Edmund Krasicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edmund Krasicki
Ilustracja
kapitan
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1808
Bachórzec
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1894
Lisko
Przebieg służby
Siły zbrojne Wojsko Polskie Królestwa Kongresowego,
Gwardia Narodowa
Jednostki 4 Bateria Lekkokonna,
5 Pułk Strzelców Konnych
Główne wojny i bitwy powstanie listopadowe,
Wiosna Ludów
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego

Edmund Konrad Ignacy Antoni Józef Krasicki z Siecina[1] herbu Rogala (ur. 26 listopada 1808 w Bachórzcu, zm. 24 grudnia 1894 w Lisku) – polski oficer, właściciel ziemski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Epitafium Edmunda Krasickiego w kościele leskim

Edmund Konrad Ignacy Antoni Józef Krasicki z Siecina[1] urodził się w 1808[2][3][4]. Był synem gen. Franciszka Ksawerego Krasickiego[3][5][4] (1774–1844) i Julii Teresy Wandalin-Mniszech (1777–1845) oraz bratem Ksawerego (1800–1843). Legitymował się tytułem hrabiego[2][1][5].

Po wybuchu powstania listopadowego udał się do Warszawy, wstąpił do korpusu artylerii Wojsk Polskich i służył jako kanonier w 4 baterii lekkokonnej (w składzie Brygady Artylerii Lekkokonnej) pod dowództwem mjr. Józefa Bema[6][3]. Służył w stolicy[3]. Pełnił stanowisko bombardiera granatów sześciofuntowych, dokonując zniszczeń po stronie wroga[7]. Rozkazem z 10 sierpnia 1831 mianowany podporucznikiem i przeniesiony do 5 Pułku Strzelców Konnych, w szeregach którego dotrwał do końca powstania[3][8] (według innych źródeł był porucznikiem[4] w szeregach 5 Pułku Szwoleżerów[2][5][9]). Po jego upadku przeszedł z armią pod Górznem do Prus 6 października 1831[3]. W latach 70. był pomysłodawcą spisania pamiętników z czasu powstania listopadowego byłych uczestników, Wincentego Ścibor-Rylskiego, Tymona Bala, Mikołaja Korwina[10]. Swoje przeżycia powstańcze spisał w zeszycie zatytułowanym Moje wspomnienia z 1830-31 r., przechowywanym na zamku leskim[11].

W grudniu 1831 powrócił do majątku rodziców w Lisku. Po śmierci ojca (1844) objął tamtejsze gospodarstwo wraz z zamkiem leskim oraz odziedziczył inne dobra[3][5]. Został dziedzicem majątków rodzinnych Bachórzec[12], Bezmiechowa Dolna[13][14][15][16], Choceń[17][18][19][20][21], Huzele[22][23][24], Kalnica Niżna[25][26][27], Kamionki[28][26][29], Lisko[30][31][32][33], Łukawica[34][35][36][37], Monasterz z Podstobieniem[38][39][40][41], Podbukowina[42][43], Połchowa (gmina Dubiecko)[44][45], Poraż[46][47], Posada Liska[48][49], Postołów i Postołowska Wola[50][47][51], Poraż[52], Przedmieście[53], Serednie Wielkie[54], Słonne[55], Sukowate[56][57][58][59], Weremiń i Łączki[60][61][62][63]. Wspierał ludność wiejską[64][9].

Podczas w Wiosny Ludów w stopniu kapitana zorganizował w Lesku kompanię Gwardii Narodowej i dokonał jej uzbrojenia w karabiny skałkowe[5][65]. Po wybuchu Powstanie styczniowego wyprawił z Bachórca do walk późniejszych uczestników tej insurekcji[66].

Zasiadał w Stanach Galicyjskich. Był członkiem Rady c. k. powiatu liskiego: w 1867 wybrany jako reprezentant grupy większych posiadłości (objął funkcję prezesa wydziału powiatowego)[67], później wybrany z grupy gmin wiejskich[68][69][70][9]. Jako właściciel Liska z przyległościami w 1873 był wyborcą uprawnionym do wyboru posła na Sejm Krajowy Galicji z większych posiadłości w okręgu wyborczym Sanok[71].

