Doktor (Doktor Who)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Doctor (Doctor Who))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy postaci fikcyjnej. Zobacz też: inne znaczenia pojęcia "Doktor" oraz "Doktor Who".
Doktor Who Doktor
Peter Capaldi gra Dwunastego Doktora od 2013 r.
Peter Capaldi gra Dwunastego Doktora od 2013 r.
Gatunek Władca Czasu
Pochodzenie (miejsce) Gallifrey
Pierwsze wystąpienie An Unearthly Child
Liczba historii 241
Liczba odcinków 798
Towarzysze lista
Grany przez William Hartnell
Patrick Troughton
Jon Pertwee
Tom Baker
Peter Davison
Colin Baker
Sylvester McCoy
Paul McGann
Christopher Eccleston
David Tennant
Matt Smith
John Hurt
Peter Capaldi

Doktor (ang. Doctor) – tytułowa postać związana z brytyjskim serialem science fiction pt. Doktor Who. Przez cały okres nadawania serialu Doktora grało do tej pory trzynastu aktorów. Najdłużej odgrywającym rolę Doktora był aktor Tom Baker, który występował przez 7 lat i zagrał w 172 odcinkach jako czwarta inkarnacja Doktora. Najkrócej występującym aktorem był Paul McGann, który wystąpił tylko w filmie telewizyjnym 1996 roku[a]. Obecnym odtwórcą roli Doktora jest Peter Capaldi, który rolę tą przejął od Matta Smitha w odcinku Czas Doktora z 2013 roku.

Postać Doktora była początkowo okryta tajemnicą. Widzowie pierwszych odcinków wiedzieli o nim tylko, że jest ekscentrycznym kosmicznym podróżnikiem o niesamowitej inteligencji, który walczy z niesprawiedliwością i wędruje przez czas i przestrzeń starym, nie zawsze niezawodnym statkiem kosmicznym zwanym "TARDIS". Dzięki osiągnięciom naukowym rasy Doktora TARDIS wewnątrz jest o wiele większa niż na zewnątrz, niegdyś potrafiła też dostosować swój wygląd do otoczenia i czasów, w jakich wylądowała. Z powodu usterki obwodu kameleona stale imituje angielską policyjną budkę telefoniczną z lat 60. XX w.

Doktor jest obcym z planety Gallifrey, który podróżuje w czasie i przestrzeni w statku kosmicznym o nazwie TARDIS. Jednym z "gadżetów" Doktora jest śrubokręt soniczny, którym potrafi otwierać i zamykać drzwi, rozsuwać szczeliny w czasoprzestrzeni, niszczyć obiekty, ogłuszać wrogów i wiele innych rzeczy. Doktor, jak sam mówi, czuje się samotny, dlatego w swoich podróży zazwyczaj ktoś mu towarzyszy.

Aktorzy grający Doktora[edytuj]

Jako Władca Czasu Doktor po śmierci regeneruje się w nowym ciele, dzięki czemu do tej pory grało go dwunastu aktorów. Poszczególne wcielenia Doktora różnią się nie tylko wyglądem, ale również osobowością, co pozwala producentom na wygodną zmianę aktora grającego główną rolę. W ten sposób, mimo że aktorzy grają wciąż tę samą postać, nie muszą wzorować się na swoich poprzednikach i sami od początku kształtują wizerunek Doktora, co jest jedynym takim przypadkiem w historii telewizji.

Doktor przechodził dotychczas całkowity proces regeneracji dwanaście razy – przeważnie ginął na końcu jakiegoś ważnego wydarzenia, a każda jego śmierć była przemianą starego wcielenia w nowe. Wyjątkowym przypadkiem była regeneracja dziesiątemu Doktora w historii Skradziona Ziemia / Koniec podróży (2008), gdzie udało mu się uniknąć dodatkowej przemiany. Po trafieniu laserem przez Daleka, użył części energii regeneracyjnej do uleczenia samego siebie, a resztę przelał do swojej odciętej dłoni, pozostając tym samym wcieleniem[b].

Poniżej przedstawione są dane na temat poszczególnych wcieleń Doktora. W tabeli uwzględnione są jedynie oryginalne daty wystąpień oraz oryginalni aktorzy.

