Nowy Sącz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowy Sącz
Ratusz
Ratusz
Herb Flaga
Herb Nowego Sącza Flaga Nowego Sącza
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Data założenia 8 listopada 1292
Prawa miejskie 1292
Prezydent Ryszard Nowak
Powierzchnia 57,58 km²
Wysokość 272-475 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

83 829[1]
1 455,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 18
Kod pocztowy 33-300 do 33-308, 33-310, 33-320
Tablice rejestracyjne KN
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Nowy Sącz
Nowy Sącz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nowy Sącz
Nowy Sącz
Ziemia49°37′30″N 20°41′44″E/49,625000 20,695556
TERC
(TERYT)
1262011
SIMC 0959435
Hasło promocyjne: Nowy Sącz. Dobrze wróży
Urząd miejski
Rynek 1
33-300 Nowy Sącz
Strona internetowa
BIP

Nowy Sączmiasto na prawach powiatu w województwie małopolskim, siedziba ziemskiego powiatu nowosądeckiego. Trzecie pod względem liczby mieszkańców i powierzchni miasto w województwie małopolskim. Węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny Sądecczyzny. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 roku.

Miasto królewskie starostwa sądeckiego w powiecie sądeckim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[2].

31 grudnia 2014 roku miasto miało 83 853 mieszkańców.

Geografia[edytuj]

Położenie geograficzne[edytuj]

Nowy Sącz położony jest w płaskim dnie Kotliny Sądeckiej, w widłach rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej na zróżnicowanej wysokości od 272 n.p.m.(Wielopole) do ok. 475 n.p.m. (wzgórze Majdan). Najstarsza część miasta leży na płaskim wyniesieniu pomiędzy korytami obu rzek, które posiada naturalne walory obronne, co zadecydowało o lokowaniu miasta przez króla Wacława II właśnie w tym miejscu. W dawnych czasach wzgórze miejskie było poprzecinane parowami (obecnie zasypanymi) pełniącymi role dodatkowych fos. Położenie w Kotlinie Sądeckiej powoduje pewną izolację Nowego Sącza od innych ośrodków osadniczych, jednak przebiegający tędy szlak komunikacyjny na południe Europy, spowodował, że miasto znalazło w średniowieczu dogodne warunki do rozwoju i wymiany handlowej – głównie z Węgrami.

Nowy Sącz położony jest u podnóża masywów górskich: na południu znajduje się Beskid Sądecki, na zachodzie Beskid Wyspowy, na wschodzie wcina się wąskim klinem Beskid Niski, a od północy przylega Pogórze Rożnowskie. W niewielkiej odległości znajduje się Jezioro Rożnowskie.

Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz.

Zanieczyszczenie powietrza: Położenie geograficzne utrudnia wentylację miasta, przez co spowija je smog, szczególnie w sezonie grzewczym. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Nowy sącz został sklasyfikowany jako czternaste najbardziej zanieczyszczone miasto Unii Europejskiej[3][4].

W liczbach[edytuj]

  • Powierzchnia miasta: 57,58 km²
  • Najwyższy punkt: wzgórze Majdan – ok. 475 m n.p.m.
  • Najniższy punkt: Wielopole – 272 m n.p.m.
  • Obwód miasta: 42,3 km
  • Długość wszystkich ulic: 230 km
  • Długość rzek: 18 km

Klimat[edytuj]

Klimatogram dla Nowego Sącza
I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
 
 
33
 
8
-18
 
 
28
 
10
-16
 
 
35
 
18
-10
 
 
53
 
23
-3
 
 
78
 
26
0
 
 
109
 
29
4
 
 
108
 
31
7
 
 
95
 
30
5
 
 
56
 
28
1
 
 
39
 
26
-2
 
 
41
 
16
-8
 
 
41
 
11
-15
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: Weatherbase[5]

Osiedla[edytuj]

Zgodnie z obowiązującym Statutem Nowego Sącza[6] miasto dzieli się na 25 osiedli:

Toponimia[edytuj]

Początkowo osada w miejscu dzisiejszego Nowego Sącza nosiła nazwę Kamienica. Nazwa miasta aktem lokacyjnym nadanym przez Wacława II, została przeniesiona z sąsiadującego Sandecz – Sącza (dzisiaj Starego Sącza). Aby odróżnić od poprzedniego miasta, dodano przymiotnik "Nowy", a miasto zaczęło nosić nazwę "Nova Sandecz".

