John Hurt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy aktora. Zobacz też: artykuł o muzyku bluesowym.
John Hurt
John Hurt (2015)
John Hurt (2015)
Imię i nazwisko John Vincent Hurt
Data i miejsce urodzenia 22 stycznia 1940
Wielka Brytania Chesterfield
Zawód aktor
Współmałżonek Annette Robertson
(1962–1964)
Donna Peacock
(1984–1990)
Joan Dalton
(1990–1996)
Anwen Rees-Myers
(od 2005)
Lata aktywności od 1961
Odznaczenia
Order Imperium Brytyjskiego
John Hurt podczas Tribeca Film Festival 2009
Cynthia Nixon, Hurt i Swoosie Kurtz (2009).

Sir John Vincent Hurt[1], lepiej znany jako John Hurt (ur. 22 stycznia 1940[2] w Chesterfield[3]) – angielski aktor filmowy, telewizyjny i teatralny. Należy do tych aktorów, którzy w filmach grają chętnie i często, niezależnie od rodzaju proponowanej roli – jego filmografia liczy grubo ponad sto pozycji. Pojawiał się w wielkich hitach, ale także w małych dziełach niezależnych, produkowanych po obu stronach oceanu. Był dwukrotnie nominowany do Oscara: w 1979 roku za uhonorowaną Złotym Globem drugoplanową rolę Midnight Express (1978) oraz za tytułową postać w dramacie Davida Lyncha Człowiek słoń (The Elephant Man, 1980). Zdobywca czterech statuetek nagród BAFTA za występy w filmach Nagi urzędnik (The Naked Civil Servant, 1975), Midnight Express (1978) i Człowiek słoń (1980) oraz za Wybitny Brytyjski Udział w Kinie (2012). W 2004 został komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego. W Pasowaniach Noworocznych 2015, został ogłoszony szlachcicem[4]

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Chesterfield w hrabstwie Derbyshire jako najmłodszy z trojga dzieci anglikańskiego duchownego i matematyka Arnoulda Herberta Hurta oraz inżynier i byłej aktorki Phyllis (z domu Massey)[5]. W okresie swojego dzieciństwa przebywał najczęściej w samotności. Był konserwatywnie wychowywany i trzymany "pod kloszem". Pomimo że po drugiej stronie ulicy było kino, jego rodzice nie pozwalali mu oglądać filmów. Jednakże brał udział w teatralnych przedstawieniach szkolnych. Kiedy miał dwanaście lat rodzina przeprowadziła się do Grimsby[6].

Rodzice zapisali go do Grimsby Art School i St. Martin's School of Art[7]. Po otrzymywaniu stypendium, zainteresował się aktorstwem i zapisał się do Royal Academy of Dramatic Art, którą ukończył w 1962 r[8].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Karierę sceniczną rozpoczął w 1962 r. w Londynie. Debiutował w sztuce Dzieciobójstwo w domu Freda Gingera (Infanticide in the House of Fred Ginger). Potem występował w spektaklach: Johna Osborne Nie do obrony (Inadmissible Evidence, 1965), Mały Malcolm i jego walka z Eunuchem (Little Malcolm and His Struggle Against the Eunuchs, 1966), szekspirowski Makbet jako Malcolm (1967) i Człowiek i nadczłowiek (Man and Superman, 1969). W 1973 wcielił się w Romea w szekspirowskiej tragedii Romeo i Julia, a następnie wystąpił w sztukach Harolda Pintera: Dozorca (The Caretaker), Samoobsługa (The Dumb Waiter) i Extravaganza (Travesties, 1974).

Na dużym ekranie wystąpił po raz pierwszy w epizodycznej roli Phila Corbetta w melodramacie Dziki i skłonny (The Wild and the Willing, 1962) u boku Iana McShane'a, Samanthy Eggar i Jeremy'ego Bretta. Uznanie krytyki zdobył cztery lata później jako Richard Rich w biograficznym dramacie historycznym Freda Zinnemanna Oto jest głowa zdrajcy (A Man for All Seasons, 1966). Grał szalonego rzymskiego cesarza Kaligulę w serialu BBC Ja, Klaudiusz (I, Claudius, 1977)[9].