Doktor Aktor Liczba odcinków Pierwszy występ Ostatni występ
Data Wiek Data Wiek
Pierwszy Doktor William Hartnell 134
(29 historii)
23 listopada 1963 55 29 października 1966 58
Drugi Doktor Patrick Troughton 119
(21 historii)
5 listopada 1966 46 21 czerwca 1969 49
Trzeci Doktor Jon Pertwee 128
(24 historii)
3 stycznia 1970 50 8 czerwca 1974 54
Czwarty Doktor Tom Baker 172
(41 historii)
28 grudnia 1974 40 21 marca 1981 47
Piąty Doktor Peter Davison 69
(20 historii)
21 marca 1981 29 16 marca 1984 32
Szósty Doktor Colin Baker 31
(8 historii)
16 marca 1984 40 6 grudnia 1986 43
Siódmy Doktor Sylvester McCoy 42
(12 historii)
7 września 1987 44 6 grudnia 1989 46
Ósmy Doktor Paul McGann 1
(1 historia)
27 maja 1996 36 27 maja 1996 36
Dziewiąty Doktor Christopher Eccleston 13
(10 historii)
26 marca 2005 41 18 czerwca 2005 41
Dziesiąty Doktor David Tennant 47
(36 historii)
18 czerwca 2005 34 1 stycznia 2010 38
Jedenasty Doktor Matt Smith 44 odcinki
(39 historii)
1 stycznia 2010 27 25 grudnia 2013[1] 31
Dwunasty Doktor Peter Capaldi[2] 25 grudnia 2013 55

Ponadto w odcinku Dzień Doktora (2013) dodano wątek, w którym Ósmy Doktor zregenerował się w tzw. "Doktora Wojny"[3], który powstał tylko po to by walczyć w Ostatniej Wielkiej Wojnie Czasu. Doktor Wojny występuje w dwóch odcinkach,Imię Doktora oraz Dzień Doktora, a także w webcast'cie pt. The Night of the Doctor.

Pozostali aktorzy[edytuj]

W latach 1965-1966 wyprodukowano dwa filmy kinowe Doktor Who i Dalekowie i Inwazja Daleków na Ziemię. Filmy te nawiązywały do wątków serialu Doktor Who, a główną postać zagrał Peter Cushing. Fabuła jednak w wielu punktach różniła się od telewizyjnej serii, gdyż Doktor (naukowiec noszący nazwisko Who) nie był Władcą Czasu, a człowiekiem, ekscentrycznym wynalazcą, który zbudował swoją TARDIS (w rzeczywistości pierwszy Doktor "pożyczył" swoją TARDIS, bądź to ona "ukradła" jego[c]). Z tych powodów, kreacja Cushinga nie jest uznawana za kanoniczne wcielenie Doktora.

Na przełomie wielu lat BBC wykreowało wiele produkcji, w których pojawiała się postać Doktora, jednak nie była ona grana przez żadnego z wcześniejszych aktorów, grających tą postać. W skutek tego Doktora zagrali: Clive Dunn, Bernie Winters, Lenny Henry, Jim Broadbent, Bob Mortimer, Matt Lucas, Vic Reeves, Mark Lamarr, Pauline Quirke, Rowan Atkinson, Richard E. Grant, Jim Broadbent, Hugh Grant, Joanna Lumley, Mark Gatiss, Jon Culshaw.

Doktor Who pojawił się również w teatrze, gdzie role Doktora były przypisywane takim aktorom jak Trevor Martin, Michael Sagar, David Banks, Nick Scovell czy Nicholas Briggs.

W słuchowiskach i audycjach radiowych Doktora zagrali: Steve Hill, Michael Jayston, Geoffrey Bayldon, David Warner, David Collings, Ian Brooker, Arabella Weir, Nicholas Briggs, Joe Bassett, Jon Culshaw, Trevor Martin, India Fisher, David Troughton, Terry Molloy, Damian Lynch, Katy Manning, William Russell, Frazer Hines, Tim Treloar, James Amey, Nicola Bryant, John Banks, Anthony Howell.

W 2003 roku produkowano webcast pt. Scream of the Shalka, w którym pojawiały się przygody tzw. "Doktora Shalki", granego przez Richarda E. Granta. Początkowo miał on być kanonicznym dziewiątym Doktorem, jednak po ogłoszeniu produkcji 1 serii jego kanoniczność pozostała wątpliwa.