Historia[7][edytuj]

Kościół Franciszkanów – powstał w 1297 r. z uposażenia Wacława II

Nowy Sącz został lokowany 8 listopada 1292 przez króla Wacława II. Miasto zawdzięczało szybki rozwój licznym przywilejom oraz położeniu na szlaku handlowym na Węgry. W XIV w. Za panowania Kazimierza Wielkiego, wybudowany został zamek i mury obronne. W zamku sądeckim odbywały się liczne spotkania polskich władców z władcami innych narodów. W 1409 król Władysław Jagiełło oraz książę litewski Witold układali tutaj plany wojny z zakonem krzyżackim. W średniowieczu miasto kilkakrotnie nawiedzały powodzie, pożary oraz epidemie, co częściowo zahamowało jego rozwój. Od początku panowania Jagiellonów aż do rozbiorów, miasto było siedzibą sądów szlacheckich: ziemskiego i grodzkiego[8].

W XVI i XVII w. w okolicach Nowego Sącza rozwijali działalność bracia polscy (m.in. Jonasz i Wespazjan Schlichtyngowie). W mieście w latach 1556-1616 funkcjonowała tu szkoła i zbór ariański ukierunkowane na dyteizm.

13 grudnia 1655 mieszczanie sądeccy, pod dowództwem braci Wąsowiczów i przy wsparciu oddziałów Gabriela Wojniłłowicza, uwolnili miasto (jako jedno z pierwszych w Rzeczypospolitej) od najeźdźców szwedzkich. Tym samym rozpoczął się zryw narodu polskiego przeciwko najeźdźcy z północy. Odwrót Szwedów spod Jasnej Góry rozpoczął się 13 dni po tym fakcie. 3 stycznia 1656 Król Jan Kazimierz przebywający w Krośnie, datował list z podziękowaniem dla ludności Nowego Sącza za obronę Polski. W 1683 odwiedził leżący nieopodal Stary Sącz, powracający do kraju po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem Jan III Sobieski. Tam spotkał się ze swoją żoną, królową Marią Kazimierą.

W 1770, a więc jeszcze przed I rozbiorem Polski, Austria zaanektowała powiaty spiski, nowotarski i sądecki, w wyniku czego Nowy Sącz znalazł się w granicach Austrii w Galicji – urzędowa niemiecka nazwa miasta brzmiała Neu Sandez. W 1876 utworzono C.K. Warsztaty Kolejowe, a rok później oddano do użytku sądecki odcinek kolei tarnowsko-leluchowskiej. 3 lipca 1893 w Nowym Sączu powstał Związek Stronnictwa Chłopskiego (ZSCh) – pierwsza w Europie polityczna organizacja chłopska. Utworzona została przez Jana i Stanisława Potoczków.

W 1889 Nowy Sącz stał się gminą miejską. W 1912 jako w jednym z pierwszych miast w Polsce wybudowano w rekordowym tempie własną elektrownię. 11 marca po raz pierwszy zapaliły się lampy elektryczne.

Niemiecka żandarmeria polowa w Nowym Sączu na wiosnę 1915 r.

Podczas I wojny światowej, w latach 1914-1915, miasto przejściowo okupowali Rosjanie, następnie ponownie zajęte zostało przez wojska państw centralnych. Wyzwolony w 1918 powrócił do odrodzonej Rzeczypospolitej. 31 października 1918 w Nowym Sączu (3 dni po powołaniu Polskiej Komisji Likwidacyjnej), po raz pierwszy w niepodległej Polsce, orkiestra oficjalnie odegrała Mazurka Dąbrowskiego, który później stał się hymnem państwowym.

21 czerwca 1934 na "Starym Cmentarzu" został pochowany minister spraw wewnętrznych gen. Bronisław Pieracki. W tym dniu Polskie Radio przeprowadziło pierwszą w historii bezpośrednią transmisję wydarzenia spoza Warszawy.

6 września 1939 Nowy Sącz został zajęty przez wojska niemieckie. W latach okupacji niemieckiej przez Nowy Sącz prowadziły szlaki przerzutu żołnierzy na Węgry do organizowanej we Francji a potem Anglii armii polskiej. 20 stycznia 1945, po trzydniowych walkach, do miasta wkroczyły jednostki 38 Armii gen. płk. Kiryła Moskalenki. Za bohaterską postawę w czasie wojny w 1946 miasto odznaczone zostało Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy.

