Jacek Proszyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jacek Proszyk
Ilustracja
Jacek Proszyk (2016)
Data i miejsce urodzenia

7 maja 1973
Szamotuły

Zawód, zajęcie

historyk, religioznawca, działacz społeczny

Miejsce zamieszkania

Grodziec Śląski

Tytuł naukowy

doktor nauk humanistycznych

Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Pracodawca

fundacja „Ustronianka”

Strona internetowa

Jacek Józef Proszyk (ur. 7 maja 1973 w Szamotułach) – polski historyk, religioznawca, działacz społeczny specjalizujący się w historii Żydów i protestantów oraz historii południowej Polski i Śląska Cieszyńskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jacek Proszyk wychowywał się w Skoczowie i Bielsku-Białej. W 2000 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie otrzymał tytuł magistra. W 2010 przebywał na stypendium na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie[1][2]. W 2012 doktoryzował się w dziedzinie nauk humanistycznych, dyscyplina religioznawstwo, na podstawie pracy Pomiędzy ortodoksją, haskalą a syjonizmem. Przemiany społeczne i religijne w żydowskich gminach wyznaniowych w Bielsku i Białej Krakowskiej w latach 1918–1939 (promotor – Krzysztof Pilarczyk)[3].

Pracował jako nauczyciel szkolny oraz akademicki. Zawodowo związany m.in. z Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej. Prowadził własną działalność gospodarczą. Prezes fundacji „Ustronianka” oraz kustosz w Zespole Zamkowo-Parkowym w Grodźcu Śląskim[4].

Od 1998 współpracuje z Gminą Wyznaniową Żydowską w Bielsku-Białej, opiekując się tamtejszą biblioteką i archiwum. Jako że bielska gmina obejmuje także Oświęcim, Proszyk brał udział w pracach archeologicznych na miejscu dawnej Wielkiej Synagogi w Oświęcimiu[1][5]. W 2002 był członkiem zespołu przepisującego nowe wydanie Biblii brzeskiej. W latach 1992–2011 skatalogował przeszło 5000 żydowskich nagrobków w takich miejscowościach jak: Bielsko-Biała, Bircza, Cieszyn, Frysztak, Jasło, Kolbuszowa, Krosno, Nowy Sącz, Oświęcim, Sieniawa, Skoczów, Tyrawa Wołoska, Ulanów, Wschowa, Zabłocie[6][7]. W latach 2000–2010 współpracował z warszawskim biurem United States Holocaust Memorial Museum. Od 2007 do 2013 napisał i wyreżyserował dla Teatru Polskiego w Bielsku-Białej przeszło 20 spektakli dotyczących historii Bielska-Białej i południowej Polski, które spotkały się z pozytywnym odbiorem. Z jego inicjatywy odnowiono szereg cmentarzy żydowskich w Polsce oraz ustanowiono szereg pomników i tablic pamiątkowych na miejscu dawnych synagog[1][8]. W 2008 odkrył, że znajdujący się w zbiorach bielskiej Gminy Wyznaniowej Żydowskiej aksamitny parochet, który oryginalnie znajdował się w synagodze Maharszala w Lublinie. Jest to jedyny zabytek pozostały po tej synagodze[9][10][11]. W 2018 odkrył nieznane wcześniej fotografie więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz usuwających niewybuchy w Czechowicach[12]. Proszyk jest także popularyzatorem historii Bielska-Białej, organizując choćby spacery historyczne po mieście[13].