Charakterystyka[edytuj]

Każdy Doktor ma swoje własne umiejętności, upodobania, powiedzonka i odmienną od poprzedników osobowość, co wywołuje bardzo różne odczucia wśród widzów. Przez całą historię programu, czołowym tematem dyskusji o Doktorze była kwestia jego inkarnacji, a twórcom nie udało się uniknąć sprzeczności. Próbowano dowieść, że w The Brain of Morbius (1976) pierwszy Doktor nie mógł być pierwszym wcieleniem Doktora z powodu pojawiających się tam wizerunków poprzednich wcieleń (pomimo że miały być one wizerunkami innego Władcy Czasu – Morbiusa); w okresie siódmego Doktora producentom zarzucano, że Doktor był więcej, niż tylko Władcą Czasu, natomiast w 1996 roku, w filmie telewizyjnym Doktor stwierdził, że jest pół-człowiekiem od strony matki. W An Unearthly Child dowiadujemy się, że pierwszy Doktor ma wnuczkę, Susan Foreman, a w Fear Her (2006) zdradził Rose, że 'był kiedyś ojcem'. Seria z 2005 roku ujawniła, że dziewiąty Doktor został ostatnim ocalałym Władcą Czasu i że jego rodzima planeta została zniszczona; w odcinku Dalek Rose zapytała Doktora, czy to możliwe by istnieli jeszcze jacyś Władcy Czasu, a on odpowiedział z pełnym przekonaniem, że nie. Zapytany w Smith and Jones, czy miał brata, zaprzeczył krótko: 'Nie, jestem zupełnie sam'. Kiedy w odcinku Gridlock padają ostatnie słowa Twarzy z Boe: 'You are not alone', poznajemy zalążek tajemnicy, będącej motywem przewodnim całej 3 serii.

Największymi wrogami Doktora są Dalekowie, Cybermeni, Mistrz i Sontaranie. Doktor często spotyka się z dylematem moralnym, dotyczącym wyboru między tym, co musi się wydarzyć, a ocaleniem życia innych istot. Często zdarza się, że sam nagina zasady, o których sam wspomina i ratuje epizodycznych bohaterów, jednak zawsze w taki sposób, by nie naruszyć ciągłości historii. Doktor nie jest jednak wojownikiem, któremu zależy na zniszczeniu zagrożenia, często odwołuje się do moralności agresora powołując się przy tym na Kodeks, mając nadzieję, że załagodzi to konflikt. Są jednak sytuacje, w których Doktor nie ma skrupułów i po podjęciu jednej tylko próby odwiedzeniu wroga od agresji, sam do niej przechodzi. Takie zachowanie można zobaczyć w odcinkach, w których pojawiają się Dalekowie i Cybermeni. Te dwie rasy brały udział w Wielkiej Wojnie Czasu razem z Władcami Czasu, których jedynym przedstawicielem po zakończeniu wojny jest właśnie Doktor.

Największą tajemnicą jest pierwotne imię Doktora, znane jedynie nielicznym, np. River Song. W odcinku finałowym serii 7 bohater stwierdza, że jest ono istotne tylko jako hasło otwierające dostęp do jego grobowca, włamanie do którego zagroziłoby całej czasoprzestrzeni. Jako swoje prawdziwe imię traktuje on tytuł Doktor.

Rodzina Doktora[edytuj]

Informacje o rodzinie głównego protagonisty serii pojawiają się w serialu rzadko i są zwykle bardzo skąpe. Bardzo niewiele wiadomo na temat rodziny oraz dzieciństwa Doktora. Wiele informacji zostało jedynie zasugerowanych przez Doktora, który zwykle wymijająco odpowiada na pytania o własną rodzinę. Podczas swojej drugiej inkarnacji, zapytany o swoją rodzinę, Doktor odpowiada, że ich wspomnienia wciąż są żywe, jeśli zechce je przywołać, w przeciwnym razie śpią w jego umyśle[d]. W odcinku The Time Monster trzeci Doktor wspomina, że jako mały chłopiec żył w domu postawionym na zboczu wzgórza.

