Dobór grupowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy teorii ewolucji. Zobacz też: dobór grupowy w statystyce.

Dobór grupowy – hipotetyczny mechanizm ewolucji biologicznej, zaproponowany w 1962 roku przez Vero C. Wynne-Edwardsa. Polega on na faworyzacji, a co za tym idzie – rozpowszechnianiu, alleli korzystnych dla populacji, pomimo ich szkodliwości dla osobnika[1][2]. Zjawisko to wynika z międzypopulacyjnej konkurencji wewnątrzgatunkowej[2].

Pierwotna idea doboru grupowego, wzięła się z błędnego traktowania ewolucji jako walki o byt między osobnikami. W tej pierwotnej, naiwnej, formie odwołującej się do dobra gatunku, hipoteza ta jest zdyskredytowana, ponieważ w rzeczywistości aktorami ewolucji są nie osobniki, lecz geny.

Nowsza definicja doboru grupowego brzmi: Jest to sytuacja, w której organizm zmniejsza sukces swoich genów, żeby zwiększyć szanse przetrwania grupy, do której należy lub, że jest to mechanizm sprawiający, że grupy o wyższym poziomie kooperacji (altruizmu) mają wyższe szanse przetrwania niż grupy złożone z jednostek „egoistycznych” (jednostkami mogą być geny współtworzące fenotyp, komórki organizmu lub osobniki w populacji, zwłaszcza kolonii lub społeczeństwie).

Jest kontrowersyjne, czy w ogóle taka sytuacja ma miejsce. Często stwierdza się, że to co służy za przykłady na dobór grupowy, w rzeczywistości jest doborem krewniaczym. Główny zarzut to ten, że pojawienie się pojedynczego mutanta „egoistycznego” szybko zniweczyłoby ewentualne działanie „doboru grupowego”. Istnieją jednak mechanizmy przeciwdziałające takim samolubnym jednostkom (np. niekontrolownemu rozmnażaniu się komórek w organizmie, wyłamywaniu się z podziału obowiązków w gnieździe owadów społecznych itp.; ciekawym zagadnieniem jest ewentualność doboru grupowego w społecznościach ludzkich na poziomie kulturowym – normy społeczne promujące poświęcenie dla grupy mogą zwiększać szanse jej przetrwania).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik tematyczny. Biologia, cz. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 31, ISBN 978-83-01-16530-7.
  2. a b Grażyna Łabno: Ekologia. Słownik encyklopedyczny. Warszawa: Wydawnictwo Europa, 2006, s. 64. ISBN 83-7407-017-X.