Edmund Krasicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edmund Krasicki
Ilustracja
kapitan
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1808
Bachórzec
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1894
Lisko
Przebieg służby
Siły zbrojne Wojsko Polskie Królestwa Kongresowego,
Gwardia Narodowa
Jednostki 5 Pułk Strzelców Konnych
Główne wojny i bitwy powstanie listopadowe,
Wiosna Ludów
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego

Edmund Konrad Ignacy Antoni Józef Krasicki z Siecina[1] herbu Rogala (ur. 26 listopada 1808 w Bachórzcu, zm. 24 grudnia 1894 w Lisku) – polski oficer, właściciel ziemski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Epitafium Edmunda Krasickiego w kościele leskim

Urodził się w 1808[2][3][4]. Był synem gen. Franciszka Ksawerego Krasickiego[3][5][4] (1774–1844) i Julii Teresy Wandalin-Mniszech (1777–1845) oraz bratem Ksawerego (1800–1843). Legitymował się tytułem hrabiego[2][1][5].

Po wybuchu powstania listopadowego udał się do Warszawy, wstąpił do korpusu artylerii Wojsk Polskich i służył jako kanonier w 4 baterii lekko konnej pod dowództwem ppłk. Bema[3]. Służył w stolicy[3]. Pełnił stanowisko bombardiera granatów sześciofuntowych, dokonując zniszczeń po stronie wroga[6]. Rozkazem z 10 sierpnia 1831 mianowany podporucznikiem i przeniesiony do 5 Pułku Strzelców Konnych, w szeregach którego dotrwał do końca powstania[3] (według innych źródeł był porucznikiem[4] w szeregach 5 Pułku Szwoleżerów[2][5][7]). Po jego upadku przeszedł z armią pod Górznem do Prus 6 października 1831[3]. W latach 70. był pomysłodawcą spisania pamiętników z czasu powstania listopadowego byłych uczestników, Wincentego Ścibor-Rylskiego, Tymona Bala, Mikołaja Korwina[8].

W grudniu 1831 powrócił do majątku rodziców w Lisku. Po śmierci ojca (1844) objął tamtejsze gospodarstwo wraz z zamkiem leskim oraz odziedziczył inne dobra[3][5]. Został dziedzicem majątków rodzinnych Bachórzec[9], Bezmiechowa Dolna[10][11][12][13], Choceń[14][15][16][17][18], Huzele[19][20][21], Kalnica Niżna[22][23][24], Kamionki[25][23][26], Lisko[27][28][29][30], Łukawica[31][32][33][34], Monasterz z Podstobieniem[35][36][37][38], Podbukowina[39][40], Połchowa (gmina Dubiecko)[41][42], Poraż[43][44], Posada Liska[45][46], Postołów i Postołowska Wola[47][44][48], Poraż[49], Przedmieście[50], Serednie Wielkie[51], Słonne[52], Sukowate[53][54][55][56], Weremiń i Łączki[57][58][59][60]. Wspierał ludność wiejską[61][7].

Podczas w Wiosny Ludów w stopniu kapitana zorganizował w Lesku kompanię Gwardii Narodowej i dokonał jej uzbrojenia w karabiny skałkowe[5][62].

Zasiadał w Stanach Galicyjskich. Był członkiem Rady c. k. powiatu liskiego: w 1867 wybrany jako reprezentant grupy większych posiadłości (objął funkcję prezesa wydziału powiatowego)[63], później wybrany z grupy gmin wiejskich[64][65][66][7]. Jako właściciel Liska z przyległościami w 1873 był wyborcą uprawnionym do wyboru posła na Sejm Krajowy Galicji z większych posiadłości w okręgu wyborczym Sanok[67].

W 1879 pełnił funkcję prezesa wydziału okręgowego C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego w Lisku[68]. Należał do C. K. Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie, w ramach którego w 1879 był członkiem oddziału sanocko-lisko-brzozowsko-krośnieńskiego[69], w 1895 był członkiem oddziału sanocko-lisko-krośnieńskiego[70]. Był patronem (kolatorem) kościoła Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Lesku[62].

Jego żoną została w 1836 Maria Aniela z domu Brzostowska z Brzostowa herbu Strzemię (1816-1903, opiekowała się sierotami i ubogimi, zmarła na zamku leskim, pochowana w Bachórzu). Ich dziećmi byli Michał (1836-1917), Maria (1837-1855), Ignacy (1839-1924), Stanisław (1842-1887).

Edmund Krasicki zmarł w Wigilię Świąt Bożego Narodzenia 24 grudnia 1894 w Lisku[1][7]. Został pochowany w tym mieście[2][71]. Według inskrypcji na epitafium Edmunda Krasickiego w leskim kościele został pochowany w Bachórzcu.

Pod koniec życia 6 listopada 1893 dokonał zapisów testamentowych, w których rozporządził swym majątkiem na szereg celów społecznych na rzecz Liska i okolicznych wsi, m.in. polecił utworzyć kasy pożyczkowe dla niezamożnych gospodarzy religii rzymskokatolickiej pod nazwą „Kasa lub fundacja pożyczkowa polska imienia Tadeusza Kościuszki”[1]. Był znajomym Zygmunta Kaczkowskiego, który m.in. podjął spisanie jego nekrologu[5][72]. Zarządcą dóbr hrabiego Edmunda Krasickiego był Julian Smólski (powstaniec styczniowy, zm. 1898 w Kalnicy w wieku 57 lat)[73].

Edmund i Maria Aniela Krasiccy zostali upamiętnieni osobnymi epitafiami, ustanowionymi w kościele w Lesku[62].

