Dębe (powiat legionowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°29′41″N 20°55′29″E
- błąd 38 m
WD 52°29'N, 20°55'E, 52°32'N, 20°57'E
- błąd 2293 m
Odległość 1457 m
Dębe
wieś
Ilustracja
Elektrownia Wodna Dębe
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat legionowski
Gmina Serock
Liczba ludności (2020) 505[1]
Strefa numeracyjna 22
Kod pocztowy 05-140[2]
Tablice rejestracyjne WL
SIMC 0008160[3]
Położenie na mapie gminy Serock
Mapa konturowa gminy Serock, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Dębe”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Dębe”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dębe”
Położenie na mapie powiatu legionowskiego
Mapa konturowa powiatu legionowskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Dębe”
Ziemia52°29′41″N 20°55′29″E/52,494722 20,924722

Dębewieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Serock[3][4].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa warszawskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dębe leży na pograniczu Wysoczyzny Ciechanowskiej i Kotliny Warszawskiej[5], nad Narwią[6]. Na północ od wsi przebiega droga krajowa nr 62, a przez samą miejscowość – droga wojewódzka nr 632 LegionowoNasielsk[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś w 1827 liczyła 105 mieszkańców w 16 domach[7]. Na przełomie XIX i XX wieku Rosjanie zbudowali w miejscowości betonowy fort według proj. Konstantina Wieliczki[6]. Załoga fortu odparła ataki bolszewików 13 sierpnia 1920[6]. W ciągu drogi wojewódzkiej nr 632 znajduje się zapora i elektrownia wodna Dębe, oddane do użytku w 1963 roku[6].

Dawny majątek[edytuj | edytuj kod]

W XVIII w. w Dębem powstał dwór należący do rodziny Poniatowskich. Po upadku Księstwa Warszawskiego władze carskie przekazały skonfiskowany majątek jednemu z rosyjskich generałów. Ten nieopodal dworu, przy głównej drodze wsi zbudował na własny użytek niewielką cerkiewkę w kształcie baszty[8]. Budynek zwany przez miejscowych „Okrąglakiem” zachował się do czasów dzisiejszych.

W 1858 r. majątek w Dębem kupili Konstanty i Weronika z Załusków (primo voto Skotnicka) Zgleniccy. Liczył on wówczas 20 włók, czyli około 336 hektarów. Synem państwa Zglenickich był inżynier Witold Zglenicki - geolog, nafciarz, ojciec nafty bakijskiej, darczyńca Kasy im. Mianowskiego, pochowany w pobliskiej Woli Kiełpińskiej.

Od 1924 r. majątek należał do rodziny Krzywickich i uchodził za wzorowo prowadzony. Po 1945 r. zniszczony w czasie wojny majątek rozparcelowano pomiędzy służbę folwarczną. Wśród pozostałości parku znajduje się Ośrodek Szkoleniowy Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury (poprzednio Ośrodek Doskonalenia Kadr Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).

Dawna cerkiewka w Dębem

Gospodarka i szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

W okolicy rozwija się sadownictwo. We wsi znajduje się zespół szkół[6]. Tutejsze technikum gospodarki wodnej ukończył aktor Paweł Wawrzecki[potrzebny przypis].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Dębe leży na skraju Jeziora Zegrzyńskiego. Przez Dębe przebiega niebieski szlak pieszy z Choszczówki do Nieporętu, a w miejscowości biorą początek szlaki: zielony (do Zaręb) i żółty do Zegrzynka[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona gminy. Statystyka ludności na dzień 2020-12-31 [dostęp 2021-01-17]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 219 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b c Juliusz Uliasz, Dariusz Wiśniewski, Anna Tekiel, Elżbieta Mlącka: Legionowo: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Wyd. 2. Warszawa: Wojskowe Zakłady Kartograficzne, 2006. ISBN 83-7135-228-X.
  6. a b c d e Tadeusz Glinka, Marian Kamiński, Marek Piasecki, Krzysztof Przygoda, Andrzej Walenciak: Mazowsze Północne. Warszawa: Sport i Turystyka, 1998, s. 195-196. ISBN 83-7200-144-8.
  7. Dębe, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 12.
  8. Henryk Sienkiewicz: Cerkwie w krainie kościołów. Prawosławne świątynie na Mazowszu. Warszawa: Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, Wydawnictwo TRIO, 2006, s. 21. ISBN 978-83-60623-04-6.