Edward Czech (lekarz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edward Czech
Piotr
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1914
Zagórz
Data śmierci 30 listopada 1984
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Zawód lekarz
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy doktor
Alma Mater Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie
Małżeństwo Jadwiga
Dzieci Wojciech, Ewa[potrzebny przypis]
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 30-lecia Polski Ludowej

Edward Czech ps. „Piotr” (ur. 4 czerwca 1914 w Zagórzu, zm. 30 listopada 1984) – polski lekarz rentgenolog z tytułem doktora, podczas II wojny światowej działacz konspiracji, żołnierz ZWZ-POZ-AK.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 4 czerwca 1914 w Zagórzu[1][2][3]. 20 czerwca 1933 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Zygmunt Bezucha, Mieczysław Przystasz, Stefan Stefański, Mieczysław Suwała)[4][1][5]. Został absolwentem studiów na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, uzyskując tytuł naukowy doktora. Został lekarzem radiologiem[6]. Przed 1939 pracował w służbie zdrowia w Sanoku[7]. Zamieszkiwał w rodzinnym Zagórzu[8].

Wkrótce wybuchu II wojny światowej, kampanii wrześniowej i nastaniu okupacji niemieckiej zaangażował się w działalność konspiracyjną w Zagórzu[8]. Uczestniczył w akcjach przeprowadzania osób zamierzających przekroczyć zieloną granicę w stronę Węgier (doprowadzał osoby do Poraża)[8]. Do zorganizowanej działalności podziemnej przystąpił za sprawą znajomego, Alojzego Bełzy ps. „Alik”[8]. Na przełomie 1939/1940 wstąpił do Polskiej Organizacji Zbrojnej i był członkiem Komendy Obwodu Sanok POZ, a na przełomie 1940/1941 został szefem służby zdrowia w strukturach POZ, działających w Zagórzu i okolicach[9][8]. W 1942 wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, później do Armii Krajowej[8]. Funkcjonował pod pseudonimem „Piotr”[10][11]. Do jego zadań należało gromadzenie lekarstw i środków sanitarnych oraz leczenie członków konspiracji[8]. Był organizatorem służby sanitarnej w placówce AK Zagórz[12]. W ramach przygotowań do akcji „Burza” przygotowywał drużynę sanitarną w połowie 1943 w Zagórzu][13]. We wrześniu 1943 podjął pracę jako lekarz gminny i lekarz Ubezpieczalni Spółdzielni w podsanockim Bukowsku[8]. Tam także współpracował z ruchem oporu oraz zorganizował w budynku mleczarni prowizoryczny szpital polowy dla rannych, np. partyzantów[8]. W swojej działalności wydawał zaświadczenia lekarskie skutkujące opóźnieniem skierowania przez Niemców na roboty przymusowe w III Rzeszy[14]. W 1944 udzielał pomocy medycznej, sanitarnej i żywnościowej żołnierzom Oddziału Partyzanckiego 23 „Południe”[15][8].

Po wojnie przebywał w Żarach[3]. W połowie kwietnia 1955 wraz z rodziną powrócił do Sanoka[3]. Pracował w szpitalu przy ulicy Stanisława Konarskiego w Sanoku, przy którym kierował pracownią radiologiczną. Zdobył pierwszy i drugi stopień specjalizacji z radiologii. Pełnił funkcje dyrektora Wydziału Zdrowia i Opieki Społecznej w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Sanoku[6], zastępcy dyrektora Zespołu Opieki Zdrowotnej (ZOZ) w Sanoku, kierownika działu opieki specjalistycznej. Działał na polu walki z gruźlicą[16]. Był wieloletnim działaczem Polskiego Towarzystwa Lekarskiego[12]. Był współtwórcą i sekretarzem powołanego w 1955 zarządu Koła PTL w Sanoku[16][6]. Został przewodniczącym zarządu powiatowego Polskiego Czerwonego Krzyża, współzałożycielem Kasy Wzajemnej Pomocy.

Zamieszkiwał przy ulicy Bartosza Głowackiego 1 w Sanoku[17] (w przeszłości w domu zamieszkiwała rodzina prokuratora Władysława Dukieta, w tym jego syn Mieczysław Dukiet, późniejszy lekarz). Jego żoną została Jadwiga z domu Porębska (1916-1986), z którą miał córkę i syna Wojciecha (1947-2010), który został lekarzem neurologiem[18][6][19].

Grobowiec rodziny Czechów w Sanoku

Edward Czech zmarł 30 listopada 1984[16][20]. Został pochowany w grobowcu rodzinnym w części „Matejki Stary” Cmentarza Centralnego w Sanoku.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b XLVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1933/34. Sanok: 1934, s. 27.
  2. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. [dostęp 2015-12-31]. s. 78.
  3. a b c Marian Struś. Lekarz z pozytywnymi fluidami. „Tygodnik Sanocki”, s. 9, Nr 34 (980) z 27 sierpnia 2010. 
  4. XLVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1932/33. Sanok: 1933, s. 33.
  5. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-05-31].
  6. a b c d Henryk Czerwiński. Nigdzie się nie wybierał.... „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 39 (985) z 1 października 2010. 
  7. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. [dostęp 2015-12-31]. s. 62.
  8. a b c d e f g h i j Edward Czech: Relacja o mojej działalności konspiracyjnej – Edward Czech. W: Andrzej Brygidyn, Magdalena Brygidyn-Paszkiewicz: Wspomnienia i relacje żołnierzy Sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: 2012, s. 282-285. ISBN 978-83-903080-5-0.
  9. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 93.
  10. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. [dostęp 2015-12-31]. s. 76.
  11. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 63, 281.
  12. a b Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 956.
  13. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 228.
  14. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 42.
  15. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 239, 242.
  16. a b c d e Kondolencje. „Nowiny”, s. 4, Nr 288 z 4 grudnia 1984. 
  17. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 120.
  18. Kondolencje. „Nowiny”, s. 4, Nr 288 z 4 grudnia 1984. 
  19. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku. zozsanok.pl. [dostęp 2015-12-31]. s. 167.
  20. Franciszek Oberc wskazał datę śmierci 3 grudnia 1984, jednak w świetle nekrologu opublikowanego w wydaniu dziennika „Nowiny” 4 grudnia 1984, była to zapewne data pogrzebu, zob. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 956.
  21. Z okazji Święta Odrodzenia odznaczenia dla pracowników SFA i mieszkańców naszego miasta. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 3, Nr 23 (314) z 10-20 sierpnia 1984. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  22. Wyrazy uznania dla pracowników służby zdrowia. „Nowiny”, s. 2, Nr 79 z 8 kwietnia 1977. 
  23. Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 288, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]