W 1951 Nowy Sącz został uznany za miasto na prawach powiatu. W latach 1958-1975 miał miejsce tzw. „eksperyment sądecki”. W latach 1975-1998 był stolicą województwa nowosądeckiego. W wyniku reformy administracyjnej od 1 stycznia 1999 Nowy Sącz jest powiatem grodzkim, będąc jednocześnie siedzibą powiatu nowosądeckiego ziemskiego.

Demografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Ludność Nowego Sącza.


    Liczba ludności Nowego Sącza na przestrzeni ostatnich 6 stuleci
    Źródło: [9][10].

Największą populację Nowy Sącz odnotował w 2005 r. – według danych GUS 84 729 mieszkańców[11].

Piramida wieku mieszkańców Nowego Sącza w 2014 roku[1].
Piramida wieku Nowy Sacz.png

Zabytki[edytuj]

Nowy Sącz – Rynek
Kapliczka "Szwedzka" pw. św. Marka z 1771 r.
Historyczna architektura dzielnicy Zakamienica (Piekło)
  • Ratusz – budynek stanowiący serce miasta, siedziba władz Nowego Sącza. Obecny kształt ratusz uzyskał podczas odbudowy po pożarze w końcu XIX wieku. Stoi pośrodku rynku – centralnego placu miasta, który ma powierzchnię 19 200 m²
  • Bazylika kolegiacka św. Małgorzaty
  • Kościół pw. św. Rocha – parafia istniała za czasów księdza Jana Długosza, przed 1513 r.
  • Kościół pw. św. Heleny – nieznany rok budowy, wymieniany w archiwach Kapituły Katedry Wawelsklej już w 1596 r.
  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • Kościół św. Wawrzyńca
  • Kościół pw. św. Ducha i Klasztor OO Jezuitów – z fundacji Władysława Jagiełły wzniesiony w 1410 r.
  • Zespół Poklasztorny OO Franciszkanów – powstał w 1297 r. z upoważnienia Wacława II
  • Kościół pw. św. Kazimierza
  • Klasztor i Kościół Popijarski – budowa z inicjatywy starosądeckich klarysek przed 1610 r.
  • "Biały Klasztor" – Klasztor Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
  • Kapliczka "Szwedzka" pw. św. Marka z 1771 r.
  • Kapliczka pw. św. Jana Nepomucena z przełomu XIX i XX wieku (przyczółek mostu nad Kamienicą)
  • Kapliczka pw. św. Anny z XVII wieku (przy ul. Lwowskiej)
  • Synagoga – wybudowana w 1746 roku
  • Chasydzka bożnica Bajs Nusn z przełomu XIX i XX wieku
  • Układ urbanistyczny Starego Miasta
  • Mury obronne miasta Nowego Sącza
  • Zamek Królewski w Nowym Sączu (XIV, XVII w.) – ruiny, z zachowanym fragmentem fortyfikacji miejskich
  • Dom Gotycki – siedziba Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu
  • Renesansowa kamienica Lubomirskich – dzisiaj Biblioteka Publiczna
  • Sądecki Park Etnograficzny – jest skansenem regionalnym, który prezentuje kulturę ludową Sądecczyzny
  • Secesyjny Dworzec PKP
  • Stara Kolonia – jedno z najstarszych i największych osiedli robotniczych w kraju; dla nowosądeckich kolejarzy.
  • Dom Robotniczy – neogotycki w stylu architektonicznym ośrodek kulturalny nowosądeckich kolejarzy z 1907 r.
  • Willa Marya
  • XIX-wieczny budynek Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły
  • XIX-wieczny budynek Gimnazjum im. Adama Mickiewicza (dawniej Szkoła Podstawowa)
  • Budynek Szkoły Podstawowej im. Obrońców Pokoju
  • Budynki secesyjne z pocz. XX w. projektu budowniczego miejskiego, Zenona Adama Remiego[12]:
    • Dawna szkoła, ul. Jagiellońska 62
    • Bank Mieszczański, Rynek 29
    • Dawny gmach Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", ul. Świerczewskiego 23
    • Kamienica własna przy pl. Św. Kazimierza 2
    • Kamienica Wiktora Oleksego, ul. Konarskiego 8
    • Kamienica Edwarda Zielińskiego, ul. Kościuszki 18
  • Cmentarz Komunalny – na którym znajdują się m.in.: symboliczny pomnik powstańców (1831), Grób Nieznanego Żołnierza z 1920, Groby powstańców z 1863 r., monumentalny pomnik – obelisk z kwaterami grobów żołnierzy (polskich, austriackich i niemieckich z czasów I wojny światowej), pomnik legionistów z I wojny światowej, nagrobny pomnik gen. Józefa Kustronia, symboliczny grób "Oświęcimiaków" (kwatery ofiar terroru hitlerowskiego), pomnik i groby żołnierzy radzieckich z lat II wojny światowej, pomnik Bronisława Pierackiego (ministra i polityka II Rzeczypospolitej), symboliczny grób "Sybiraków" Ziemi Sądeckiej
  • Nowy cmentarz żydowskikirkut, w latach 1940-1945 był miejscem egzekucji, także masowych dokonywanych przez hitlerowców na ludności żydowskiej miasta i okolicy, również na Polakach
  • Stary Cmentarz ("Cmentarz Zasłużonych") – W cokole pomnika złożone są urny z prochami z miejsc straceń, obozów koncentracyjnych, z pól bitewnych. Przed pomnikiem Sądeckiej Piety znajduje się płyta Nieznanego Żołnierza II wojny światowej. Cmentarz symbolizuje: kaźń w więzieniu w Nowym Sączu, rozstrzelanych przy moście kolejowym nad Dunajcem, przy moście na Kamienicy, na Cmentarzu Żydowskim, rozstrzelanych dwóch partyzantów w Dąbrówce, rozstrzelanych w Biegonicach, w Rdziostowie, Młodowie, Starym Sączu, Wysokim, Chomranicach, Łomnicy
  • Pomniki martyrologii

