie przez okres dwóch tygodni młoda sadzonka wymaga niezwykle intensywnego nawadniania. W przypadku uprawy warzywnej, aby w pełni zachować walory smakowe, w okresie około miesiąca przed zbiorem pędy zabezpiecza się przed dostępem światła, hamując proces fotosyntezy w jadalnej części łodygi, jednocześnie roślinę okopuje się od dołu. Kard sadzi się w czerwcu, zbiory przypadają w okresie września/października. W zimie kardy można przechowywać w domu, należy je zakopać w piasku po same blaszki. Nie potrzeba ich związywać, przy słabym naświetleniu bielą się same.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
  3. Zaskakujące właściwości popularnego warzywa. [dostęp 2011-11-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Podbielkowski Z., Rośliny użytkowe, WSiP, Warszawa 1992.
  2. Gapiński M. (red.), Warzywa mało znane i zapomniane, PWRiL, Poznań 1993.
  3. Szweykowscy A. i J. (red.), Słownik botaniczny, Wiedza Powszechna, Warszawa 1993.
  4. Anna Czerni, Warzywa rzadko spotykane, Wydawnictwo Watra,, Warszawa 1986
Wikibooks-logo.svg
Zobacz publikację na Wikibooks:
Uprawa kardu