Eland

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Eland
Taurotragus oryx[1]
(Pallas, 1766)
Eland
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina krętorogie
Podrodzina Bovinae
Rodzaj Taurotragus
Gatunek eland
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Eland (Taurotragus oryx) – największa współczesna antylopa z rodziny krętorogich nazywana też kanną. Zamieszkuje głównie rezerwaty w Afryce na południe od Sahary. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Peter Simon Pallas w 1766[3]. Opisano 3 podgatunki: Tragelaphus o. livingstonii (Sclater, 1864), Tragelaphus o. oryx (Pallas, 1766) oraz Tragelaphus o. pattersonianus (Lydekker, 1906), jednak ich odrębność jest kwestionowana[2][4].

Morfologia[edytuj]

Ciało elanda jest pokryte krótką sierścią o kolorze od ciemnego, szarobrązowego po czerwonobrązowy[5]. Niekiedy po bokach ciała występują cienkie, pionowe białe pasy. Samce zazwyczaj są ciemniejsze, z szarym lub niebieskawym nalotem na sierści, na ich czołach występuje charakterystyczne skupisko ciemnych włosów. Widoczne jest u nich zwisające podgardle z kępkami czarnych włosów. Rogi występują u elandów płci obojga; na pierwszy rzut oka są proste, jednak w dwóch miejscach są mocno skręcone[6].

Elandy pijące wodę

Wymiary:

Wysokość w kłębie
125–183 cm[5]
Długość ciała
200-345 cm[6]
Długość ogona
54-75 cm[5]
Długość rogów
43–67 cm u samców, 51–69,6 cm u samic[5]
Masa ciała
300–1000 kg[6]

Zasięg, środowisko[edytuj]

Elandy występują w blisko ⅓ części Afryki. Północna granica ich zasięgu biegnie na północny wschód przez Angolę i południową Demokratyczną Republikę Konga, dalej na północ przez Tanzanię, Kenię i południową Somalię. Populacje z południowych krańców zasięgu, w tym części RPA, Botswany i Namibii pochodzą głównie z reintrodukcji. Środowiskiem ich życia jest sawanna, zadrzewienia, otware trawiaste równiny oraz górskie obszary trawiaste[5].

Tryb życia[edytuj]

Elandy prowadzą nomadyczny tryb życia. Areał osobniczy u samic jest większy, niż u samców[5]. Antylopy te najbardziej aktywne są o poranku i późnym popołudniem, w ciągu dnia chronią się przez gorącem. Są to bardzo towarzyskie zwierzęte, występujące zawsze stadnie, także podczas pory deszczowej. Przeważnie stada liczą 25–70 osobników, obserwowano jednak liczące do 400. Wykazują się szczególną szybkością – mogą biegać z prędkością ponad 70 km/h[6]. Żywią się trawami, roślinami zielnymi, liścmi drzew i krzewów oraz soczystymi owocami[7].

Stado

Rozmnażanie[edytuj]

Okres rozrodczy zależny od regionu występowania; w niektórych są one wyraźniej zaznaczone, np. w Zambii młode rodzę się w lipcu i sierpniu. Dominujące samce zapładniają kilka samic[7]. Według innego źródła mogą rozmnażać się cały rok, jednak najwięcej młodych rodzi się od sierpnia do listopada. Samce zbliżają się do samic w rui i lizaniem oraz trącaniem pyskiem jej zadu starają się przekonać ją do odbycia kopulacji, jednocześnie odpędzając z okolicy mniej dominujące samce. Sama kopulacja trwa około 4 sekund[5]. Ciąża trwa 8,5–9 miesięcy. Rodzi się jedno młode. Samce po urodzeniu ważą 28-35 kg, samice – 23-31 kg[7]. Zazwyczaj porody odbywają się nocą. Przez pierwsze dwa tygodnie życia młodego matka ukrywa je, dopiero po tym okresie zapoznając z resztą stada[5]. Małe elandy przestają pić mleko matki w wieku około pół roku[7]. Dojrzałość płciową osiągają w wieku około 2,5 roku w przypadku samic i 4 lat w przypadku samców[5].

Ochrona[edytuj]

IUCN uznaje elanda za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern; stan w 2017)[2]. Rozwój siedlisk ludzkich poskutkował ograniczeniem zasięgu występowania tych antylop, ponadto do drastycznych spadków liczebności doprowadziły wojny domowe, np. w Mozambiku, Angoli, Rwandzie, Ugandzie i Burundi (gdzie, wddług danych z 2. połowy lat 90. XX wieku, wymarły)[4]. Elandy mogą być hodowane dla mięsa i mleka. Łatwo się oswajają, mają spokojny temperament. Są jednak kosztowne w utrzymaniu. Mleko elandów w porównaniu do krowiego wykazuje się znaczna trwałością[5].

Przypisy

  1. Taurotragus oryx, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Hoffmann, M. 2016, Tragelaphus oryx [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2016-05-31 [dostęp 2017-12-10] (ang.).
  3. Peter Simon Pallas: Miscellanea zoologica qui bus novae imprimis atque obscurae animalium species describuntur et observationibus iconibusque illustrantur. 1766, s. 9.
  4. a b Buijs D, Venter JA, Parrini F, Relton C. Initials: A conservation assessment of Tragelaphus oryx. W: Child MF, Roxburgh L, Do Linh San E, Raimondo D, Davies-Mostert HT, editors. The Red List of Mammals of South Africa, Swaziland and Lesotho [on-line]. South African National Biodiversity Institute and Endangered Wildlife Trust, 2016. [dostęp 10 grudnia 2017].
  5. a b c d e f g h i j Taurotragus oryx. „Mammalian Species”. 689, s. 1–5, 2002. 
  6. a b c d Brent Huffman: Taurotragus oryx. Common eland. Ultimate Ungulate Fasctsheet.
  7. a b c d Bridget Fahey: Taurotragus oryx. Eland. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 1999. [dostęp 10 grudnia 2017].