Liptowskie Kopy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Liptowskie Kopy i Dolina Koprowa, widok z Doliny Hlińskiej
Widok z Krywania
Liptowskie Kopy na tle Krywania
Liptowskie Kopy, widok z Koprowego Wierchu
Skrajny Goły Wierch i Krzyżne Liptowskie na tle Tatr Wysokich
Liptowskie Kopy, widok z Ciemniaka

Liptowskie Kopy (słow. Liptovské kopy) – grupa szczytów w Tatrach połączona z granią główną w Gładkim Wierchu (Hladký štít), od którego oddzielona jest przełęczą Zawory (Závory). Najwyższym szczytem jest Wielka Kopa Koprowa (2052 m n.p.m.). Są to przeważnie kopulaste, porośnięte trawą szczyty, w dolnych partiach zalesione. Wyglądem przypominają pobliskie Tatry Zachodnie, są jednak zaliczane (przez polskich geografów) do Tatr Wysokich ze względu na układ grani. Część słowackich kartografów skłania się do włączania Liptowskich Kop do Tatr Zachodnich i umiejscowienia granicy tych części Tatr na przełęczy Zawory, jakkolwiek największy autorytet wśród słowackich znawców Tatr – Ivan Bohuš – jest takiego samego zdania jak Polacy[1].

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Liptowskie Kopy oddzielają Dolinę Koprową (Kôprová dolina) od Doliny Cichej (Tichá dolina), a boczne ramiona odchodzące od ich głównego grzbietu wyodrębniają w nich liczne dolinki:

W głównym grzbiecie Liptowskich Kop, biegnących linią falistą w kierunku południowo-zachodnim i południowym, wyróżniają się, poczynając od Zaworów (szczyty zwornikowe zostały wytłuszczone):

Z głównej grani Liptowskich Kop pomiędzy Wielką Kopą Koprową a Turkową Przełęczą odchodzi jeszcze jedna boczna grań – Brdarowe Grapy.

Geologia i geomorfologia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowane są z skał magmowych (granitoidów) i metamorficznych (gnejsów) trzonu krystalicznego oraz pojedynczych płatów skał osadowych należących do autochtonicznych serii wierchowych. Pionierskie badania geologiczne prowadził tutaj polski geolog M. Jurek w 1929 r.

Kilka dolin zostało wyrzeźbionych przez lodowce. W masywie występuje kilka obszernych żlebów, którymi w zimie schodzą lawiny.

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

Dolne partie zalesione, wyżej zarośla kosodrzewiny, jeszcze wyżej hale. W lasach występują limby, partie szczytowe są trawiaste.

Lawiny[edytuj | edytuj kod]

Z Liptowskich Kop schodzą, szczególnie do Doliny Koprowej, potężne lawiny. Np. w marcu 1956 r. lawina, która zeszła z Gołych Wierchów do Doliny Koprowej, miała objętość 210 000 m³ i zmiotła las na obszarze o rozmiarach ok. 400 × 400 metrów. Siłą podmuchu powaliła także drzewostan na przeciwległym stoku, a grubość lawiniska wyniosła 7 m.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Liptowskie Kopy należały do terenów pasterskich górali z wsi liptowskich już w XVII wieku. Wypasali na nich mieszkańcy wsi Kokawa i Wychodna. Były także miejscem, w którym łatwo można było spotkać stada kozic, zatem często odwiedzali je strzelcy i kłusownicy, jeszcze po 1900 polowali tu na niedźwiedzia Polacy z Krościenka i Zakopanego. W czasie I wojny światowej ukrywali się w Kopach dezerterzy, a podczas II wojny światowej w latach 1944–1945 przebywał tu oddział partyzantów słowackich i radzieckich. Spowodowany przez wozaków wielki pożar w dniach 30 października–4 listopada 1943 strawił około 240 ha lasu i kosówki.

Skupisko Liptowskich Kop w 1948 r. zostało objęte ścisłym rezerwatem. Mimo to urządzano tam przez jakiś czas polowania i istnieją ambony.

Nieznane są nazwiska osób, które jako pierwsze zdobyły szczyty należące do grupy Liptowskich Kop. Najprawdopodobniej pierwsze wejścia należą do pasterzy i kłusowników. Wśród wejść turystycznych jako pierwsze odnotowano wejścia zimowe:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Cywiński, Tatry. Przewodnik szczegółowy, t. 11, s. 6
  2. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część IV. Walentkowa Przełęcz – Przełączka pod Zadnim Mnichem. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1951.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
  3. Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-26-8.