Huari Bumedien

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Huari Bumedien
Houari Boumediene.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 sierpnia 1927
Clauzel
Data i miejsce śmierci 27 grudnia 1978
Algier
Algieria Prezydent Algierii
Okres od 19 czerwca 1965
do 27 grudnia 1978
Poprzednik Ahmad Ben Bella
Następca Rabah Bitat

Huari Bumedien (Houari Boumédiènne), właśc. Muhammad ibn Ibrahim Abu Charuba (Bucharuba), arab. هواري بومدين (ur. 23 sierpnia 1927, zm. 27 grudnia 1978) – algierski polityk i rewolucjonista, od 19 czerwca 1965 do 27 grudnia 1978 prezydent Algierii oraz Prezes Rady Rewolucyjnej.

Zastąpił swoje prawdziwe imię i nazwisko pseudonimem wojennym Bumedien na cześć Sidiego Bumediena, słynnego mistyka sufickiego, z którym go potem utożsamiano[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się na wschodzie Algierii w Clauzel koło Kalimy w ubogiej chłopskiej rodzinie. Wykształcony w islamskim Instytucie Konstantynie, studiował przez krótki czas w Paryżu, a także w Tunisie, w El Azhar University w Kairze, gdzie zaangażował się politycznie: włączył się w działalność konspiracyjną, został członkiem Ruchu na Rzecz Triumfu Wolności Demokratycznych (MTLD). Należał do najbardziej radykalnego skrzydła Frontu Wyzwolenia Narodowego (FLN). Do 1954 pracował jako dyrektor szkoły. W 1955 dołączył do oddziału partyzantów w algierskiej wojnie o niepodległość. Był szefem Grupy V wilajatu (vileyatu, podstawowej jednostki wojskowej) odpowiadającej za ataki algierskich nacjonalistów w Oranie, i dowódcą sztabu generalnego Armii Wyzwolenia Narodowego (ALN). W 1960 został szefem sztabu Narodowych Sił Wyzwoleńczych. Po uzyskaniu przez Algierię niepodległości był ministrem obrony (od września 1962), wicepremiera (wiceprzewodniczącego Rady Ministrów) i wiceprezydenta. Posiadał ogromne wpływy polityczne, nie protestował jednak przed objęciem władzy prezydenta Algierii przez kombatanta Ahmeda Ben Bellę. Podlegały mu policja i armia. Systematycznie gromadził wokół siebie coraz większe wsparcie, z pomocą którego 19 czerwca 1965 aresztował Ben Bellę w całkowicie bezkrwawym zamachu stanu. Miał wtedy rangę pułkownika[2]. Bumedien utworzył rząd Rady Rewolucyjnej, zostając jego przywódcą.

Przejęcie władzy przez Huariego Bumediena wywołało międzynarodowe zaskoczenie. Zaprowadził w kraju stabilizację polityczno-społeczną, stosując bezwzględne metody. Prowadził politykę niezaangażowania się, utrzymując dobre stosunki zarówno z Układem Warszawskim, jak i NATO. Uczynił z Algierii lidera państw Trzeciego Świata oraz umocnił pozycję na arenie międzynarodowej[2]. W 1968 wymusił na Francji zlikwidowanie baz militarnych w Al-Marsa al-Kabir pod Oranem. W 1971 przywrócił Algierii prawo własności do złóż gazu i ropy naftowej. W 1973 zorganizował w Algierze – algierskiej stolicy – szczyt ruchu państw niezaangażowanych, a w tym czasie pełnił rolę przewodniczącego organizacji. W 1973 wystąpił w siedzibie ONZ w Nowym Jorku, gdzie ogłosił w przemówieniu „nowy międzynarodowy ład gospodarczy”[2]. W 1975 roku brał udział w mediacjach miedzy szachem irańskim Mohammadem Rezą Pahlawim a wiceprezydentem Iraku Saddamem Husajnem w wyniku czego doprowadzono do tzw. Umowy Algierskiej kończącej dłutoletni konflikt między państwami[3]. W połowie lat 70. Algieria wsparła niepodległościowców z Frontu Polisario z Sahary Zachodniej i rozpoczęła ich finansowanie i zbrojenie. W 1976 roku wojska algierskie w liczbie 400 żołnierzy stoczyły bitwę z wojskiem marokańskim w Amgali[4][5]. Bumedien aktywnie wspierał ruchy antykolonialne w państwach Afryki, wsparł on rebeliantów walczących o niepodległość Angoli[6] i PAIGC (grupę walczącą o niepodległość Gwinei Bissau i Wysp Zielonego Przylądka)[7][8], a także antyapartheidowski Afrykański Kongres Narodowy[9] i Czarne Pantery walczące o prawa Afroamerykanów[10].

