Fiodor Szalapin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fiodor Szalapin
Ilustracja
Fiodor Szalapin
Data i miejsce urodzenia

13 lutego 1873
Kazań

Data i miejsce śmierci

12 kwietnia 1938
Paryż

Miejsce spoczynku

Cmentarz Nowodziewiczy

Zawód, zajęcie

śpiewak

Narodowość

rosyjska

podpis

Fiodor Iwanowicz Szalapin (ros. Фёдор Иванович Шаляпин) (ur. 13 lutego 1873, zm. 12 kwietnia 1938) – rosyjski bas; obok tenora Enrica Carusa najwybitniejszy śpiewak przełomu XIX i XX wieku, a jednocześnie jeden z największych śpiewaków w historii opery. Geniusz sceny, łączył walory głosowe z wybitnymi zdolnościami aktorskimi, ojciec Feodora Chaliapina.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 13 lutego 1873 w ubogiej rodzinie w okolicach Kazania. Wcześnie udało mu się wstąpić do chóru cerkiewnego. W 1890 był już chórzystą w Operze Kazańskiej, podczas występu w Ufie (w zastępstwie chorego śpiewaka) zadebiutował partią Stolnika w Halce Moniuszki.

W 1892 w Tbilisi odkryty został przez tenora Dmitrija Usatowa, u którego zaczął regularne lekcje śpiewu; w 1893 debiutował jako Mefistofeles w Fauście Gounoda na scenie tamtejszej opery. Śpiewał również na salonach, w 1894 w Petersburgu usłyszała go siostra Michaiła Glinki. Jej przychylna opinia oraz jednego z wpływowych gospodarzy salonu sprawiły, że Szalapin został artystą cesarskich teatrów. Wówczas to rozpoczęła się jego wielka kariera. Występował na scenach operowych Tbilisi, Petersburga (Teatr Maryjski) i Moskwy (od 1896 w operze prywatnej Mamontowa); od 1899 był solistą Teatru Wielkiego w Moskwie. Szalapin był jednym z artystów, którzy docenili wielkość i nowatorstwo opery rosyjskiej; zaprzyjaźnił się z wieloma wybitnymi rosyjskimi twórcami tamtych lat: z Rachmaninowem, Rimskim-Korsakowem, Gorkim, Diagilewem oraz plejadą wybitnych malarzy. Był zapraszany do teatralnej loży cara Mikołaja II i wielokrotnie śpiewał w pałacu carskim.

Odbył wiele zagranicznych tournées artystycznych, występował w najsłynniejszych teatrach operowych świata: w 1901 debiutował w La Scali w Mediolanie (w Mefistofelesie Boita), w 1907 w Metropolitan Opera w Nowym Jorku; od 1905 do 1935 corocznie śpiewał w Monte Carlo, w 1910 w Don Kichocie, w specjalnie dla niego napisanej operze przez Masseneta. Kilkakrotnie śpiewał w Warszawie; podobno gdy go witał tłum na dworcu i proszono, by zaśpiewał – Szalapin odpowiedział: „Ja tam nie wasz Janko [Jan Kiepura], cztoby wam na ulicach pieł”.

W 1905 r. czasowo stracił pracę za otwarte poparcie protestujących robotników petersburskich. Również w późniejszym okresie opowiadał się za zmianami społecznymi w Rosji.

W 1922 r. opuścił Rosję i zamieszkał w Paryżu. Otrzymywał odznaczenia w czasach panowania Mikołaja II i w początkowym okresie władzy radzieckiej. Jego życie artystyczne i osobiste splatało się z burzliwą historią ojczystego kraju; spotykał się z uwielbieniem, ale też zarzucano mu awanturnictwo, nadużywanie alkoholu oraz skandale alkowy.

Jego wybitne operowe partie basowe to: tytułowe w Borysie Godunowie Musorgskiego, w Mefistofelesie Boita, w Don Kichocie Masseneta, Leporello w Don Giovannim Mozarta, Don Basilio w Cyruliku sewilskim Rossiniego, Mefistofeles w Fauście Gounoda, Włodzimierz Halicki i Kończak w Kniaziu Igorze Borodina. Szalapin był też znakomitym wykonawcą pieśni, zwłaszcza kompozytorów rosyjskich.

Zmarł 12 kwietnia 1938 roku w swym domu pod Paryżem, pochowano go na paryskim cmentarzu Batignolles. 29 października 1984 prochy jego spoczęły na Cmentarzu Nowodiewiczym w Moskwie[1]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]