Organizacja Wyzwolenia Palestyny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) (arab. منظمة التحرير الفلسطينية munazzamat at-tahrir al-filastinija) − organizacja polityczna uważająca się za reprezentację narodu palestyńskiego. Utworzona w 1964 roku z inicjatywy Ligi Państw Arabskich na bazie kilku działających na uchodźstwie organizacji niepodległościowych, niejednokrotność wzajemnie rywalizujących. Największym i najbardziej wpływowym członkiem jest al-Fatah[1][2].

Historia[edytuj]

Organizacja Wyzwolenia Palestyny utworzona została w trakcie obrad Ligi Arabskiej w Kairze 14 stycznia 1964 roku[3]. Utworzenie OWP zasugerował prezydent Egiptu Gamal Abdel Naser[4]. Ideologicznym kursem OWP od początku stał się świecki nacjonalizm[3]. Od formalnego powołania Organizacji do faktyczne ustanowienia minęło kilka miesięcy. W trakcie pierwszego Zgromadzenia Narodowego Palestyny przewodniczącym organizacji stanął dyplomata Ahmad asz-Szukajri[4]. Początkowo z inicjatywy egipskiej zablokowano przystąpienie w skład koalicji wpływowej organizacji al-Fatah oskarżanej przez Egipcjan o związki z Braciami Muzułmańskimi[3]. Utworzenie OWP zostało przez Palestyńczyków przyjęto entuzjastycznie. Pewne zaniepokojenie wyraziły jedynie grupy sprzyjające przywództwu plemiennemu (w tym Najwyższy Komitet Arabski wspierany przez Arabię Saudyjską), niektóre organizacje lewicowe i al-Fatah[4].

Początkowo z sympatią odnosiła się do panarabizmu, z którego wycofała się po wojnie sześciodniowej. Po klęsce państw arabskich w tym konflikcie władzę w OWP przejął w praktyce al-Fatah. Partia z dystansem odnosiła się do pomocy państw arabskich w wojnie wyzwoleńczej. W 1968 roku Palestyńska Rada Narodowa będąca najwyższym organem OWP, uchwaliła Palestyńską kartę narodową. Kara była pierwszym dokumentem programowym ruchem[2]. Określono w niej dwa główne cele OWP: eliminację państwa Izrael oraz prowadzenie narodowowyzwoleńczej walki zbrojnej[4]. Syjonizm określono jako formę rasizmu. Jednocześnie uchwalono statut OWP. Na łamach postanowień statutu OWP wybrała Komitet Wykonawczy (14-18 członków), kierujący 15 departamentami oraz Centralną Radą (około 95 osób, w tym członków Komitetu Wykonawczego), reprezentująca Palestyńską Radę Narodową pomiędzy sesjami. Powołana została licząca 15 tysięcy żołnierzy Armia Wyzwolenia Palestyny z Jasirem Arafatem jako dowódcą. Kolejnymi organizacjami podlegającymi OWP był Palestyński Fundusz Narodowy, Palestyński Czerwony Krzyż, Ośrodek Planowania, Palestyńskie Towarzystwo Pracy i Palestyńską Agencję Informacyjną. W ramach Palestyńskiego Funduszu Narodowego pozyskiwano pieniądze w celu finansowania działalności OWP (poprzez wpływy z opodatkowania 3-6% rocznego dochodu każdego pracującego Palestyńczyka oraz pomoc finansową krajów arabskich)[2][4].

W 1969 roku na czele OWP stanął Jasir Arafat będący liderem al-Fatah[2]. W 1970 utworzono Komitet Centralny OWP, który reprezentuje prawie wszystkie palestyńskie ugrupowania polityczno-militarne[2]. W tym samym roku działalność OWP została oficjalnie uznana przez Ligę Arabską[1].