Za drugoplanową rolę Maxa, heroinisty uwięzionego w Turcji, w Alana Parkera Midnight Express (1978) uhonorowano go Złotym Globem, został także nominowany do Oscara. Kolejną nominację zdobył w 1980, za tytułową rolę w dramacie Davida Lyncha Człowiek słoń (The Elephant Man, 1980), gdzie wystąpił w specjalnej masce. Jest trzykrotnym zdobywcą nagrody BAFTA – za występy w filmach Nagi urzędnik (The Naked Civil Servant, 1975), Midnight Express (1978) i Człowiek słoń (1980)[10].

Często grywał zgorzkniałych mężczyzn, którzy swe rozczarowanie starają się maskować cynizmem. Na swoim koncie ma także role w tym m.in. w Obcym (Alien, 1979), Hellboyu (2004) czy V jak Vendetta (V for Vendetta, 2006)[11]. Młodszej widowni znany jest z filmów o Harrym Potterze, gdzie wcielał się w postać pana Garricka Ollivandera[12].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1962-1964 był żonaty z Annette Robertson. 6 września 1984 ożenił się z Donną Peacock, lecz w rolu 1990 doszło do rozwodu. 24 stycznia 1990 r. poślubił Jo Dalton, z którą ma dwóch synów: Nicolasa i Alexandra. Jednak i ten związek rozpadł się w 1996 r. W marcu 2005 r. ożenił się z Anwen Rees-Myers.

W czerwcu 2015 r. zdiagnozowano u niego raka trzustki. Choroba została wykryta na wczesnym etapie[13].

