Przejdź do zawartości

Gelsenkirchen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Gelsenkirchen
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Niemcy

Kraj związkowy

 Nadrenia Północna-Westfalia

Zarządzający

Andrea Henze

Powierzchnia

104,86 km²

Wysokość

52 m n.p.m.

Populacja (31 grudnia 2010)
• liczba ludności
• gęstość


257 981
2460 os./km²

Nr kierunkowy

0209

Kod pocztowy

45879-45899

Tablice rejestracyjne

GE

Plan Gelsenkirchen
Położenie na mapie Nadrenii Północnej-Westfalii
Mapa konturowa Nadrenii Północnej-Westfalii, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Gelsenkirchen”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, po lewej znajduje się punkt z opisem „Gelsenkirchen”
Ziemia51°32′42″N 7°04′28″E/51,545000 7,074444
Strona internetowa

Gelsenkirchen – miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Münster, w Zagłębiu Ruhry (niem. Ruhrgebiet). Siedziba klubu piłkarskiego FC Schalke 04.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość wymieniano po raz pierwszy w 1150 r.[1], jednak do czasów rewolucji przemysłowej była to mała wioska. Większe znaczenie miało Buer na północy dzisiejszego miasta, będące ośrodkiem lokalnego urzędu (Amt). Do 1928 r. Emscher stanowiła granicę między dwoma terytoriami, północ podlegała arcybiskupom Kolonii, a po przejęciu terytorium przez Prusy w 1815 r. znalazła się w rejencji Münster; południe zaś podlegało hrabstwu Mark, które już od XVII wieku stanowiło część włości Hohenzollernów z Brandenburgii, od XIX wieku stanowiło część rejencji Arnsberg. W 1840 r. odkryto w Gelsenkirchen pokłady węgla; wkrótce zbudowano połączenie kolejowe i zaczęto eksploatację. Miejscowość zaczęła się szybko rozwijać, czego świadectwem jest awans w strukturach organizacji terytorialnej. W 1868 r. wieś stała się ośrodkiem administracji lokalnej (Amt), a w 1875 r. uzyskała prawa miejskie[2]. W 1885 r. Gelsenkirchen stało się siedzibą władz powiatu, zaś w 1897 r. uzyskało status miasta wydzielonego. W 1907 r. otwarto nowy dworzec kolejowy, ponieważ stary nie radził sobie z falą migracji, w szczególności z prowincji wschodnich. W efekcie duży odsetek mieszkańców stanowiła ludność polskojęzyczna[3], a miasto stało się głównym ośrodkiem imigracji Mazurów na terytorium Zagłębia Ruhry[4]. W 1911 r. prawa miejskie uzyskało nieco wolniej rozwijające się Buer, a już rok później zostało miastem wydzielonym. W 1928 r. oba ośrodki połączono; pierwotna nazwa Gelsenkirchen-Buer nie utrzymała się i po dwóch latach usunięto z niej drugi człon. W czasie II wojny światowej ¾ zabudowy ucierpiało, w tym ¼ znacząco[5]. W 1959 r. Gelsenkirchen osiągnęło najwyższy poziom zaludnienia – blisko 392 tys. mieszkańców. Załamanie koniunktury i dezindustrializacja przyczyniły się do rozwoju problemów strukturalnych trwających do dziś. W ciągu ostatnich sześciu dekad miasto straciło 1/3 zaludnienia i regularnie plasuje się najwyżej w Niemczech w statystykach bezrobocia, biedy, niskich zarobków i problemów społecznych[6][7].

Wieża ratuszowa

Polityka

[edytuj | edytuj kod]

Transport

[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto lub w jego pobliżu przebiegają autostrady: A2, A40, A42 i A52 oraz drogi krajowe: B224, B226 i B227. Gelsenkirchen jest połączone z Renem poprzez kanał Ren-Herne (niem. Rhein-Herne-Kanal) i ma port rzeczny.

W mieście znajdują się stacje kolejowe: Gelsenkirchen Hauptbahnhof, Gelsenkirchen-Buer Nord, Gelsenkirchen-Buer Süd, Gelsenkirchen Zoo.

Pochodzący z Mazur piłkarze Ernst Kuzorra i Fritz Szepan mają swoje ulice w mieście. Stadion w mieście to Veltins-Arena.

Współpraca

[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie:

Osoby urodzone w Gelsenkirchen

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. www.gelsenkirchen.de - Stadtname und Stadtwappen [online], www.gelsenkirchen.de [dostęp 2025-09-17].
  2. www.gelsenkirchen.de - Stadtgeschichte [online], www.gelsenkirchen.de [dostęp 2025-09-17].
  3. www.gelsenkirchen.de - Die Ruhr-Polen [online], www.gelsenkirchen.de [dostęp 2025-09-17].
  4. Die Ruhrpolen [online], www.porta-polonica.de [dostęp 2025-09-17] (niem.).
  5. www.gelsenkirchen.de - Bombennächte und Wiederaufbau [online], www.gelsenkirchen.de [dostęp 2025-09-17].
  6. Göran Schattauer, Reportage aus Deutschlands ärmster Stadt: „Das Schlimmste sind die tobenden Ratten in den Mülltonnen“ [online], FOCUS online, 14 grudnia 2022 [dostęp 2025-09-17] (niem.).
  7. Paul Blickle i inni, Armut in Deutschland: Das sind Deutschlands ärmste Stadtteile, „Die Zeit”, Hamburg, 8 grudnia 2023, ISSN 0044-2070 [dostęp 2025-09-17] (niem.).
  8. Homepage [online], Fußball [dostęp 2023-04-01] (niem.).