Henryk Kuna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Kuna
Henryk Kuna.jpg
Henryk Kuna obok swojej rzeźby Jutrzenka
Imiona i nazwisko Henryk Kuna
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1879
Warszawa
Data i miejsce śmierci 17 grudnia 1945
Toruń
Dziedzina sztuki rzeźba
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Wawrzyn Akademicki

Henryk Kuna (ur. 6 listopada 1879 w Warszawie, zm. 17 grudnia 1945 w Toruniu) – polski rzeźbiarz żydowskiego pochodzenia.

Życiorys[edytuj]

Portret Henryka Kuny pędzla Romana Kramsztyka, ok. 1917
Rzeźba Rytm, Park Skaryszewski, Warszawa
Fragment niezrealizowanego pomnika Mickiewicza, park pałacowy w Radziejowicach

Początkowo kształcił się na rabina w Grójcu i Ciechanowie. Około 1900 rozpoczął naukę rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w pracowni Piusa Welońskiego, a następnie w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Konstantego Laszczki.

Rok 1912 był przełomowy w jego życiu. Ożenił się wówczas z aktorką Stefanią Ewą Krauze (1889-1963) i przyjął w tym celu chrzest.

Był jednym z założycieli i członek nieformalnego Stowarzyszenia Artystów Polskich Rytm, które istniało w latach 1922–1932.

Jedna z jego rzeźb – Rytm, z cyklu powstającego na przestrzeni kliku lat, datowana na 1925, a odsłonięta w 1929, znajduje się w Parku Skaryszewskim w Warszawie.

W 1931 wygrał kolejny (piąty już od 1925) konkurs na pomnik pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie. Według koncepcji Kuny, pomnik poety w szacie pielgrzyma, stał na cokole nawiązującym do figury Światowida, którego ściany zdobić miały płaskorzeźby ze scenami z Dziadów. Podobnie jak poprzednie koncepcje, projekt Kuny wzbudził kontrowersje (krytykował go m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński), jednak był on realizowany. Prace przerwał wybuch II wojny światowej, którą przetrwało tylko 7 płaskorzeźb. W 1996 sześć z nich umieszczono obok pomnika Mickiewicza autorstwa Gediminasa Jokubonisa z 1984. Siódma płyta znalazła się początkowo w Muzeum Narodowym w Warszawie, a od 1995 jest ustawiona w parku w Radziejowicach[1].

W Rzymie przy Viale Maresciallo Pilsudski odsłonięto 19 grudnia 1937 popiersie marszałka Piłsudskiego autorstwa Henryka Kuny[2]

Od 1936 profesor rzeźby na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Przeżył II wojnę światową ukrywając się po aryjskiej stronie i w 1945 został mianowany profesorem rzeźby na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, ale zmarł przed objęciem stanowiska. Pochowany został w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Jest jednym z bohaterów powieści Jana Parandowskego Księżyc nad Świdrem.

Twórczość[edytuj]

Na początku swojej drogi twórczej Kuna nawiązywał do sztuki Auguste Rodina, podobnie jak jego nauczyciel, Konstanty Laszczka. Z tego okresu pochodzi rzeźba Irydion (1906) cechująca się szkicowością i bogatą fakturą. W latach 20. zrezygnował z impresjonistycznej stylistyki i pod wpływem Aristide Maillola i podobnych artystów zbliżył się do nurtu nowego klasycyzmu. Zaczął czerpać ze sztuki dawnej operując dużymi gładkimi powierzchniami i dbając o klarowność kompozycji. W tym czasie zaangażował się w działalność stowarzyszenia „Rytm”. W latach 30. zajmował się głównie rzeźbą portretową i monumentalną (pomnik Adama Mickiewicza). W czasie wojny tworzył akwarele, często o tematyce martyrologicznej.

W 1930 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[3], a w 1935 Złotym „Wawrzynem Akademickim”[4].

Przypisy

  1. Tomasz Krzywicki: Szlakiem Adama Mickiewicza po Nowogródczyźnie, Wilnie i Kownie. Przewodnik. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006, s. 248–250. ISBN 9788389188519.
  2. Spotkania z zabytkami nr 10/1982, s. 47, wyd. Ośrodek Dokumentacji Zabytków.
  3. M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 352
  4. Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 255.

Linki zewnętrzne[edytuj]