W 1879 pełnił funkcję prezesa wydziału okręgowego C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego w Lisku[72]. Należał do C. K. Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie, w ramach którego w 1879 był członkiem oddziału sanocko-lisko-brzozowsko-krośnieńskiego[73], w 1895 był członkiem oddziału sanocko-lisko-krośnieńskiego[74]. Był patronem (kolatorem) kościoła Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Lesku[65].

Jego żoną została w 1836 Maria Aniela z domu Brzostowska z Brzostowa herbu Strzemię (1816-1903, opiekowała się sierotami i ubogimi, zmarła na zamku leskim, pochowana w Bachórzu). Ich dziećmi byli Michał (1836-1917), Maria (1837-1855), Ignacy (1839-1924), Stanisław (1842-1887).

Edmund Krasicki zmarł w Wigilię Świąt Bożego Narodzenia 24 grudnia 1894 w Lisku[1][9]. Został pochowany w tym mieście[2][75]. Według inskrypcji na epitafium Edmunda Krasickiego w leskim kościele został pochowany w Bachórzcu.

Pod koniec życia 6 listopada 1893 dokonał zapisów testamentowych, w których rozporządził swym majątkiem na szereg celów społecznych na rzecz Liska i okolicznych wsi, m.in. polecił utworzyć kasy pożyczkowe dla niezamożnych gospodarzy religii rzymskokatolickiej pod nazwą „Kasa lub fundacja pożyczkowa polska imienia Tadeusza Kościuszki”[1]. Był znajomym Zygmunta Kaczkowskiego, który m.in. podjął spisanie jego nekrologu[5][76]. Zarządcą dóbr hrabiego Edmunda Krasickiego był Julian Smólski (powstaniec styczniowy, zm. 1898 w Kalnicy w wieku 57 lat)[77].

Edmund i Maria Aniela Krasiccy zostali upamiętnieni osobnymi epitafiami, ustanowionymi w kościele w Lesku[65].

