Glina (serial telewizyjny)

Glina

Gatunek	kryminalny, dramat obyczajowy
Kraj produkcji	Polska
Oryginalny język	polski
Twórcy	Władysław Pasikowski Maciej Maciejewski
Główne role	Jerzy Radziwiłowicz Maciej Stuhr Jacek Braciak Robert Gonera Urszula Grabowska
Liczba odcinków	25
Liczba serii	2
Produkcja
Produkcja	Dariusz Jabłoński, Andrzej Serdiukow
Produkcja wykonawcza	Apple Film Production
Reżyseria	Władysław Pasikowski
Scenariusz	Maciej Maciejewski
Muzyka	Michał Lorenc
Zdjęcia	Jarosław Szoda, Magdalena Górka
Scenografia	Anna Wunderlich
Montaż	Krzysztof Szpetmański, Jarosław Kamiński
Wytwórnia	Telewizja Polska – Agencja Filmowa
Czas trwania odcinka	ok. 45–58 min (odcinek)
Pierwsza emisja
Kraj oryginalnej emisji	Polska
Stacja telewizyjna	TVP1
Pierwsza emisja	9 września 2004
Status	zakończony
Chronologia
Kontynuacja	Glina. Nowy rozdział

{{Serial infobox}} Przestarzałe pola: "lata emisji" oraz "data premiery".

Glina – polski serial kryminalny w reżyserii Władysława Pasikowskiego według scenariusza Macieja Maciejewskiego, opowiadający o pracy funkcjonariuszy Wydziału Zabójstw Komendy Stołecznej Policji w Warszawie oraz o ich życiu prywatnym. Serial powstawał w latach 2003–2008 i składa się z dwóch serii o łącznej liczbie 25 odcinków; premiera pierwszego odcinka odbyła się 9 września 2004 w TVP1.

Głównym bohaterem jest nadkomisarz Andrzej Gajewski, w którego rolę wcielił się Jerzy Radziwiłowicz; jego młodszym partnerem jest podkomisarz Artur Banaś (Maciej Stuhr). Serial spotkał się z bardzo dobrym przyjęciem krytyki, a pierwszą serię obejrzało w Telewizji Polskiej około czterech milionów widzów. Mimo to Telewizja Polska nie zrealizowała zaplanowanej trzeciej serii; kontynuacja pod tytułem Glina. Nowy rozdział powstała dopiero po siedemnastu latach, jako koprodukcja platformy SkyShowtime i TVP.

Fabuła

Zarys

Glina nie jest klasycznym proceduralem o zamkniętych, jednoodcinkowych śledztwach: poszczególne sprawy rozwijają się przez kilka odcinków i stopniowo zazębiają. Według opisu Internetowej Bazy Filmu Polskiego serial jest zarazem opowieścią kryminalną i historią o miłości, śmierci i nienawiści. Pokazuje przy tym cenę, jaką bohaterowie płacą za wykonywany zawód: chroniczny stres, zaniedbywanie bliskich i kłopoty finansowe.

Nadkomisarz Andrzej Gajewski to oficer policji kryminalnej po czterdziestce – twardy, uparty, pozbawiony złudzeń, nieznoszący kompromisów i układów, o którym koledzy mówią, że zawsze były z nim kłopoty, ale nie da się skorumpować. Dla pracy poświęcił życie prywatne: jego małżeństwo z Krystyną rozpadło się, a jedyną bliską mu osobą pozostaje córka Julia, studentka prawa. Jego przeciwwagą jest Artur Banaś, świeżo upieczony absolwent szkoły policyjnej, który mieszka z ojcem, emerytowanym policjantem poruszającym się na wózku inwalidzkim.

Seria pierwsza (2004)

Osią pierwszej serii jest podwójne zabójstwo w warszawskim pokoju hotelowym. Jedną z ofiar okazuje się Stanisław Iwanicki, oficer wydziału zabójstw, drugą – poszukiwany listem gończym gangster Zbigniew Florczak o pseudonimie „Rolex”. Ponieważ zabity policjant był przyjacielem komisarza Jerzego Pawlaka, ekipa Gajewskiego postanawia wyjaśnić sprawę za wszelką cenę. Równolegle Gajewski weryfikuje zeznania kierowcy Tadeusza Skoneckiego, który zabrał z drogi zakrwawioną, roznegliżowaną kobietę, po czym – zaatakowany przez zamaskowanych mężczyzn – rozbił samochód i uciekł, zostawiając nieprzytomną pasażerkę we wraku.

Drugi trop prowadzi do rzekomo nieczynnej fabryki pod Warszawą, w której piecu odnaleziono ludzkie szczątki, a następnie do byłego policjanta Henryka Karbowiaka. Śledztwo kończy się tragicznie: podczas przewożenia zatrzymanego ginie Jerzy Pawlak, a wstrząśnięty śmiercią kolegi Banaś zamierza odejść ze służby i zostaje od tego odwiedziony przez Gajewskiego. W dalszych odcinkach zespół prowadzi kolejne sprawy – m.in. zabójstwa malarza Eugeniusza Zajdlera i jego znajomych z kręgu pacjentów psychiatry Zbigniewa Czeskiego oraz śledztwo, które wyprowadza Gajewskiego na trop dawnych powiązań służb i sprawia, że sam zostaje objęty obserwacją.

Seria druga (2008)

Druga seria, reklamowana hasłem „Zbrodnia niszczy każdego”, rozwija wątki poprzedniego sezonu. Po śmierci mafiosa o pseudonimie „Gruby” w Warszawie wybucha wojna o przywództwo w półświatku, a Gajewski zaczyna podejrzewać, że w strukturach policji działa informator przekazujący dane gangsterom. Banaś próbuje w tym czasie ustalić, co stało się z trójką zaginionych Romów; trop prowadzi do małego miasteczka kontrolowanego przez skorumpowanego senatora Jarosza. Równocześnie stolicą wstrząsa fala morderstw, a policjanci muszą zmierzyć się z seryjnym zabójcą. Serię zamyka zawieszone zakończenie, które przez lata pozostawało jednym z głównych powodów, dla których widzowie domagali się kontynuacji.

Obsada

Jerzy Radziwiłowicz, odtwórca roli Gajewskiego

Role główne

• Jerzy Radziwiłowicz – nadkomisarz Andrzej Gajewski
• Maciej Stuhr – podkomisarz Artur Banaś
• Jacek Braciak – komisarz Bonifacy Jóźwiak
• Robert Gonera – komisarz Jerzy Pawlak (odc. 1–5, 12)
• Urszula Grabowska – pielęgniarka Agata Jeżewska, partnerka Gajewskiego (odc. 1–15, 17–20, 24–25)

Role drugoplanowe (wybór)

• Krzysztof Jędrysek – nadinspektor Malicki
• Agnieszka Pilaszewska – Olga Seifert, lekarka medycyny sądowej
• Anna Cieślak – Julia Gajewska, córka Andrzeja
• Ewa Telega – Krystyna, była żona Gajewskiego
• Marian Dziędziel – Banaś, ojciec Artura
• Mariusz Bonaszewski – doktor Krzysztof Siennicki
• Aldona Orman – Grażyna Janowska, psycholog policyjny
• Michał Piela – Grzegorz Stańczak „Pulpet”
• Marian Glinka – „Gruby”
• Sławomir Orzechowski – „Tosiek”
• Tadeusz Szymków – Tadeusz Skonecki
• Tomasz Karolak – Jacek Sysiak „Kajtek”
• Weronika Książkiewicz, Agata Buzek, Anna Dereszowska, Marcin Dorociński, Małgorzata Braunek, Mirosław Baka, Ireneusz Czop, Andrzej Pieczyński, Ryszard Ronczewski – role odcinkowe

Obsadę zestawiono na podstawie danych Internetowej Bazy Filmu Polskiego.

Produkcja

Geneza i realizacja

Władysław Pasikowski, reżyser serialu (2014)

Glina była pierwszym serialem telewizyjnym w dorobku Władysława Pasikowskiego, twórcy Krolla i Psów. Reżyser pracował tu – w odróżnieniu od swoich filmów kinowych – według cudzego scenariusza, autorstwa Macieja Maciejewskiego, choć zdaniem Łukasza Muszyńskiego mógł w nim odnaleźć stałe motywy własnej twórczości: szorstką męską przyjaźń i romantycznego bohatera ukrytego pod maską cynika.

Serial wyprodukowała Agencja Filmowa Telewizji Polskiej dla Programu 1; produkcję wykonawczą prowadziła firma Apple Film Production, a producentami byli Dariusz Jabłoński i – w odcinkach 1–12 – Andrzej Serdiukow. Kierownikiem produkcji był Leszek Pieszko, a reżyserią obsady zajęła się Teresa Violetta Buhl.

Zdjęcia realizowano w Warszawie. Okres zdjęciowy pierwszej serii (odcinki 1–12) trwał od września 2003 do marca 2004 roku. Autorem zdjęć do pierwszej serii był Jarosław Szoda, do drugiej – Magdalena Górka. Scenografię zaprojektowała Anna Wunderlich, kostiumy – Małgorzata Braszka, a montażem zajmowali się kolejno Krzysztof Szpetmański (odcinki 1–12) i Jarosław Kamiński (13–25). Serial zrealizowano na taśmie filmowej – negatywie Kodak Super 16 – co w warunkach polskiej telewizji początku lat dwutysięcznych nie było standardem; Muszyński pisał wprost, że uzyskanie przez Pasikowskiego i Jabłońskiego środków na taśmę zamiast realizacji na taśmie wideo było niemal cudem.