Gospodarka[edytuj]

Lista przedsiębiorstw w mieście zatrudniających ponad 500 osób:

  • w branży budownictwa: Fakro
  • w branży kolejowej: Newag
  • w branży spożywczej: Konspol
  • w branży górniczej: Nowosądecka Fabryka Urządzeń Górniczych "Nowomag" S.A. – członek Grupy Famur
  • w branży przemysłowej: Wiśniowski (z siedzibą w Wielogłowach)
  • w branży produktów węglowych i technicznych : SGL CARBON SA

Dla zgromadzenia nowych inwestycji, stworzenia nowych miejsc pracy, 19 września 2007 roku powstała w mieście "Podstrefa Nowy Sącz Krakowskiego Parku Technologicznego"[potrzebny przypis].

Miasto jest gospodarzem Targów Budownictwa oraz Targów Stolarki Budowlanej. W roku 2011 odbędzie się już 15 edycji Sądeckich Targów "Dom i Otoczenie", które skupiają branże: budownictwo, instalacje i wyposażenie wnętrz. Dodatkowo od kilku już lat z powodzeniem imprezie towarzyszy Wystawa Motoryzacyjna.

Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University i miasto Nowy Sącz są corocznym organizatorem Światowego Forum Ekonomicznego dla Młodzieży (równoległego do Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju).

Centra i galerie handlowe[edytuj]

  • Centrum Handlowe EUROPA II Plaza
  • Centrum Handlowe Gołąbkowice
  • Centrum Handlowe Arkadia
  • Centrum Handlowe Węgierska
  • Galeria Szubryt
  • Galeria Sandecja
  • Galeria Trzy Korony

Edukacja[edytuj]

Na terenie Nowego Sącza działa: 19 szkół podstawowych, 15 gimnazjów, 13 techników (wraz ze szkołami artystycznymi), 18 liceów, 10 zasadniczych szkół zawodowych, 13 liceów dla dorosłych, 7 techników dla dorosłych oraz 28 szkół pomaturalnych. Swoją siedzibę mają tu również uczelnie wyższe:

oraz ośrodki zamiejscowe uczelni:

W 2007 r. Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University została pierwszym (i jest obecnie jedynym) partnerem firmy Google w Europie Środkowej. Szeroka współpraca ze światowym potentatem w wyszukiwaniu będzie polegać m.in. na rozwijaniu nowoczesnych systemów komunikacji w WSB-NLU. Uczelniami współpracującymi z Google w Europie Zachodniej są m.in. uniwersytety Oksfordzki i Cambridge.