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł Role Reżyser
1966 Oto jest głowa zdrajcy (A Man for All Seasons) Richard Rich Fred Zinnemann
1971 Dom przy Rillington Place 10 (10 Rillington Place) Timothy John Evans Richard Fleischer
1977 Ja, Klaudiusz (I, Claudius, serial TV) Kaligula Herbert Wise
1978 Wrzask (The Shout) Anthony Fielding Jerzy Skolimowski
Midnight Express Max Alan Parker
Władca Pierścieni (The Lord of the Rings) Aragorn (głos) Ralph Bakshi
1979 Obcy – ósmy pasażer Nostromo (Alien) Kane Ridley Scott
1980 Człowiek słoń (The Elephant Man) John Merrick David Lynch
Wrota niebios (Heaven's Gate) Billy Irvine Michael Cimino
1981 Historia świata: Część I (History of the World: Part I) Jezus Mel Brooks
1982 Na drugą stronę (Night Crossing) Peter Strelzyk Delbert Mann
1983 Weekend Ostermana (The Osterman Weekend) Lawrence Fassett Sam Peckinpah
1984 1984 (Nineteen Eighty-Four) Winston Smith Michael Radford
1985 Taran i magiczny kocioł (Black Cauldron) Rogaty Król (głos) Richard Rich
1987 Kosmiczne jaja (Spaceballs) Kane Mel Brooks
Biała intryga (White Mischief) Gilbert Colvile Michael Radford
1989 Skandal (Scandal) Stephen Ward Michael Caton-Jones
1990 Pole (The Field) 'Bird' O’Donnel Jim Sheridan
1991 Król Ralph (King Ralph) lord Percival Graves David S. Ward
1993 I kowbojki mogą marzyć (Even Cowgirls Get the Blues) Hrabia Gus Van Sant
1994 Calineczka (Thumbelina) Pan Kret (głos) Don Bluth/Gary Goldman
1995 Rob Roy markiz Montrose Michael Caton-Jones
Truposz (Dead Man) John Scholfield Jim Jarmusch
Dziki Bill (Wild Bill) Charley Prince Walter Hill
1997 Kontakt (Contact) S.R. Hadden Robert Zemeckis
Bandyta Babits Maciej Dejczer
Miłość i śmierć na Long Island (Love and Death on Long Island) Giles De'Ath Richard Kwietniowski
1998 Saturday Night Live March Hare Beth McCarthy-Miller/David Wachtenheim
2000 Stracone dusze (Lost Souls) Ojciec Lareaux Janusz Kamiński
Tygrys i przyjaciele (The Tigger Movie) Narrator (głos) Jun Falkenstein
2001 Harry Potter i Kamień Filozoficzny (Harry Potter and the Philosopher’s Stone) pan Ollivander Chris Columbus
Kapitan Corelli (Captain Corelli's Mandolin) Dr Iannis John Madden
2003 Dogville Narrator (głos) Lars von Trier
2004 Opowieść z życia lwów (Pride) Harry John Downer
Hellboy Profesor Trevor "Broom" Bruttenholm Guillermo del Toro
2005 Propozycja (The Proposition) Jellon Lamb, łowca głów John Hillcoat
Szeregowiec Dolot (Valiant) Felix (głos) Gary Chapman
Strzelając do psów (Shooting Dogs) Ojciec Christopher Michael Caton-Jones
Manderlay Narrator (głos) Lars von Trier
Klucz do koszmaru (The Skeleton Key) Benjamin Devereaux Iain Softley
2006 V jak Vendetta (V for Vendetta) Adam Sutler James McTeigue
Pachnidło (Perfume: The Story of a Murderer) Narrator (głos) Tom Tykwer
2007 Mistrzowie science-fiction (Masters of Science Fiction) Samswope Jonathan Frakes
2008 Outlander Hrodgar, król Howard McCain
Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) profesor Oxley Steven Spielberg
Hellboy: Złota Armia (Hellboy II: The Golden Army) profesor Trevor 'Broom' Bruttenholm Guillermo del Toro
Decydujący głos (Recount, TV) Warren Christopher Jay Roach
2008-2012 Przygody Merlina (Merlin, serial TV) Wielki Smok (głos)
2009 Anglik w Nowym Jorku (An Englishman in New York) tytułowy bohater, pisarz Quentin Crisp Richard Laxton
The Limits of Control Gitarzysta Jim Jarmusch
Zakochany Nowy Jork (New York, I Love You) Kelner Shekhar Kapur
2010 Harry Potter i Insygnia Śmierci. Część I (Harry Potter and the Deathly Hallows: Part I) pan Ollivander David Yates
Lou Doyle Belinda Chayko
2011 Melancholia Dexter Lars von Trier
Harry Potter i Insygnia Śmierci. Część II (Harry Potter and the Deathly Hallows: Part II) jako pan Ollivander David Yates
Szpieg (Tinker Tailor Soldier Spy) Kontrola Tomas Alfredson
Immortals. Bogowie i herosi (Immortals) Starzec Tarsem Singh
2012 Samochód Jayne Mansfield (Jayne Mansfield's Car) Kingsley Bedford Billy Bob Thornton
2013 Doctor Who [50' Anniversary Special] Doktor Saul Metzstein
Charlie musi umrzeć (Charlie Countryman) Narrator (głos) Fredrik Bond
Tylko kochankowie przeżyją (Only Lovers Left Alive) Marlowe Jim Jarmusch
Snowpiercer: Arka przyszłości (Snowpiercer) Gilliam Joon-ho Bong
2014 Hercules Lord Cotys Brett Ratner
Wirus (The Strain, serial TV) Profesor Abraham Setrakian Guillermo del Toro/Chuck Hogan

Przypisy

  1. John Hurt (ang.). Listal. [dostęp 2015-08-13].
  2. John Hurt Celebrity (ang.). TVGuide.com. [dostęp 2015-08-13].
  3. John Hurt (fr.). AlloCiné. [dostęp 2015-08-13].
  4. John Hurt receives a knighthood (ang.). BBC.com. [dostęp 2015-08-13].
  5. John Vincent Hurt - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2015-08-13].
  6. Sir John Hurt: Profile (ang.). BBC News. [dostęp 2015-08-13].
  7. John Hurt - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2015-08-13].
  8. John Hurt (ang.). Biography.com. [dostęp 2015-08-13].
  9. John Hurt - About This Person - Movies & TV (ang.). The New York Times. [dostęp 2015-08-13].
  10. John Hurt biography - British actor (ang.). Britannica.com. [dostęp 2015-08-13].
  11. John Hurt (Creator) (ang.). TV Tropes. [dostęp 2015-08-13].
  12. Doctor Who was one of my toughest roles, says John Hurt... star of Alien and Elephant Man (ang.). Daily Mail. [dostęp 2015-08-13].
  13. John Hurt: wygrywam walkę z rakiem (pol.). Onet. [dostęp 2015-08-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]