Czapetka pachnąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czapetka pachnąca
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd mirtowce
Rodzina mirtowate
Rodzaj czapetka
Gatunek czapetka pachnąca
Nazwa systematyczna
Syzygium aromaticum (L.) Merr. & Perry
Mem. Am. Acad. Arts & Sc. xviii. 196 (1939)
Synonimy

Caryophyllus aromaticus L.,
Eugenia aromatica (L.) Baill.,
Eugenia caryophyllata Thunb.,
Eugenia caryophyllus (Spreng.) Bullock & S. G. Harriso[2]

Czapetka pachnąca, goździkowiec korzenny (Syzygium aromaticum) – gatunek rośliny z rodziny mirtowatych. Rośnie dziko na Molukach (Indonezja), uprawiany jest w krajach o klimacie równikowym[2]. Główne rejony uprawy to Półwysep Malajski, Zanzibar i Madagaskar.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niewysokie drzewa (do 12 m wysokości) lub krzewy. Liście eliptyczne, na górnej stronie ciemnozielone, na spodniej jaśniejsze. Posiadają liczne gruczołki, wytwarzające olejek goździkowy, stosowany jako przyprawa i lek[3] . Kwiaty zebrane po trzy różawożółte, baldachokształtne kwiatostany. Owocem jest eliptyczna, 1-2 nasienna jagoda o purpurowym kolorze[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wysuszone goździki.

Roślina przyprawowa[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: goździki.

Po wysuszeniu częściowo rozwiniętych pączków kwiatowych (Caryophylli Flos) uzyskuje się przyprawę zwaną goździkami (goździki korzenne)[3] (gatunek zaliczany był w przeszłości do rodzaju goździkowiec (Eugenia) jako E. caryophyllata). Goździki mają barwę ciemnobrunatną, powstałą w czasie suszenia i odymiania. Smak mają piekący, dzięki olejkowi znajdującemu się w pąkach w ilości 15–20%. Charakterystyczny zapach daje goździkom eugenol. Największym współczesnym producentem goździków jest Tanzania (wyspy Zanzibar i Pemba), następne miejsca zajmują Indonezja, Madagaskar, Sri Lanka, Kenia, Komory i Seszele. Goździki są używane jako przyprawa do kompotów, konfitur, marynat i wyrobów cukierniczych[potrzebny przypis].

Roślina lecznicza[edytuj | edytuj kod]

Fiolka z olejkiem goździkowym.

Olejek goździkowy (eugenol, który jest silnym antyoksydantem) stosowany jest w przemyśle farmaceutycznym. Olejek goździkowy ma działanie antyseptyczne, pobudzające i rozkurczające. Goździki żuje się w stanach zapalnych gardła, jamy ustnej oraz przy bólach zębów[potrzebny przypis].

Goździki używane są w medycynie indyjskiej Ajurweda, medycynie chińskiej i w medycynie zachodniej (ziołolecznictwo i stomatologia), w której używa się olejku goździkowego jako anodyny (środka przeciwbólowego), zwłaszcza w praktyce stomatologicznej w nagłych przypadkach bólu zębów.

Goździki są także używane jako środki wiatropędne w celu zwiększenia wydzielania kwasu solnego przez żołądek i do poprawy perystaltyki przewodu pokarmowego. Goździki są również uważane za naturalne leki przeciwrobacze[4]. Olejek eteryczny stosowany jest w aromaterapii, gdy zachodzi potrzeba stymulacji i zwiększenia ciepłoty, zwłaszcza w przypadku problemów z trawieniem. Ząbki goździka pomagają także zmniejszyć ból zęba i zmniejszyć objawy związane z zakażeniem zęba z uwagi na ich właściwości antyseptyczne. Olej goździkowy zastosowany do wnęki zepsutego zęba łagodzi jego ból[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-21].
  2. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-10].
  3. a b c zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  4. Balch, Phyllis i Balch, James. Prescription for Nutritional Healing, wyd. 3, Avery Publishing, 2000, s. 94.
  5. http://www.asianonlinerecipes.com/herbs-health/clove-healing-properties.php (strona w języku angielskim).