Jego wnukiem był August Krasicki, który poświęcił mu swój Dziennik z kampanji rosyjskiej Krasickiego Augusta, porucznika w Sztabie Komendy Polskich Legjonów 1914-1916, spisywany podczas służby w szeregach Legionów Polskich (wyd. 1934)[11].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Papieski Krzyż Wielki Orderu św. Grzegorza Wielkiego[78]
  • Według Andrzeja Potockiego został odznaczony Orderem Virtuti Militari za udział w powstaniu listopadowym[79], czego nie potwierdziła publikacja pt. Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych[80].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 45 z 9 lutego 1896. 
  2. a b c d Józef Białynia Chołodecki: Cmentarzyska i groby naszych Bohaterów z lat 1794–1864 na terenie Wschodniej Małopolski. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów we Lwowie, 1928, s. 13.
  3. a b c d e f g Onufry Hieronim Kunaszowski: Życiorysy uczestników Powstania Listopadowego zebrane na pamiątkę obchodu jubileuszowego pięćdziesięcioletniej rocznicy tego powstania. Lwów: 1880, s. 120-121.
  4. a b c Fastnacht, Granatowski 1971 ↓, s. 210.
  5. a b c d e f Ks. Władysław Lutecki: Historie niektóre Ziemi Sanockiej. Warszawa: Wiadomości Turystyczne, 1938, s. 21.
  6. August. Dziennik 1934 ↓, s. 454.
  7. Fastnacht, Granatowski 1971 ↓, s. 178-179.
  8. August. Dziennik 1934 ↓, s. 5, 36-37, 375.
  9. a b c d Zmarli. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 296 z 29 grudnia 1894. 
  10. Fastnacht, Granatowski 1971 ↓, s. 173.
  11. a b August. Dziennik 1934 ↓, s. 7.
  12. Skorowidz 1855 ↓, s. 7.
  13. Skorowidz 1855 ↓, s. 13.
  14. Skorowidz 1872 ↓, s. 1.
  15. Skorowidz 1872 ↓, s. 4.
  16. Skorowidz 1886 ↓, s. 16.
  17. Skorowidz 1855 ↓, s. 32.
  18. Skorowidz 1872 ↓, s. 12.
  19. Skorowidz 1886 ↓, s. 34.
  20. Skorowidz 1890 ↓, s. 28.
  21. Choceń podlega pod Średnie Wielkie.
  22. Skorowidz 1855 ↓, s. 67.
  23. Skorowidz 1872 ↓, s. 28.
  24. Skorowidz 1886 ↓, s. 69.
  25. Skorowidz 1855 ↓, s. 82.
  26. a b Skorowidz 1872 ↓, s. 32.
  27. Skorowidz 1886 ↓, s. 79.
  28. Skorowidz 1855 ↓, s. 83.
  29. Skorowidz 1886 ↓, s. 80.
  30. Skorowidz 1855 ↓, s. 116.
  31. Skorowidz 1872 ↓, s. 45.
  32. Skorowidz 1886 ↓, s. 108.
  33. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 264 z 19 listopada 1893. 
  34. Skorowidz 1855 ↓, s. 122.
  35. Skorowidz 1872 ↓, s. 46.
  36. Skorowidz 1886 ↓, s. 112.
  37. Skorowidz 1890 ↓, s. 116.
  38. Skorowidz 1855 ↓, s. 136.
  39. Skorowidz 1872 ↓, s. 48.
  40. Skorowidz 1886 ↓, s. 117.
  41. Skorowidz 1890 ↓, s. 120, 156.
  42. Skorowidz 1855 ↓, s. 163.
  43. Skorowidz 1872 ↓, s. 62.
  44. Skorowidz 1855 ↓, s. 168.
  45. Skorowidz 1872 ↓, s. 64.
  46. Skorowidz 1855 ↓, s. 169.
  47. a b Skorowidz 1872 ↓, s. 65.
  48. Skorowidz 1872 ↓, s. 45, 65.
  49. Skorowidz 1886 ↓, s. 154.
  50. Skorowidz 1855 ↓, s. 170.
  51. Skorowidz 1886 ↓, s. 155.
  52. Skorowidz 1886 ↓, s. 153.
  53. Skorowidz 1855 ↓, s. 173.
  54. Skorowidz 1855 ↓, s. 193.
  55. Skorowidz 1872 ↓, s. 76.
  56. Skorowidz 1855 ↓, s. 213.
  57. Skorowidz 1872 ↓, s. 81.
  58. Skorowidz 1886 ↓, s. 189.
  59. Skorowidz 1890 ↓, s. 204.
  60. Skorowidz 1855 ↓, s. 234.
  61. Skorowidz 1872 ↓, s. 88.
  62. Skorowidz 1886 ↓, s. 207.
  63. Skorowidz 1890 ↓, s. 224.
  64. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 168 z 25 lipca 1874. 
  65. a b c Józef Budziak. Leskie cmentarze. „Nowiny”. Nr 255, s. 4, 31 października, 1, 2 listopada 1986. 
  66. August. Dziennik 1934 ↓, s. 9-10.
  67. Galizisches Provinzial-Handbuch für das Jahr 1868. Lwów: 1868, s. 401-402.
  68. Wynik wyborów do Rad powiatowych. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 91 z 22 kwietnia 1874. 
  69. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 242.
  70. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 250.
  71. Lista wyborców uprawnionych do wyboru posła sejmowego z większych posiadłości. „Gazeta Lwowska”, s. 5, Nr 248 z 23 października 1873. 
  72. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 494.
  73. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 546.
  74. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 650.
  75. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 168. ISBN 83-909787-0-9.
  76. Notatki literacko-artystyczne. Towarzystwo historyczne. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 48 z 2 marca 1898. 
  77. Kronika. Zmarli. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 54 z 9 marca 1898. 
  78. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 485-486.
  79. Andrzej Potocki: Wstęp. Lesko. W: Ryszard Nater, Zygmunt Nater: Lesko. Nasze miasto. Lesko: 2001, s. 12. ISBN 83-910156-3-7.
  80. Stanisław Tarnowski: Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych. Lwów: 1881, s. 193.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]