O ile Ben Bella opowiadał się za samorządnością, o tyle Bumedien zaczął stosować gospodarkę w socjalistycznym stylu[11] która były niekiedy prowadzona w sposób nieudolny i nieprzemyślany, podniósł jednak dochody państwa poprzez nacjonalizację krajowego przemysłu naftowego. Z powodu skupienia się na „przemyśle uprzemysławiającym” Bumedien zdestabilizował gospodarkę Algierii, która opierała się na rolnictwie[12]. Ta dziedzina gospodarcza szybko załamała się. Jako prezydent sprawował autorytarne rządy, a za jego rządów policja posiadała nieograniczoną władzę. Nastąpiła również dezorganizacja społeczna połączona z ówczesną eksplozją demograficzną: od 1962 do 1978 liczba mieszkańców zwiększyła się 6 milionów, a bezrobocie trzykrotnie wzrosło. Polityka Bumediena, który zaprowadził system jednopartyjny, powodowała m.in. antyrządowe demonstracje[12].

W październiku 1978 stan zdrowia Bumediena nagle się pogorszył. W połowie listopada, podczas badań w Moskwie, wykryto u niego makroglobulinemię Waldenströma. Diagnozę tę potwierdził później sam prof. Jan Gösta Waldenström, który zbadał chorego po jego powrocie do Algierii. Szybko postępująca choroba spowodowała niewydolność nerek, skrzepy w mózgu, a w końcu śpiączkę, z której Bumedien nigdy się nie wybudził. Zmarł 27 grudnia 1978, dwa dni później w Tunisie odbył się pogrzeb, który zgromadził ogromne tłumy Algierczyków[13]. Nowym prezydentem został Szadli Bendżedid. Bumedienowi za życia udało się odbudować gospodarkę Algierii, wcielając w życie narodowe plany rozwoju. Prezydent za życia dążył do powstania socjalistycznego państwa w Afryce Północnej, mającego się składać z Maroka, Tunezji, Mauretanii i dużej części terytoriów Sahary Hiszpańskiej. Nie udało mu się jednak zrealizować tych planów z powodu własnej śmierci.

Przypisy

  1. Laurent Greilsamer, Ostatnie dni Huariego Bumediena, w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 117.
  2. 2,0 2,1 2,2 Laurent Greilsamer, Ostatnie dni Huariego Bumediena, w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 118.
  3. Ryszard Malik: Gangster z Tikritu. Kraków: Assimil, 2004, s. 74-75. ISBN 83-87564-42-7.
  4. Thompson, Virginia McLean; Thompson, Virginia; Adloff, Richard (1980). The Western Saharans: Background to Conflict, s. 176, Croom Helm. ISBN 978-0-389-20148-9.
  5. Barbier, Maurice (2003). Le conflit du Sahara occidental: Réédition d’un livre paru en 1982. Harmattan. ISBN 978-2-296-27877-6.
  6. Algeria: The Politics of a Socialist Revolution, 1970, s. 164.
  7. Modern African Wars: Angola and Moçambique 1961-1974, 1988. s. 12.
  8. Wars in the Third World since 1945, 1995. s. 35.
  9. African National Congress Timeline 1960-1969.
  10. A BLACK PANTHER GUIDE TO ALGIERS.
  11. Aleksandra Kasznik-Christian, Algieria, Warszawa 2006, s. 387.
  12. 12,0 12,1 Laurent Greilsamer, Ostatnie dni Huariego Bumediena, w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 119.
  13. Diane Ducret, Emmanuel Hecht, Ostatnie dni dyktatorów, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 113-116.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Bennoune, The Making of Contemporary Algieria, 1830-1987, 1988.
  • Bumedien, Huari, w: WIEM, darmowa encyklopedia – onet.pl.
  • Bumedien, Huari, w: Encyklopedia PWN.
  • Laurent Greilsamer, Ostatnie dni Huariego Bumediena, w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 113-119.
  • A. Horne, A Savage War of Peace, Algeria 1954-1962, 1977.