Na terenie miasta znajduje się jedna z dwóch w Polsce szkół należących do jezuitów. Nazywa się: Jezuickie Centrum Edukacji i znajduje się w niej gimnazjum akademickie i liceum akademickie.

Kultura[edytuj]

Małopolskie Centrum Kultury "Sokół"
Pomnik Jana Pawła II w Nowym Sączu. Umiejscowiony jest na rynku, obok ratusza
Zegar kwiatowy w Nowym Sączu. Znajduje się u podnóża ruin zamku. Tarcza zegara ma 5 metrów średnicy. Sam mechanizm zegarowy kosztował ok. 10 tys. zł

Nowy Sącz jest ośrodkiem kulturalnym ziemi sądeckiej i w Małopolsce.

Instytucje kulturalne[edytuj]

W Nowym Sączu znajduje się szereg instytucji i placówek, mających istotny wpływ dla życia kulturalnego regionu.

Muzea i galerie sztuki:

Biblioteki:

  • Biblioteka Publiczna im. J. Szujskiego
  • Biblioteka WSB-NLU
  • Biblioteka PWSZ Nowy Sącz
  • Biblioteka Pedagogiczna
  • Biblioteka Lekarska
  • Biblioteka Specjalistyczna przy Muzeum Okręgowym

Kina:

  • Kino Sokół
  • Kino 5D Extreme
  • Kino Helios

Wybrane zespoły teatralne i kabarety:

Wybrane kluby literackie i stowarzyszenia:

  • Klub Literacki "Sądecczyzna" przy Katolickim Stowarzyszeniu "Civitas Christiana"
  • Stowarzyszenie Animatorów Kultury
  • Stowarzyszenie Przyjaciół Sztuk Pięknych
  • Stowarzyszenie Pastelistów Polskich
  • Stowarzyszenie Na Rzecz Badań i Dokumentacji Kultury "A posteriori"

W Nowym Sączu działa również wiele zespołów muzycznych, orkiestr, chórów, zespołów folklorystycznych, zespołów tanecznych.

Sądecki Park Etnograficzny[edytuj]

Miasteczko galicyjskie – rekonstrukcja spalonego ratusza w Starym Sączu
 Osobny artykuł: Sądecki Park Etnograficzny.

Sądecki Park Etnograficzny jest jednym z oddziałów Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu. Jest to skansen regionalny o powierzchni ok. 20 hektarów, posiadający 68 obiektów tradycyjnego budownictwa wiejskiego i mieszczańskiego (prezentujących kulturę ludową historycznej Sądecczyzny) oraz amfiteatr leśny. Na terenie parku znajdują się m.in.: zagrody chłopskie, dwór szlachecki, folwark dworski, kościół rzymskokatolicki, cerkiew greckokatolicka, zbór protestancki oraz wiele innych.

Media[edytuj]

Prasa:

Radio:

Telewizja:

Sport[edytuj]

Stadion MKS Sandecja w Nowy Sączu

Najważniejsze wydarzenia sportowe[edytuj]

Nowy Sącz w XX w. wielokrotnie gościł najlepszych kolarzy. W roku 1960 w mieście była meta IV etapu Tour de Pologne z Rzeszowa oraz start V etapu do Zakopanego. 6 lat później Nowy Sącz ponownie był jednym z miast gospodarzy. Podczas Tour de Pologne 1966 kończył się tutaj IV etap z Rzeszowa, oraz zaczynała się jazda indywidualna na czas do Krynicy, którą wygrał pochodzący z sądecczyzny Jan Magiera. Po raz trzeci kolarze finiszowali w Nowym Sączu podczas Tour de Pologne 1974. Na VIII etapie z Oświęcimia najszybszy okazał się medalista olimpijski i mistrz świata Stanisław Szozda. Dzień później odbył się tutaj start do IX etapu z metą w Mielcu. W roku 1979 Nowy Sącz gościł Wyścig Pokoju. Najpierw odbyła się tutaj czasówka indywidualna ze startem w Naściszowej, a następnie tego samego dnia start etapu z metą w Rzeszowie. Podczas Tour de Pologne 1983 w Nowym Sączu była meta VI etapu z Wisły. Po raz ostatni miasto w podwójnej roli organizatora startu i mety etapu wystąpiło w Tour de Pologne 1993. Wówczas kolarze finiszowali w Nowym Sączu podczas V etapu z Rzeszowa oraz startowali do VI etapu z metą w Zakopanem. Po raz ostatni miasto było gospodarzem Tour de Pologne w roku 1995. Odbył się tutaj wtedy start do VII etapu z metą w Zakopanem. W 2015 r., po dwudziestu latach przerwy, w Nowym Sączu kończył się IV etap Tour de Pologne (ze startem w Jaworznie), zaś dzień później zaczynał V etap z metą w Zakopanem. Trudny IV etap zakończył się spektakularnym zwycięstwem Macieja Bodnara .

