Jaminy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°39′48″N 23°1′26″E
- błąd 38 m
WD 53°40'N, 23°1'E
- błąd 2276 m
Odległość 637 m
Jaminy
wieś
Ilustracja
Budynek OSP w Jaminach
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat augustowski
Gmina Sztabin
Strefa numeracyjna 87
Tablice rejestracyjne BAU
SIMC 0769500
Położenie na mapie gminy Sztabin
Mapa lokalizacyjna gminy Sztabin
Jaminy
Jaminy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaminy
Jaminy
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Jaminy
Jaminy
Położenie na mapie powiatu augustowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu augustowskiego
Jaminy
Jaminy
Ziemia53°39′48″N 23°01′26″E/53,663333 23,023889

Jaminy (lit. Jominai) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin, na skraju Biebrzańskiego Parku Narodowego. Około 200 mieszkańców (2006).

Wieś królewska ekonomii grodzieńskiej położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[1]. Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Dębowo. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie suwalskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XVII w. Nad rzeczką Jaminą powstała rudnia, prowadzona przez Stanisława Reszkę. W 1703 roku Rudę i Puszczę Jaminy przejął miecznik litewski i generał artylerii Kazimierz Sienicki. Bezprawnie pozabierał okolicznym osadnikom łąki i pozakładał nowe wsie (Mogilnice, Czarniewo, Lipowo, Wrotki). Rozbudował też osadę Jaminy, niszczejącą rudnię przekształcił w młyn wodny a obok wystawił dwór. W 1707 roku podczas wojny północnej Kazimierz Sienicki trafił do niewoli rosyjskiej, a w 1711 roku zmarł na Syberii. Po jego śmierci dzierżawę ziem przejął Kasper Dewicz, który kontynuował akcję osadniczą na tych terenach. W 1713 roku posesorem wsi leżących na terenie Puszczy Jaminy został wojewoda mścisławski Jerzy Stanisław Sapieha (zm. 1732) i wdowa po nim – Teodora z Sołtanowa. W 1755 roku Teodora Sapieha wystawiła w Jaminach na piaszczystym pagórku drewniany kościół parafialny pw. św. Mateusza, który spłonął w 1789 roku. Rok później parafianie zbudowali tymczasową kaplicę. W 1793 Król Stanisław August Poniatowski nadał parafii grunt i nakazał budowę nowej świątyni. Zanim jednak do tego doszło, nastąpiły rozbiory, a budulec przeznaczono na budowę kościoła w Suchowoli. Obecny kościół drewniany z 1780 roku został przeniesiony z Augustowa w 1845 roku. Przy kościele jest krzyż upamiętniający rozstrzelanie przez Niemców 22 czerwca 1944 roku 24 mieszkańców wsi za zabicie niemieckiego żandarma.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajdują się ciekawe świronki (zabytkowe spichlerze z podcieniami). Na cmentarzu żeliwne pomniki i krzyże wytapianie niegdyś w Hucie Sztabińskiej. W okolicy zachowały się również kapliczki drewniane o konstrukcji zrębowej z XIX w.

  • zespół kościoła parafialnego, nr rej.:36 z 23.05.1979
    • drewniany kościół pod wezwaniem św. Mateusza, 1780, przeniesiony z Augustowa w 1849[2], nr rej.230 z 24.10.1966
    • 2 kaplice, 1881
    • ogrodzenie z bramami, 4 ćw. XIX
    • rzymskokatolicki cmentarz parafialny, XIX-XX, nr rej.:A-873 z 18.11.1991
  • drewniana plebania, obecnie dom nr 16, 1831, nr rej.:A-148 z 6.12.2005
  • drewniana stodoła plebańska, 1860, nr rej.:A-148 z 6.12.2005 [3].

Inne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 86.
  2. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 414
  3. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2019-12-31.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]