Cziatura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cziatura
ჭიათურა
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Gruzja
Region Imeretia
Prawa miejskie 1921
Powierzchnia 54,5 km²
Wysokość 340-500 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności

14 300[1]
Nr kierunkowy +995 479
Kod pocztowy 5500
Położenie na mapie Imeretii
Mapa lokalizacyjna Imeretii
Cziatura
Cziatura
Położenie na mapie Gruzji
Mapa lokalizacyjna Gruzji
Cziatura
Cziatura
Ziemia42°17′52″N 43°17′56″E/42,297778 43,298889

Cziatura (gruz. ჭიათურა) – miasto w regionie Imeretia w Gruzji. Według danych szacunkowych na rok 2008 liczyło 19 587 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy, słynący m.in. z wydobycia rud manganu.

Siedziba władz miejskich w Cziaturze

Geografia i historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest w głębi kraju, w górskiej dolinie na brzegach Kwirili.

W 1879 r. gruziński poeta Akaki Cereteli badał ten rejon w poszukiwaniu rud manganu i żelaza, których złoża udało mu się odkryć. W wyniku dalszych intensywnych badań odkryto kilka pokładów tlenku, nadtlenku i węglanu manganu nadających się do komercyjnej eksploatacji, o grubości wahającej się od 0,2 do 16 metrów. Zarządzaniem i eksploatacją bogatych złóż zajęła się, powołana przez państwo, spółka JSC Chiaturmanganese. Ocenia się, że ilość wszystkich rynkowych kategorii rud manganu wynosi 239 mln ton, a w ich skład wchodzą rudy tlenkowe (41,6%), rudy węglanowe (39%) i rudy nadtlenkowe (19%)[2][3][3][4]. W celu przewozu rud manganu do stalowni w Zestaponi, spółka wybudowała linię kolejową, obsługiwaną przez Koleje Gruzińskie, która obecnie jest już w całości zelektryfikowana. Produkcja manganu wzrosła w 1905 r. do 60% światowego zapotrzebowania.

W Cziaturze znajduje się Teatr Narodowy im. Ceretelego, 10 szkół, wydział Politechniki Gruzińskiej oraz katedra Mgwimewi pochodząca z X–XI wieku. W okresie rewolucji 1905 roku Cziatura była jedyną twierdzą bolszewików w zdecydowanie mienszewickiej Gruzji. 3700 górników pracowało 18 godzin dziennie, spało w kopalniach i zawsze było pokrytych sadzą. Nie mieli nawet łaźni. Stalin przekonał ich do poparcia bolszewików w czasie debaty z mienszewikami. Bardziej spodobało się im jego krótkie, piętnastominutowe wystąpienie od długich przemówień jego rywali. Nazywali go "sierżantem Kobą". Założył drukarnię i "czerwone oddziały bojowe". Na czele uzbrojonych górników postawił Wano Kasaszwilego. Właściciele kopalń popierali go, ponieważ dawał im ochronę przed złodziejami, ale niszczył kopalnie, których właściciele odmówili mu opłacania haraczu[5].

W 1906 r. pociąg ze złotem wiozący wynagrodzenie dla górników został napadnięty przez oddział Koty Canicadzego, zajmujący się wywłaszczeniami. Walka trwała 2 godziny, zabito żandarma i żołnierza oraz zrabowano 21 tys. rubli[6]. Górnicy przeprowadzili w czerwcu i lipcu, zakończony sukcesem, 55 dniowy strajk. Żądali ośmiogodzinnego dnia pracy, wyższych płac i skasowania nocnej zmiany. Policja zezwoliła Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji na prowadzenie strajku pod warunkiem braku żądań politycznych[7]. Górnicy byli wspomagani przez strajki solidarnościowe w Batumi i Poti[8].

Cziatura jest siedzibą arcybiskupa Cziatury.

Stacja kolejek linowych
Jedna ze stacji kolejki linowej

System kolejek linowych[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na strome doliny rzeki w 1954 zbudowany został w mieście system kolejek linowych, który miał ułatwić transport pracowników tutejszej kopalni. System funkcjonuje nieprzerwanie do dzisiaj, pomimo złego stanu technicznego[9][10][11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie

Przypisy

  1. National Statistics Office of Georgia: Statistical Yearbook of Georgia (ang.). [dostęp 2016-04-16].
  2. Manganese Mines and Deposits of Georgia. IFSD Europe. [dostęp 18 kwietnia 2013].
  3. a b USGS Minerals Yearbook.
  4. Manganese Ore Industry. thefreedictionary.com, 1979. [dostęp 18 kwietnia 2013].
  5. Simon Sebag Montefiore, Young Stalin, str. 131-3
  6. Simon Sebag Montefiore, Young Stalin, str. 130
  7. Ronald Grigor Suny, The making of the Georgian nation, str. 178
  8. About us
  9. Zardzewiałe kolejki z lat 60. wciąż wożą Gruzinów (pol.). Gazeta Wyborcza, 2013-10-08. [dostęp 2013-10-08].
  10. Wills Robinson: Risking their lives in Stalin's rusting cable cars: Miners forced to ride death-defying 'metal coffins' criss-crossing Georgia town (ang.). Daily Mail, 2013-09-24. [dostęp 2013-10-08].
  11. Robin Forestier-Walker: Soviet-era cable cars keep Georgian town going (ang.). Al-Dżazira, 2015-12-25. [dostęp 2015-12-26].