Większe kluby sportowe[edytuj]

Obiekty sportowe[edytuj]

  • Stadion Ojca Władysława Augustynka – piłka nożna
  • Hala Widowiskowo Sportowa – przystosowana do uprawiania dyscyplin sportowych: piłka ręczna, futsal, koszykówka, siatkówka, badminton, tenis ziemny i stołowy, unihokej
  • Basen MOSiR
  • Basen przy Instytucie Sportowym PWSZ
  • Basen sezonowy (odkryty)
  • Boiska piłkarskie: Dunajec, Start, Helena, Jedność (Piątkowa), Biegoniczanka (Osiedle Biegonice), Zabełcze, Zawada
  • Stadion im. Romana Stramki (pot. międzyszkolny) – bieżnia okólna 330 m, urządzenia lekkoatletyczne, boiska do koszykówki, piłki ręcznej i nożnej
  • Sala gimnastyczna – Sądeckie Towarzystwo Siatkarskie "Sandecja"
  • Biegoniczanka – kort-boisko do siatkówki
  • Strzelnica – Rejonowy Ośrodek Szkolenia LOK
  • Tory modelarskie – tor asfaltowy do modelarstwa samochodowego z podium
  • Lodowisko – otwierane zimą przy hali basenu
  • Skatepark – niezadaszony, drewniane przeszkody
  • Boisko przy Jezuckim Cenrtrum Edukacji
  • Hala Sportowa przy ul. Na Rurach : piłka ręczna, futsal, koszykówka, siatkówka

Wspólnoty religijne[edytuj]

 Osobny artykuł: Religia w Nowym Sączu.

Na terenie Nowego Sącza działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Zbory te korzystają wspólnie z jednej Sali Królestwa (ul. Węgierska 213)[18].

Historyczne obiekty sakralne:

Transport[edytuj]

 Zobacz też: PKS Nowy Sącz.

Tranzyt[edytuj]

Przez Nowy Sącz przechodzą drogi krajowe nr:

Drogi przechodzące przez Nowy Sącz
Droga Trasa Ulica
28 Zator, Wadowice, Sucha Beskidzka, Jordanów, Rabka-Zdrój, Limanowa, Nowy Sącz, Gorlice, Jasło, Przemyśl ul. Krakowska, ul. Legionów, ul. Bulwar Narwiku, ul. Kilińskiego, al. Prażmowskiego, ul. Lwowska
75 Cło (Kraków), Brzesko, Nowy Sącz, Mochnaczka Niżna, Muszynka, Granica PL-SK ul. Tarnowska, ul. Witosa, ul. Pieczkowskiego, ul. Nowochruślicka, al. Prażmowskiego, al. Piłsudskiego, ul. Nawojowska
87 Nowy Sącz, Stary Sącz, Rytro, Piwniczna-Zdrój, Granica PL-SK ul. Królowej Jadwigi, ul. Limanowskiego, ul. Zygmuntowska, ul. św. Kunegundy, ul. Węgierska

Komunikacja miejska[edytuj]

Solbus SM12 na al. Sucharskiego
 Osobny artykuł: MPK Nowy Sącz.

Komunikację miejską stanowią autobusy Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego.

Początki organizowania komunikacji na terenie miasta sięgają Uchwały Miejskiej Rady Narodowej z 17.07.1947 roku, w której Miejski Zakład Komunikacyjny przystąpił do MRN. W roku 1948 pojawił się pierwszy autobus, obsługujący linię Rynek – Dworzec PKP. Po licznych reorganizacjach, ostatecznie w 1995 roku MZK przekształciło się w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, którego jedynym właścicielem jest miasto Nowy Sącz.