Od końca lat 60. z terenów baz w Jordanii organizowała operacje militarne i akcje terrorystyczne przeciwko Izraelowi. Akcje powodowały ataki odwetowe Izraelczyków na obozy uchodźców palestyńskich w Jordanii i w konsekwencji doprowadziły w 1970 roku do konfliktu z armią jordańską. Walki zakończyły się porażką OWP i jej ewakuacji z Jordanii na teren Libanu. Od tego czasu nasiliły się działania terrorystyczne ugrupowań palestyńskich poza granicami Izraela. W 1974 roku Arafat potępił terroryzm i przyrzekł zaniechać go poza terenami Izraela. W tym samym roku OWP uzyskała status obserwatora Organizacji Narodów Zjednoczonych. W 1976 roku przyznano jej pełnoprawne członkostwo w Lidze Państw Arabskich. Tym samym otworzyła oficjalne przedstawicielstwa w wielu państwach. Szczególne poparcie względem palestyńskiej koalicji (oprócz państw arabskich) wyrażały kraje bloku wschodniego na których terenie przeszkolenie przeszło około 15 tysięcy bojowników palestyńskich[1][2].

Z obszaru Libanu prowadziła akcje zbrojne na terytorium Izraelu. Jej działalność przyczyniła się w 1982 roku do izraelskiej inwazji na Liban. Po ciężkich walkach dowództwo OWP i większość oddziałów zmuszono do ewakuacji. Nową siedzibą dowództwa został Tunis, bazy przeniesiono do innych państw arabskich[2][1].

W grudniu 1988 roku Jasir Arafat wyrzekł się stosowania terroru i zaakceptował „prawo wszystkich stron konfliktu bliskowschodniego do istnienia w pokoju”. Deklaracji nie przyjęły najbardziej radykalne grupy ruchu oporu[4]. W tym samym roku Palestyńska Rada Narodowa proklamowała powstanie „państwa Palestyny” odrębnego od Izraela i w 1989 wybrała Arafata prezydentem[2].

W 1990 roku poparła Irak w inwazji na Kuwejt. Poskutkowało to utratą finansowego poparcia przez część państw arabskich, w tym Arabię Saudyjską[2].

Na początku lat 90. odbyły się pierwsze rozmowy pokojowe z Izraelem. W 1993 roku Izrael zniósł (obowiązujący od 1982) zakaz kontaktów państwowych z OWP. Oficjalne wzajemne uznanie Izraela i OWP oraz porozumienia z Oslo przyczyniło się do uznania OWP jako oficjalnego partnera Izraela w rozmowach pokojowych. OWP przejęła władze w tworzonej od 1994 Autonomii Palestyńskiej. W uznaniu pokojowych metod dialogu między żydami a Palestyńczykami, Jasir Arafat otrzymał w tym samym roku Pokojową Nagrodę Nobla. W drugiej połowie lat 90. organizowała struktury państwowe, przygotowując Autonomię Palestyńską do uzyskania pełnej suwerenności. Nie potrafiła jednak zmusić Izraela do dalszych ustępstw oraz podporządkować sobie skrajnych ugrupowań terrorystycznych. Po śmierci Arafata w 2004 roku, OWP przewodzi Mahmud Abbas[1][2].

Program[edytuj]

Początkowo domagała się całkowitej likwidacji państwa Izrael którego niepodległości nie uznawała. W 1974 roku po raz pierwszy wyszła z inicjatywą utworzenia wspólnego państwa żydowsko-palestyńskiego. W 1988 roku oficjalnie uznała państwowość Izraela i zrezygnowała z dążeń do zniszczenia tego państwa. Obecnie akceptuje prowadzenie rozmów pokojowych i odrzuca terroryzm[4].

Członkowie[edytuj]

OWP tworzą: al-Fatah, Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Front Wyzwolenia Palestyny, Demokratyczny Front Wyzwolenia Palestyny, Palestyńska Partia Ludowa, As-Sa’ika, Arabski Front Wyzwolenia, Front Palestyńskiej Walki Ludowej, Palestyński Front Arabski i Palestyńska Unia Demokratyczna. Większość z ugrupowań ma charakter socjalistyczny lub radykalnie lewicowy. Pośród ugrupowań występuje różnica co do stopnia radykalizmu, podejścia do walki zbrojnej i terroryzmu. Niejednokrotnie dochodziło do wewnętrznych tarć pomiędzy frakcją umiarkowaną, reprezentowaną przede wszystkim przez Fatah, oraz radykałami z LFWP czy As-Sa'iqa[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy