Suchowola

Suchowola
	miasto w gminie miejsko-wiejskiej
	; Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	podlaskie
Powiat	sokólski
Gmina	Suchowola
Prawa miejskie	1777–1950, 1997
Burmistrz	Michał Grzegorz Matyskiel
Powierzchnia	25,95 km²
Populacja (01.01.2024); • liczba ludności; • gęstość	; 2034; 78,4 os./km²
Strefa numeracyjna	+48 85
Kod pocztowy	16-150
Tablice rejestracyjne	BSK
	Położenie na mapie powiatu sokólskiego Suchowola
	Położenie na mapie Polski Suchowola
	Położenie na mapie województwa podlaskiego Suchowola
	53°34′39″N 23°06′21″E/53,577500 23,105833
TERC (TERYT)	2011094
SIMC	0041312
	Urząd miejskipl. Kościuszki 5,; 16-150 Suchowola
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Suchowola – miasto w woj. podlaskim, w powiecie sokólskim, położone nad rzeką Olszanką. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Suchowola. Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. Suchowola liczyła 2034 mieszkańców^[1].

Suchowola składa się z dwóch sołectw: Suchowola Białostocka (część południowa) i Suchowola Fabryczna (część północna)^[3]. W granicach Suchowoli znajdują się także Podgaje^[4].

Historia

Miasto królewskie, z dziedzictwem kulturowym^[5], w ekonomii grodzieńskiej położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego^[6]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. białostockiego.

Założona jako wieś królewska w XVI w. w czasie zasiedlania królewskiej Puszczy Nowodworskiej^[7]. Nazwa związana z powstaniem na tzw. „suchym korzeniu”, tj. na zrębie, drugi człon – wola – od dania wolnego czasu na spłacenie czynszu i innych należności. Rozwijała się jako miasto przy szlaku handlowym z Mazowsza do Grodna. W wiekach XVII i XVIII rozwinięty handel zbożem i bydłem oraz końmi. Na rozwój miasta wpłynęli Tatarzy zajmujący się wyprawianiem skór i Żydzi zajmujący się handlem i rzemiosłem. W 1777 Suchowola otrzymała prawa miejskie, odebrane w 1950. 1 stycznia 1997 ponownie nadano jej status miasta.

W 1775 kartograf i astronom królewski Szymon Sobierajski określił Suchowolę jako miejsce, gdzie krzyżują się linie łączące najdalsze punkty Europy^[8]. Od tej pory Suchowola uważana jest za geometryczny środek Europy. W parku ustawiono głaz oraz tablicę symbolizującą ten fakt.

"Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" z 1890 roku podaje, w Suchowoli znajdowały się 434 domy z czego 6 było murowanych. Miasto zamieszkiwało 2292 mieszkańców z czego:

1184 żydów,
1087 katolików,
12 muzułmanów,
9 prawosławnych^[9].

Jesienią 1941 Niemcy utworzyli w Suchowoli getto dla ludności żydowskiej^[10]. Oprócz miejscowych Żydów trafiło tam również ok. 2600 Żydów z Dąbrowy Białostockiej, Janowa, Jasionówki, Korycina, Lipska, Nowego Dworu i Sidry^[10]. Ogółem przez getto przeszło ok. 5 tys. osób^[10]. 2 listopada 1942 zostało ono zlikwidowane, a jego mieszkańców wywieziono do obozu przejściowego w Kiełbasinie pod Grodnem^[10]. Zginęli w obozie zagłady w Treblince^[11].

W miejscowości działa (założona w 1959 roku) Młodzieżowa Orkiestra Dęta Zespołu Szkół w Suchowoli, laureat wielu krajowych i zagranicznych nagród i wyróżnień.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Osobny artykuł: Izba Pamięci ks. Jerzego Popiełuszki w Suchowoli.

klasycystyczny kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła,1884-1885 (wcześniej w tym miejscu stał ufundowany przez Zygmunta Augusta kościół drewniany o tej samej nazwie), nr rej.: 779 z 30.12.1993
drewniany wiatrak holender, pocz. XX w., nr rej.: 223 z 24.10.1996^[12].
szereg budynków z przeł. XIX/XX w.
głaz i tablica informująca o nadaniu miana środka Europy
stalowy Łuk papieski o ażurowej konstrukcji – element ołtarza polowego na lotnisku Krywlany w Białymstoku w czasie wizyty papieża Jana Pawła II w 1991 r.
zabytkowy dom parafialny z XIX w.