Jest wikipedystą, członkiem stowarzyszenia Wikimedia Polska[14][15].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Proszyk: Cmentarz żydowski w Bielsku-Białej. Bielsko-Biała: Urząd Miejski w Bielsku-Białej, 2002. ISBN 83-908913-1-X.
  • Jacek Proszyk: Salomon Joachim Halberstamm bibliofil. Bielsko-Biała: G.M.Elzewir, 2009. ISBN 978-83-917046-5-3.
  • Jacek Proszyk: Życie według wartości. Żydowscy liberałowie, ortodoksi i syjoniści w Bielsku-Białej. Jaworze: Haskala, 2012. ISBN 978-83-936155-0-6.
  • Jacek Proszyk: The history of Jews in Bielsko (Bielitz) and Biala between 17th century and 1939. Liberals, Zionists and Orthodox Jews on the border of Galicia and Austrian Silesia. Jaworze: Haskala, 2014. ISBN 978-83-936155-2-0. (ang.)
  • Jacek Proszyk: 150 lat Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku. Bielsko-Biała: Passio Creatio Society, 2015. ISBN 978-83-942613-2-0.
  • Jacek Proszyk: Aron Halberstam and Hasidim in Biala (Galicia). Bielsko-Biała: Passio Creatio Society, 2018. ISBN 978-83-943384-0-4. (ang.)
  • Jacek Proszyk: History of the first B’nei B’rith Jewish Humanitarian Association in the Austro-Hungarian Empire. “Austria – Ezra” B’nei B’rith Bielitz (Bielsko) 1889–1938. Bielsko-Biała: Passio Creatio Society, 2018. ISBN 978-83-943384-1-1. (ang.)
  • Jacek Proszyk, Artur Szyndler: The Jewish Cemetery in Oświęcim. History, Symbols, Nature. Oświęcim: Auschwitz Jewish Center, 2018. ISBN 978-83-932853-2-7. (ang.)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Katarzyna Żaczek, Fabryka pasji Jacka Proszyka, Bielsko-Biała 2017, s. 216–220, ISBN 978-83-62517-44-2.
  2. Galeria Bielska BWA, galeriabielska.pl, 27 lutego 2018 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-27].
  3. Dr Jacek Proszyk, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2021-02-05].
  4. Jacek Proszyk - PWS, pwskonstanta.pl, 5 lutego 2021 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-05].
  5. Jewish religious treasures unearthed near Auschwitz, Haaretz.com, 21 czerwca 2004 [dostęp 2021-02-05] (ang.).
  6. Jewish Cemetery, oshpitzin.pl, 27 lutego 2018 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-27].
  7. Cmentarz żydowski w Wilamowicach Jewish cemetery in Wilamowice, cmentarze-zydowskie.pl [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2019-11-29].
  8. Opinion | Poland, Too, Confronts Its Past (Published 1995), „The New York Times”, 4 maja 1995, ISSN 0362-4331 [dostęp 2021-02-05] (ang.).
  9. Małgorzata Szlachetka, Parochet z synagogi Maharszala odnaleziony, lublin.wyborcza.pl, 11 stycznia 2008 [dostęp 2021-02-05].
  10. Ewa Furtak, Cenny parochet odnalazł się w Bielsku-Białej, katowice.wyborcza.pl, 11 stycznia 2008 [dostęp 2021-05-20].
  11. v, בית הכנסת של המהרש"ל, קול לובלין, 13 listopada 2012 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-11] (hebr.).
  12. Jacek Proszyk, Jacek Proszyk przedstawia. Poszukiwacze bomb, bielsko.biala.pl, 2 lutego 2018 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-02].
  13. Fabryka Sensacji Proszyk i …Kachel, Magazyn samorządowy w Bielsku-Białej, 10 lutego 2020 [dostęp 2021-02-05].
  14. Konferencja Wikimedia Polska 2018/Uczestnicy – Wikimedia Polska, pl.wikimedia.org [dostęp 2021-02-13].
  15. Wikipedysta:Eduardschnack, Wikipedia, wolna encyklopedia, 30 stycznia 2020 [dostęp 2021-02-13].
  16. Jacek Proszyk - notes historyczny: O mnie, Jacek Proszyk - notes historyczny [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-09].
  17. Hirszowicz Awards 2016, Jewish Historical Institute, 27 lutego 2018 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-27] (ang.).
  18. IKAR 2018 – Nagroda Prezydenta Miasta Bielska-Białej, muzeum.bielsko.pl [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-05].
  19. Nagroda Prezydenta Miasta Bielska-Białej w dziedzinie kultury i sztuki, bielsko-biala.pl, s. 5, 8 [dostęp 2021-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]