Grand Tour

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wnętrze Panteonu w Rzymie w XVIII wieku, malował Giovanni Paolo Panini.
Canaletto: Kolosseum
Pompeo Batoni: John, markiz Monthermer

Grand Tour – typ podróży w jaką wyruszali młodzi arystokraci i intelektualiści europejscy, w celu dokształcenia się, zdobycia wiedzy o świecie i kulturze, poszerzenia swych horyzontów myślowych a także wyrobienia u siebie gustu artystycznego i nabrania dobrych manier. Zwyczaj ten pochodzący z Anglii był szczególnie popularny w drugiej połowie XVII wieku i w ciągu całego wieku XVIII, a także nieco potem aż po lata kolejnictwa i masowego transportu (około 1830). Uważa się czasem tzw. Gap year za kontynuację Grand Tour. Niemcy często używają określenia "Kavalierstour".

Słowo Grand Tour pojawiło się po raz pierwszy w przewodniku An Italian Voyage autorstwa Richarda Lasselsa z roku 1698.

Cele podróży[edytuj | edytuj kod]

Początkowo celem głównym były zabytki, jakimi chlubiły się Rzym, Florencja, Padwa, Lukka czy Wenecja, od XVII wieku w "programie" zwiedzających były też Paryż, Wersal, Lyon i Genewa, później gdy również przemysł i rolnictwo były obiektem zainteresowania, a więc te kraje które w przemyśle przodowały Anglia czy Holandia. W drugiej połowie wieku XVIII ważne stały się tez Niemcy i ich centra władzy takie jak Berlin, Wiedeń czy Drezno i kultury; Weimar, Jena, Getynga, Heidelberg, Lipsk i kąpieliska: Baden-Baden, Karlsbad i Marienbad (podobnie jak belgijskie Spa i Bath).

Jednym z pierwszych odbywających podróż edukacyjną po Europie był Thomas Coryat (1577-1617), który w 1608 wyruszył pieszo w podroż po Włoszech. Uważany za ojca Grand Tour, który w swej książce Curyat's Creduties wyznaczył itinerarium dla przyszłych podróżników, wraz z "obowiązkowymi stacjami". Przewodnik An Account of Some of the Statues, Bas-Reliefs, Drawings, and Pictures in Italy (1722), napisali z myślą o miłośnikach włoskiego malarstwa malarze brytyjscy Jonathan Richardson Starszy (1665-1745) i jego syn Jonathan Richardson Młodszy (1694-1771).

Podróże, jakie odbywali Voltaire i Casanova, trudno uznać za typowe "Grand Tour", ponieważ w podróż wyjechali nie z własnej woli.

Przewodniki[edytuj | edytuj kod]

Z myślą o tych "turystach" (stąd pochodzi to słowo) powstał nowy bardzo realistyczny styl malarski - wedutyzm, w którym prym wiedli Giovanni Paolo Panini, Pompeo Batoni i dwaj malarze o pseudonimie Canaletto. Ich malowidła miały stanowić wykwintną pamiątkę z podróży, poprzedniczkę pocztówki.

Wpływ na kulturę[edytuj | edytuj kod]

Z podróży pozostawały wspomnienia, często utrwalane w postaci książkowej. Zwyczaj odbywania Grand Tour odcisnął swe piętno na kulturze północnej Europy. Z Włoch dotarł na północ za ich pośrednictwem klasycyzm. Już w latach 1716–1717 Johann Georg Pisendel był w Wenecji w towarzystwie księcia, który odbywał "Grand Tour". Podczas gdy podróże do Włoch, jakie odbywali muzycy baroku, tacy jak Heinrich Schütz czy Georg Friedrich Händel (w 1705), były przedsiębrane w celach nauki od tamtejszych mistrzów, tak np. podróż, jaką odbył po Italii młody Wolfgang Amadeusz Mozart (w latach 1769-1772) miała już typowe cechy "Grand Tour".

Znane osobistości odbywające Grand Tour[edytuj | edytuj kod]

Brytyjczycy[edytuj | edytuj kod]

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Austriacy[edytuj | edytuj kod]

Francuzi[edytuj | edytuj kod]

Włosi[edytuj | edytuj kod]

Duńczycy[edytuj | edytuj kod]

Polacy[edytuj | edytuj kod]

Czesi[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jeremy Black, Italy and the Grand Tour, Yale University Press, 2003.
  • Jeremy Black, France and the Grand Tour, Palgrave, 2003.
  • Jeremy Black, The British Abroad. The Grand Tour in the Eighteenth Century, Sutton, 2003.
  • Elizabeth Bohls, Ian Duncan, (2005). Travel Writing 1700-1830 : An Anthology. Oxford University Press. ISBN 0-19-284051-7
  • Attilio Brilli: Als Reisen eine Kunst war – Vom Beginn des modernen Tourismus: Die „Grand Tour“. Wagenbach, Berlin 2001, ISBN 3-8031-2274-0
  • James Buzard (2002), "The Grand Tour and after (1660-1840)", in The Cambridge Companion to Travel Writing. ISBN 0-521-78140-X
  • Paul Fussell (1987), "The Eighteenth Century and the Grand Tour", in The Norton Book of Travel, ISBN 0-393-02481-4
  • Edward Chaney (1985), The Grand Tour and the Great Rebellion: Richard Lassels and 'The Voyage of Italy' in the seventeenth century(CIRVI, Geneva-Turin, 1985.
  • Edward Chaney (2004), "Richard Lassels": entry in the Oxford Dictionary of National Biography.
  • Edward Chaney, The Evolution of the Grand Tour: Anglo-Italian Cultural Relations since the Renaissance (Frank Cass, London and Portland OR, 1998; revised edition 2000).
  • Edward Chaney ed. (2003), The Evolution of English Collecting (Yale University Press, New Haven and London, 2003).
  • Geoffrey Trease, The Grand Tour (Yale University Prewss) 1991.
  • Christoph Henning: Reiselust – Touristen, Tourismus und Urlaubskultur. Suhrkamp, Frankfurt 1999, ISBN 3-518-39501-7
  • Hans-Joachim Knebel: Die „Grand Tour“ des jungen Adeligen. In: Tourismus – Arbeitstexte für den Unterricht. Reclam, Stuttgart 1981, ISBN 3-15-009564-6
  • Thomas Kuster, Das italienische Reisetagebuch Kaiser Franz I. von Österreich aus dem Jahr 1819. Eine kritische Edition. phil.Diss. Innsbruck 2004.
  • Andrew Witon and Maria Bignamini, Grand Tour: The Lure of Italy in the Eighteenth-Century.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]