Obecnie MPK obsługuje linie o numerach: od 1 do 49 oraz 101 i 102 (nocne), będące zarówno trasami na terenie miasta, jak również pobliskich miejscowości.

Kolej[edytuj]

Dworzec Główny w Nowym Sączu. Został wzniesiony w latach 1908-1909 w stylu secesyjnym.
Pomnik "Sądecki kolejarz" przed dworcem kolejowym Nowy Sącz, marzec 2015.

Przez Nowy Sącz przechodzą 2 szlaki kolejowe:

W mieście znajdują się 3 czynne stacje i przystanki kolejowe dla ruchu pasażerskiego:

Oraz dwie nieczynne dla ruchu pasażerskiego:

Bezpośrednie połączenia z Nowego Sącza: Kraków, Krynica, Rytro Tarnów.

Lotnictwo[edytuj]

  • W miejscowości Nowy Sącz naprzeciwko Szpitala Specjalistycznego im. Jędrzeja Śniadeckiego znajduje się lądowisko sanitarne dla helikopterów[20].

Administracja[edytuj]

Budynek nowosądeckiego ratusza (1895 r.)

Władze miasta[edytuj]

 Osobny artykuł: Prezydenci Nowego Sącza.

Prezydentem miasta jest Ryszard Nowak.

Służby mundurowe i instytucje publiczne[edytuj]

Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego

Nowy Sącz jest siedzibą sądu okręgowego oraz prokuratury okręgowej. W mieście znajduje się także urząd celny.

W Nowym Sączu mieści się Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej, w której strukturach działają dwie jednostki ratowniczo-gaśnicze PSP. Działania pożarnicze wspomaga także OSP Biegonice.

Bezpieczeństwa publicznego i prawa strzeże Komenda Miejska Policji w Nowym Sączu. Działania te wspomaga straż miejska, a także znajdujący się tutaj Karpacki Oddział Straży Granicznej.

Na terenie miasta znajduje się zakład karny.

Miasto ma 2 szpitale Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego oraz Szpital Ginekologiczno - Położniczy MEDIKOR

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta partnerskie[21]:

Ludzie związani z miastem[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Nowym Sączem.
Honorowi obywatele
 Z tym tematem związana jest kategoria: Honorowi obywatele Nowego Sącza.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Nowy_Sacz, w oparciu o dane GUS.
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.
  3. Przerażający raport ws. jakości powietrza. Polskie miasta na czele listy. 2016-05-14.
  4. Nowy Targ, Sucha Beskidzka i Proszowice wśród najbardziej rakotwórczych miast w Polsce. „Dziennik Polski”, 2015-01-05. Warszawa. 
  5. Weatherbase: Historical Weather for Nowy Sacz, Poland (ang.). [dostęp 2009-05-01].
  6. Nowy Sącz: Oficjalna strona miasta
  7. Krótka historia Nowego Sącza
  8. M. Pawlikowski, Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012, tenże, Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012
  9. Ludność Nowego Sącza
  10. Portail d'informationsCe site est en vente!
  11. GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 2005
  12. W kręgu Art Nouveau w Europie [dostęp 2013-03-31]
  13. teatrnowy, Teatr Nowy w Nowym Sączu [dostęp 2016-03-09].
  14. Fun Radio (Polska)
  15. Lokalne Radio Internetowe
  16. Sądecka Telewizja Internetowa
  17. KS Halny Nowy Sącz
  18. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 2 stycznia 2015.
  19. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 15 lutego 2009].
  20. http://mapa.targeo.pl/ladowisko-helikopterow-nowy-sacz~4796832/ladowisko-helikopterow/adres. mapa.targeo.pl. [dostęp 2015-06-30].
  21. Miasta Partnerskie Nowego Sącza. [dostęp 17 lutego 2011].
  22. Jiaonan – drugi, chiński bliźniak Nowego Sącza. [dostęp 21 czerwca 2012].
  23. Kronika. Nowy Sącz. „Nowa Reforma”, s. 2, Nr 199 z 29 kwietnia 1917. 

Linki zewnętrzne[edytuj]