Przez pierwsze dwa sezony serialu Doktor podróżował razem ze swoją wnuczką, Susan Foreman[4]. Doktor wspominał również, że miał brata[e]. Choć nigdy nie zostało powiedziane wprost, że Doktor miał dzieci i ile, jednakże w historii serialu pojawia się kilka sugestii z nimi związanych. W odcinku Kto się jej boi Doktor wspomina, że był raz ojcem, lecz szybko zmienia temat; takie samo stwierdzenie pada również w odcinku Córka Doktora. W tym samym odcinku dowiadujemy się również, że stracił swą rodzinę w Wojnie Czasu. Sugestia związana z takim losem jego bliskich pojawia się również w odcinku dziewiątego Doktora Puste dziecko. Zapytany przez swą towarzyszkę Amy Pond w odcinku Bestia na dole czy jest ojcem, Doktor po prostu zmienia temat. Podobnie reaguje na to samo pytanie w odcinku Dobry człowiek idzie na wojnę, gdy ofiarowuje Amy i Rory'emu kołyskę dla ich nowo narodzonego dziecka. W odcinku Nocne koszmary, Doktor bawi małe dziecko i mamrocze później, że dawno tego nie robił. W odcinku Pierścienie Akhatenu, Doktor wspomina że odwiedził Akhaten już wcześniej, razem ze swoją wnuczką.

Ósmy Doktor wspomina swojego ojca w filmie telewizyjnym i sugeruje również że jego matka była człowiekiem (co było źródłem wielu dyskusji i sporów między fanami[f]).

W odcinku Córka Doktora, jego informacja genetyczna zostaje przetworzona przez maszynę, co w rezultacie powoduje stworzenie kobiety – żołnierza, która otrzymuje później imię Jenny (postać jest grana przez Georgię Moffett, córkę Petera Davisona i żonę Davida Tennanta). Doktor i Jenny odnoszą się do siebie w relacji ojciec-córka. Na koniec tego odcinka Jenny zostaje zastrzelona, lecz później odżywa i kradnie rakietę z zamiarem przeżycia własnych przygód, tak jak jej ojciec.

W odcinku Ślub River Song Doktor bierze ślub z River Song. To również oznacza, że jego towarzysze Amy Pond oraz Rory Williams zostali jego teściami, a rodziny Pond i Williams połączyły z nim więzi powinowactwa.

W odcinku Do końca wszechświata pojawia się tajemnicza kobieta, podpisana w napisach końcowych jako Kobieta, która w trakcie odcinków kontaktuje się z Wilfredem Mottem, dziadkiem Donny. Na końcu okazuje się, że jest Władcą czasu, która sprzeciwia się decyzjom Wysokiej Rady Władców Czasu i ich planu ucieczki z Wojny Czasu. Gdy w końcu Doktor i kobieta spotykają się twarzą w twarz, jego reakcja sugeruje, że się znają. Gdy później Wilf pyta Doktora o tożsamość kobiety, Doktor unika odpowiedzi na pytanie. W związku z brakiem odpowiedzi wielu fanów serialu spekulowało na temat jej tożsamości, jednakże w komentarzu do odcinka żaden z producentów wykonawczych serialu nie komentuje sprawy. Dopiero w materiale Doctor Who: The Writer's Tale – The Final Chapter producent wykonawczy Russell T Davies rozwiewa wątpliwości tłumacząc, że stworzył postać jako matkę Doktora i aktorka Claire Bloom, która odgrywała jej rolę, została poinformowana gdy zjawiła się na casting.

W serialu jest również sugerowane, zarówno w odcinkach Do końca wszechświata oraz Ślub River Song, że gdzieś pomiędzy odcinkami Wody Marsa oraz Do końca wszechświata Doktor ożenił się z królową Elżbietą I. Sugestię można również dostrzec w odcinku Bestia na dole, gdy Elżbieta X komentuje "And so much for the Virgin Queen, you bad, bad boy!" ("I to na tyle jeśli chodzi o Królową-Dziewicę, niegrzeczny chłopcze!"). Sugestie te zostały potwierdzone odcinkiem z okazji 50-lecia serialu, gdzie w odcinku zatytułowanym Dzień Doktora Doktor bierze ślub z królową w obecności swoich dwóch innych wcieleń.

Uwagi[edytuj]

  1. Choć jeśli liczyć komiksy, powieści itp. przeżył on największą liczbę przygód
  2. his. Skradziona Ziemia / Koniec podróży
  3. odc. Żona Doktora
  4. his. The Tomb of the Cybermen
  5. odc. Smith i Jones
  6. film Doctor Who

Przypisy