Konsultantami do spraw policyjnych byli Piotr Olek (odcinki 1–12) i Mariusz Sokołowski (13–25), a koordynacją kaskaderską zajmował się Zbigniew Modej. Drugą serię dedykowano pamięci Iwony Wrońskiej-Sowik, współpracowniczki reżysera i drugiej reżyserki serialu, zmarłej w 2006 roku.

Muzyka

Autorem muzyki jest Michał Lorenc, który odpowiadał także za instrumentację (wspólnie z Tadeuszem Karolakiem). Ścieżkę nagrała Polska Orkiestra Radiowa pod batutą Zdzisława Szostaka, z udziałem m.in. saksofonisty Henryka Miśkiewicza; nagrania zrealizowano w studiach S-4 i S-2 Polskiego Radia.

Emisja

Seria	Odcinki	Okres zdjęciowy	Emisja w TVP1
1	1–12	wrzesień 2003 – marzec 2004	9 września – 2 grudnia 2004
2	13–25	brak danych	4 kwietnia – 1 lipca 2008

Dane o odcinkach i okresach emisji według Internetowej Bazy Filmu Polskiego.

Przeniesienie premierowej emisji drugiej serii na piątkowe pasmo w okolicach godziny 22.00 – przy jednoczesnym utrzymywaniu w prime-timie produkcji o niższej oglądalności – wywołało krytykę; decyzją kierownictwa Programu 1 był publicznie zaskoczony sam Jerzy Radziwiłowicz. Zmiana pasma bywa wskazywana jako jedna z przyczyn wyraźnie niższej widowni drugiej serii.

Odbiór

Oglądalność

Pierwszą serię Gliny obejrzało w Telewizji Polskiej około cztery miliony widzów – wynik, który w kolejnych latach służył jako punkt odniesienia dla następnych polskich seriali kryminalnych; premierowy odcinek Paradoksu z 2012 roku zgromadził dla porównania 1,6 mln odbiorców.

Oceny krytyków

Serial spotkał się z przychylnym przyjęciem krytyki i publiczności. Łukasz Muszyński na łamach Filmwebu ocenił, że Glina zdecydowanie przewyższa konkurencyjne produkcje telewizyjne i że od czasu pierwszej Ekstradycji nie powstał w Polsce równie dobry serial sensacyjny; docenił precyzyjne prowadzenie fabuły i nagłe, brutalne wybuchy przemocy, a także zauważył, że w porównaniu z wcześniejszymi filmami Pasikowskiego postacie kobiece nie są tu karykaturalne i zyskują rys tragizmu. Recenzent uznał zarazem, że produkcja stanowi przykład właściwego wykorzystania publicznych pieniędzy przez TVP.

Nagrody

W 2009 roku Taurus World Stunt Award przyniosła serialowi nominację w kategorii najlepsza scena akcji w filmie zagranicznym – dla koordynatora kaskaderów Zbigniewa Modeja.

Kontynuacja

Scenariusz trzeciej serii istniał od lat, jednak Telewizja Polska nie podjęła jego realizacji; scenarzysta Maciej Maciejewski wiązał to z zastrzeżeniami politycznymi wobec części rozwiązań fabularnych i wobec osób zaangażowanych w projekt. Także w późniejszych latach nadawca podchodził do pomysłu niechętnie, mimo że widzowie domagali się kolejnej odsłony.

Kontynuacja powstała ostatecznie jako sześcioodcinkowy serial Glina. Nowy rozdział – koprodukcja platformy SkyShowtime i Telewizji Polskiej zrealizowana przez Apple Film, w reżyserii Władysława Pasikowskiego, według scenariusza Macieja Maciejewskiego. Do ról powrócili m.in. Maciej Stuhr (Artur Banaś) i Jacek Braciak (Bonifacy Jóźwiak), a do zespołu dołączyła aspirantka Tamara Rudnik w wykonaniu Neli Maciejewskiej. Serial zadebiutował w październiku 2025 roku na SkyShowtime, a jego telewizyjna premiera odbyła się w TVP1 – odcinki emitowano w piątki o godz. 20.30 od 6 marca do 17 kwietnia 2026 roku.

Według danych Nielsen Audience Measurement średnia widownia sześciu premierowych odcinków w TVP1 wyniosła 726 tys. osób, co dało stacji 6,36% udziału w rynku w grupie ogólnej i 4,40% wśród widzów w wieku 16–59 lat. Najwyższy wynik osiągnął odcinek pierwszy (średnio 879 tys. widzów), najniższy – trzeci, wyemitowany 20 marca (608 tys.).

Linki zewnętrzne

• Glina w bazie filmpolski.pl
• Odcinki serialu na VOD TVP
• Glina (serial telewizyjny) w bazie Filmweb
• Glina (serial telewizyjny) w bazie IMDb (ang.)