Odznaczenia i ordery[edytuj | edytuj kod]

  • Papieski Krzyż Wielki Orderu św. Grzegorza Wielkiego[74]
  • Według Andrzeja Potockiego został odznaczony Orderem Virtuti Militari za udział w powstaniu listopadowym[75], czego nie potwierdziła publikacja pt. Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych[76].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 45 z 9 lutego 1896. 
  2. a b c d Józef Białynia Chołodecki: Cmentarzyska i groby naszych Bohaterów z lat 1794–1864 na terenie Wschodniej Małopolski. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów we Lwowie, 1928, s. 13.
  3. a b c d e f g Onufry Hieronim Kunaszowski: Życiorysy uczestników Powstania Listopadowego zebrane na pamiątkę obchodu jubileuszowego pięćdziesięcioletniej rocznicy tego powstania. Lwów: 1880, s. 120-121.
  4. a b c Fastnacht, Granatowski 1971 ↓, s. 210.
  5. a b c d e f Ks. Władysław Lutecki: Historie niektóre Ziemi Sanockiej. Warszawa: Wiadomości Turystyczne, 1938, s. 21.
  6. Fastnacht, Granatowski 1971 ↓, s. 178-179.
  7. a b c d Zmarli. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 296 z 29 grudnia 1894. 
  8. Fastnacht, Granatowski 1971 ↓, s. 173.
  9. Skorowidz 1855 ↓, s. 7.
  10. Skorowidz 1855 ↓, s. 13.
  11. Skorowidz 1872 ↓, s. 1.
  12. Skorowidz 1872 ↓, s. 4.
  13. Skorowidz 1886 ↓, s. 16.
  14. Skorowidz 1855 ↓, s. 32.
  15. Skorowidz 1872 ↓, s. 12.
  16. Skorowidz 1886 ↓, s. 34.
  17. Skorowidz 1890 ↓, s. 28.
  18. Choceń podlega pod Średnie Wielkie.
  19. Skorowidz 1855 ↓, s. 67.
  20. Skorowidz 1872 ↓, s. 28.
  21. Skorowidz 1886 ↓, s. 69.
  22. Skorowidz 1855 ↓, s. 82.
  23. a b Skorowidz 1872 ↓, s. 32.
  24. Skorowidz 1886 ↓, s. 79.
  25. Skorowidz 1855 ↓, s. 83.
  26. Skorowidz 1886 ↓, s. 80.
  27. Skorowidz 1855 ↓, s. 116.
  28. Skorowidz 1872 ↓, s. 45.
  29. Skorowidz 1886 ↓, s. 108.
  30. Obwieszczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 264 z 19 listopada 1893. 
  31. Skorowidz 1855 ↓, s. 122.
  32. Skorowidz 1872 ↓, s. 46.
  33. Skorowidz 1886 ↓, s. 112.
  34. Skorowidz 1890 ↓, s. 116.
  35. Skorowidz 1855 ↓, s. 136.
  36. Skorowidz 1872 ↓, s. 48.
  37. Skorowidz 1886 ↓, s. 117.
  38. Skorowidz 1890 ↓, s. 120, 156.
  39. Skorowidz 1855 ↓, s. 163.
  40. Skorowidz 1872 ↓, s. 62.
  41. Skorowidz 1855 ↓, s. 168.
  42. Skorowidz 1872 ↓, s. 64.
  43. Skorowidz 1855 ↓, s. 169.
  44. a b Skorowidz 1872 ↓, s. 65.
  45. Skorowidz 1872 ↓, s. 45, 65.
  46. Skorowidz 1886 ↓, s. 154.
  47. Skorowidz 1855 ↓, s. 170.
  48. Skorowidz 1886 ↓, s. 155.
  49. Skorowidz 1886 ↓, s. 153.
  50. Skorowidz 1855 ↓, s. 173.
  51. Skorowidz 1855 ↓, s. 193.
  52. Skorowidz 1872 ↓, s. 76.
  53. Skorowidz 1855 ↓, s. 213.
  54. Skorowidz 1872 ↓, s. 81.
  55. Skorowidz 1886 ↓, s. 189.
  56. Skorowidz 1890 ↓, s. 204.
  57. Skorowidz 1855 ↓, s. 234.
  58. Skorowidz 1872 ↓, s. 88.
  59. Skorowidz 1886 ↓, s. 207.
  60. Skorowidz 1890 ↓, s. 224.
  61. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 168 z 25 lipca 1874. 
  62. a b c Józef Budziak. Leskie cmentarze. „Nowiny”. Nr 255, s. 4, 31 października, 1, 2 listopada 1986. 
  63. Galizisches Provinzial-Handbuch für das Jahr 1868. Lwów: 1868, s. 401-402.
  64. Wynik wyborów do Rad powiatowych. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 91 z 22 kwietnia 1874. 
  65. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 242.
  66. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1882. Lwów: 1882, s. 250.
  67. Lista wyborców uprawnionych do wyboru posła sejmowego z większych posiadłości. „Gazeta Lwowska”, s. 5, Nr 248 z 23 października 1873. 
  68. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 494.
  69. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1879. Lwów: 1879, s. 546.
  70. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1895. Lwów: 1895, s. 650.
  71. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 168. ISBN 83-909787-0-9.
  72. Notatki literacko-artystyczne. Towarzystwo historyczne. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 48 z 2 marca 1898. 
  73. Kronika. Zmarli. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 54 z 9 marca 1898. 
  74. Jerzy Sewer Dunin-Borkowski: Almanach Błękitny. Warszawa: 1908, s. 485-486.
  75. Andrzej Potocki: Wstęp. Lesko. W: Ryszard Nater, Zygmunt Nater: Lesko. Nasze miasto. Lesko: 2001, s. 12. ISBN 83-910156-3-7.
  76. Stanisław Tarnowski: Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych. Lwów: 1881, s. 193.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]