Demografia

Miasto w 2012 roku miało 2259 mieszkańców^[13].

Transport

Przez miejscowość przechodzą drogi:

droga międzynarodowa E67 Helsinki – Kowno – Warszawa – Praga,
droga krajowa nr 8 Kudowa-Zdrój – Wrocław – Warszawa – Białystok – Suwałki – Budzisko

Galeria

Pl. Kościuszki w Suchowoli
Łuk papieski
Głaz z napisem
„Środek Europy”
Pomnik Jerzego Popiełuszki w parku miejskim im. Ks. Jerzego Popiełuszki
Pomnik ku czci zamordowanych w 1920 roku na cmentarzu żydowskim

Ludzie związani z Suchowolą

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Suchowolą.

Zobacz też

Przypisy

↑ ^a ^b ^c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2024 [dostęp 2024-10-23] (pol.).
↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 133176.
↑ SOŁTYSI GMINY SUCHOWOLA (2019–2023).
↑ GUS. Rejestr TERYT.
↑ LeonardL. Drożdżewicz LeonardL., Dziedzictwo kulturowe Kalwarii i Suchowoli [online] .
↑ Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 96.
↑ Adam CzesławA.C. Dobroński Adam CzesławA.C., Miasta województwa podlaskiego., 2014, s. 288–289 .
↑ Podlasie: przewodnik / Tadeusz Glinka; et al. – Warszawa, 2000. ISBN 83-7200-591-5, s. 63.
↑ Suchowola 2.) mko powiat sokólski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 542 .
↑ ^a ^b ^c ^d Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 479. ISBN 83-01-00065-1.
↑ Yitzak Arad: Belzec, Sobibor, Treblinka. The Operation Reinhard Death Camps. Bloomington: Indiana University Press, 1999, s. 397. ISBN 978-0-253-21305-1.
↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2025 .
↑ GUS-Główny Urząd Statystyczny [online], stat.gov.pl [dostęp 2013-01-19] (pol.).
↑ Suchowola w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-11] , liczba ludności na podstawie danych GUS.

Bibliografia

G. Ryżewski, Początki miejskości Suchowoli, [w:] Małe Miast. Kultura, red. M. Zemło, Supraśl 2004.

Linki zewnętrzne

Suchowola 2.) mko powiat sokólski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 542 .

[PopulacjaPowierzchnia-1] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2024 [dostęp 2024-10-23] (pol.).

[prng-2] Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 133176.

[3] SOŁTYSI GMINY SUCHOWOLA (2019–2023).

[teryt-4] GUS. Rejestr TERYT.

[5] LeonardL. Drożdżewicz LeonardL., Dziedzictwo kulturowe Kalwarii i Suchowoli [online] .

[6] Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 96.

[7] Adam CzesławA.C. Dobroński Adam CzesławA.C., Miasta województwa podlaskiego., 2014, s. 288–289 .

[8] Podlasie: przewodnik / Tadeusz Glinka; et al. – Warszawa, 2000. ISBN 83-7200-591-5, s. 63.

[9] Suchowola 2.) mko powiat sokólski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 542 .

[Pilichowski479-10] Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 479. ISBN 83-01-00065-1.

[11] Yitzak Arad: Belzec, Sobibor, Treblinka. The Operation Reinhard Death Camps. Bloomington: Indiana University Press, 1999, s. 397. ISBN 978-0-253-21305-1.

[12] Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2025 .

[autonazwa1-13] GUS-Główny Urząd Statystyczny [online], stat.gov.pl [dostęp 2013-01-19] (pol.).

