Czarny Staw Gąsienicowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czarny Staw Gąsienicowy
Widok z Dolinki Koziej
Widok z Dolinki Koziej
Państwo  Polska
Powierzchnia 17,94 ha
Wymiary 665 × 425 m
Głębokość
• maksymalna

51 m
Objętość 3 798 000 m³
Wysokość lustra 1624 m n.p.m.
Rzeki wypływające Czarny Potok Gąsienicowy
Wyspy 1 wyspa (310 m²)
Rodzaj jeziora polodowcowe
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Czarny Staw Gąsienicowy
Czarny Staw Gąsienicowy
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Czarny Staw Gąsienicowy
Czarny Staw Gąsienicowy
Ziemia 49°13′52″N 20°01′05″E/49,231111 20,018056

Czarny Staw Gąsienicowyjezioro polodowcowe z grupy Gąsienicowych Stawów w Tatrach Wysokich. Położone jest na wysokości 1624 m w Kotle Czarnego Stawu i jest czwartym co do głębokości jeziorem tatrzańskim. Nad jego zachodnim brzegiem wznoszą się ściany Kościelca. Czarny Staw jest największym jeziorem Doliny Gąsienicowej i jednym z dwóch położonych w części wschodniej, nazywanej czasem Doliną Czarną Gąsienicową (drugie z nich to Zmarzły Staw Gąsienicowy).

Jezioro ma kształt owalny, woda jest przezroczysta, o zabarwieniu szafirowym. Na jeziorze, w pobliżu jego północno-wschodniego brzegu znajduje się niewielka (310 m²) wysepka porośnięta kosodrzewiną. Powstała ona na dawnym mutonie. Na wysepce tej planowano w 1909 r. zbudowanie mauzoleum Juliusza Słowackiego, ale w wyniku protestów działaczy ochrony przyrody nie doszło do tego. Od północy jezioro zamyka skalny próg, z którego wypływa Czarny Potok Gąsienicowy. Czarny Staw został sztucznie zarybiony w 1881 r. (wpuszczono do niego pstrągi potokowe i źródlane).

Nazwa wywodzi się z ciemnogranatowego, a nawet czarnego odcienia wody, związanego z ocienieniem wód pobliskim szczytem i sinicami (Pleurocapsa polonica) porastającymi głazy znajdujące się na brzegach jeziora. Przezroczystość wody wynosi 12 m. Staw pokrywa się lodem przeważnie w październiku–listopadzie, topnieje zaś w miesiącach maj–lipiec.

Jeziorem od początków XIX wieku zachwycali się tatrzańscy turyści. Było tematem obrazów Alfreda Schouppégo, Wojciecha Gersona, Leona Wyczółkowskiego i wielu innych. Pomiarów jego wysokości dokonał już w 1852 r. Stefan Ludwik Kuczyński. Pełniejsze pomiary wykonał Eugeniusz Klemens Dziewulski w 1881 r., a dokładniejsze Ludomir Sawicki w 1909 r.

W latach 1884–1920 istniał nad brzegiem stawu bufet, będący własnością Józefa Sieczki z Zakopanego. Spalił się w roku 1920.

 Osobny artykuł: Jeziora tatrzańskie.

Szlaki turystyczne[edytuj]

szlak turystyczny niebieski – wzdłuż wschodniego brzegu przebiega trasa szlaku turystycznego z Hali Gąsienicowej na Zawrat.
  • Czas przejścia z „Murowańca” nad Czarny Staw: 30 min, ↓ 20 min
  • Czas przejścia znad Czarnego Stawu na Zawrat: 1:50 h, ↓ 1:20 h
szlak turystyczny żółty – na wschodnim brzegu jeziora od niebieskiego szlaku odchodzi żółty szlak na Skrajny Granat. Czas przejścia: 1:45 h, ↓ 1:20 h
szlak turystyczny czarny – przy północnym brzegu jeziora odchodzi czarny szlak na Mały Kościelec i dalej na przełęcz Karb oraz Kościelec (trasa poprowadzona w 1961 – wcześniejsza, wytyczona przez Towarzystwo Tatrzańskie, prowadziła żlebem bezpośrednio na przełęcz). Czas przejścia na Karb: 40 min, ↓ 30 min[1]


Przypisy

  1. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

Bibliografia[edytuj]

  1. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
  2. Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
  3. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” S.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.


Panorama znad Czarnego Stawu Gąsienicowego
Panorama znad Czarnego Stawu Gąsienicowego