Giselle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Scena z I aktu Giselle
Scena z II aktu Giselle

Giselle (Giselle ou Les Willis)balet fantastyczny w 2 aktach[1], sztandarowe dzieło francuskiego baletu romantycznego.

Prapremiera: Paryż 28 czerwca 1841, Académie Royal de Musique[2]
Premiera polska: Warszawa 20 stycznia 1848, Teatr Wielki

Carlotta Grisi jako Giselle z I aktu
Lucien Petipa jako książę Albrecht z I aktu Giselle
Carlotta Grisi i Lucien Petipa w I akcie Giselle
Carlotta Grisi w II akcie Giselle
Anna Pawłowa jako Giselle z I aktu
Tamara Karsawina i Wacław Niżyński w pozie z II aktu Giselle
Wacław Niżyński jako książę Albrecht z II aktu Giselle

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Spektakl powstał na zamówienie baletmistrza Opery Paryskiej Jeana Corrallego pod wpływem Gautiera. 12 lutego 1841 Gautier był na spektaklu Faworyty Donizettiego. Zachwycony tańcem Carlotty Grisi z Lucienem Petipą namówił znanego librecistę Jules’a-Henry’ego Vernoya de Saint-Georges’a do współpracy. Wspólnie przekształcili legendę spisaną przez Heinricha Heinego w scenariusz baletu (należało rozwiązać przede wszystkim kwestię jak tytułowa bohaterka umiera i staje się duchem zwanym willidą). Libretto powstało w ciągu trzech dni. Adolphe Charles Adam przez tydzień skomponował muzykę. Choreografami byli Jean Coralli i Jules Perrot, który stworzył wszystkie tańce dla tytułowej bohaterki baletu. W prapremierowym przedstawieniu wystąpili: Carlotta Grisi w roli Giselle, Lucien Petipa jako książę Albrecht, Adéle Dumilâtre w roli Mirty i inni.

Po premierze w Paryżu, kolejne miały miejsce m.in.:

W premierze warszawskiej tańczyli: Konstancja Turczynowicz (Giselle), Aleksander Tarnowski (Książę Albrecht), Anna Piechowicz (Mirta), Feliks Krzesiński (Hilarion), Honorata Stolpe (Batylda), Ludmiła Polichnowska (Berta) i inni. Scenografię zaprojektował Antoni Sacchetti. W dniach 24, 27 i 29 listopada 1853 jako Giselle występowała w Warszawie gościnnie Carlotta Grisi[3] z Aleksandrem Tarnowskim jako partnerem.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Giselle – młoda wieśniaczka
  • Albrecht / Albert – książę śląski, ukochany Giselle
  • Batylda – narzeczona księcia Albrechta
  • Hilarion – leśniczy
  • Mirta – królowa willid
  • Książę kurlandzki – ojciec Batyldy
  • Berta – wieśniaczka, matka Giselle
  • Wilfryd – giermek księcia Albrechta
  • Moyna – willida
  • Zulmé – willida
  • Przyjaciółki Giselle, towarzysze Hilariona, dworzanie księcia kurlandzkiego, trębacze, sokolnicy, wieśniacy i wieśniaczki, willidy

Treść[edytuj | edytuj kod]

Akt I[edytuj | edytuj kod]

Akcja pierwszego aktu rozgrywa się w wiosce, w okresie winobrania. Giselle to piękna dziewczyna, córka Berty. O jej rękę stara się leśniczy Hilarion. Giselle jest zakochana w młodzieńcu o imieniu Loys. Nie wie, że jest to książę Albrecht w chłopskim przebraniu. Wilfryd próbuje bezskutecznie powstrzymać lekkomyślnego księcia. Giselle i Loys-Albrecht spotykają się, a ich szczęście zakłóca nadejście Hilariona, który przysięga Loysowi zemstę.

W wiosce rozpoczyna się świętowanie winobrania. Do radosnych tańców przyłącza się Giselle, chociaż jej matka próbuje ją odwieść od zabawy, ganiąc za płochość. Do wioski zbliżają się myśliwi (głos rogu poprzedza ich nadejście). Ich bliskość niepokoi przebranego Alberta, który szybko ukrywa się. W tym samym czasie leśniczy Hilarion znajduje ukryte w lesie szaty księcia. W orszaku myśliwych do wioski wjeżdża książę Kurlandii i jego córka Batylda, narzeczona Albrechta. Berta wraz z córką zapraszają gości do swojej chaty. Zabawa w wiosce trwa nadal, a Giselle zostaje królową winobrania. Do zabawy przyłącza się Loys-Albrecht, pewien, że myśliwi już odjechali. Zjawia się Hilarion ze strojem księcia i demaskuje Albrechta. Hilarion gra na myśliwskim rogu pobudkę. Na ten dźwięk z chaty Berty wychodzi książę z Batyldą. Są zaskoczeniu obecnością Albrechta w chłopskim przebraniu. Zrozpaczona Giselle odbiera sobie życie szablą ukochanego księcia. Albrecht rozpacza i próbuje odebrać sobie życie sztyletem. Wilfryd i dworzanie uniemożliwiają samobójstwo i wyprowadzają go Hilarion, widząc tragiczne skutki swojego postępku, ucieka.

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Jest noc. W lesie, nad brzegiem jeziora, zatrzymuje się Hilarion z myśliwymi. Księżyc oświetla mogiłę Giselle. O północy zapalają się błędne ogniki, a przerażeni towarzysze Hilariona uciekają. To niebezpieczne miejsce. Nawiedzają je willidy. Pojawia się Mirta – królowa willid. Magiczną gałązką rozmarynu przywołuje zjawy. Dzisiejszej nocy mają przyjąć do swojego grona Giselle. Duch Giselle wyłania się z grobu. W otoczeniu willid zaczyna tańczyć.

Do grobu Giselle zbliża się nieszczęśliwy Albrecht. Przez chwilę widzi zjawę – ducha ukochanej. W tym samym czasie willidy dostrzegają ukrytego w zaroślach Hilariona. Otaczają go tanecznym kręgiem i wprowadzają na taflę jeziora. Leśniczy ginie. Willidy, szukając kolejnej ofiary, spostrzegają Albrechta. Giselle chce go ocalić i nakazuje mu stanąć za krzyżem jej grobu. Mirta nie daje się przejednać i każe Giselle tańczyć. Albrecht, zachwycony widokiem ukochanej, opuszcza bezpieczne miejsce i przyłącza się do tańca Giselle. Zaczyna świtać. Wraz z odejściem nocy ginie moc willid. Giselle żegna ocalonego Albrechta na zawsze i znika w mogile. Omdlałego księcia nad grobem Giselle odnajduje jego giermek Wilfryd.

Znani wykonawcy głównych ról[edytuj | edytuj kod]

Baleriny zagraniczne w roli Giselle:

Baleriny polskie w roli Giselle:

Tancerze zagraniczni w roli księcia Albrechta / Alberta:

Tancerze polscy w roli księcia Albrechta / Alberta:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cyril W. Beaumont, Complete Book of Ballets, Putnam, London 1956.
  2. Ivor Guest, Balet romantyczny w Paryżu, przekład Agnieszka Kreczmar, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978.
  3. Janina Pudełek, Warszawski balet romantyczny, 1802-1866, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1968.