[Populacja2018-14] Suchowola w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-11] , liczba ludności na podstawie danych GUS.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

Miasta na prawach powiatu	Białystok Łomża Suwałki
Miasta powiatowe	Augustów Bielsk Podlaski Grajewo Hajnówka Kolno Mońki Sejny Siemiatycze Sokółka Wysokie Mazowieckie Zambrów
Miasta gminne	Brańsk Choroszcz Ciechanowiec Czarna Białostocka Czyżew Dąbrowa Białostocka Drohiczyn Goniądz Jedwabne Kleszczele Knyszyn Krynki Lipsk Łapy Michałowo Nowogród Rajgród Stawiski Suchowola Supraśl Suraż Szczuczyn Szepietowo Tykocin Wasilków Zabłudów

Miasto	Suchowola
Wsie	Brukowo Chlewisk Dolny Chlewisk Górny Chmielniki Chmielówka Chodorówka Nowa Chodorówka Stara Ciemne Czerwonka Domuraty Dryga Dubasiewszczyzna Głęboczyzna Grodzisk Grymiaczki Hołodolina Horodnianka Jatwieź Duża Jatwieź Mała Karpowicze Kiersnówka Kopciówka Krzywa Laudańszczyzna Leszczany Leśniki Morgi Nowe Stojło Okopy Olszanka Ostrówek Piątak Podhorodnianka Podostrówek Pokośno Połomin Poświętne Rutkowszczyzna Sucha Góra Trzyrzecze Wólka
Kolonie	Bachmackie Kolonie Chodorówka Stara-Kolonia Dryga-Kolonia Dubasiewskie Kolonie Podgrodzisk Połomin-Kolonia Tablewo Zgierszczańskie Żakle
Część miasta	Podgaje
Części wsi	Czworanki Dwugły Gajewo Karpiniec Kolonie Karpowskie Kulawy Naddawki Pod Rzeką Sztuka Szuszko Za Wsią Żuchowo
Nieoficjalne części miasta	Suchowola Białostocka Suchowola Fabryczna

Miasta	Dąbrowa Białostocka Krynki Sokółka Suchowola
Gminy miejsko-wiejskie	Dąbrowa Białostocka Krynki Sokółka Suchowola
Gminy wiejskie	Janów Korycin Kuźnica Nowy Dwór Sidra Szudziałowo

Przynależność wojewódzka	Rosja: obwód białostocki (1807–42) gubernia grodzieńska (1842–1915) II RP: woj. białostockie (1919–39) ZSRR: obwód białostocki (1939–40) PRL: woj. białostockie (1944–75)
Miasta (1808–1975)	Dąbrowa (Grodzieńska) (do 1892 i 1919–50) Janów (do 1892) Korycin (do 1892) Krynki (← 1944–50) Kuźnica (do 1892) Nowy Dwór (do 1934) Odelsk (do 1892 i 1919–34) Sidra (do 1857) Sokółka Suchowola (do 1892 i 1919–50*) Wasilków (do 1892)
Miasteczka (1808–1934)	Dąbrowa (1892–1919) Janów (1892–1934) Korycin (1892–1934) Kuźnica (1892–1934) Nowy Dwór (1892–1919) Odelsk (1892–1919) Sidra (1857–1934) Suchowola (1892–1919) Wasilków (1892–1915 →)
Gminy wiejskie (1861–1954 i 1973–75)	Bagny (1861–1915) Babiki (1915–44 i 1973–75) Czarna Wieś (1861–1915 →) Czarna Wieś (1915–27) Dąbrowa (Grodzieńska) (1915–54) Grzebienie (1861–1915) Janów (1915–54 i 1973–75) Kamienna (1861–1915) Kamionka (1861–1915) Korycin (1915–54 i 1973–75) Kruglany (1861–1915) Krynki (← 1944–54 i 1973–75) Kuźnica (1915–54 i 1973–75) Makowlany (1861–1915) Nowowola (1861–1915) Nowy Dwór (1915–54) Odelsk (1915–44) Ostra Góra (1861–1915) Ostrów (1861–1915) Romanówka (1861–1915) Sidra (1915–54 i 1973–75) Sokolany (1915–44) Sokółka (1915–54 i 1973–75) Suchowola (1915–54) Trofimówka (1861–1915) Szudziałowo (1915–54 i 1973–75) Zalesie (1915–54) Zubrzyca (1861–1915)
Gromady (1954–72)	Achrymowce (1954–59) Babiki (1954–72) Białousy (1954–71) Bogusze (1954–61) Bombla (1959–72) Butrymowce (1954–55 →) Chodorówka Nowa (1954–61 →) Czerwonka (1954–59) Czuprynowo (1954–59) Dąbrowa (1954–55 →) Dubaśno (1954–55 →) Górka (1959–72) Górany (1954–71) Horodnianka (1954–55 →) Janowszczyzna (1954–72) Janów (1954–72) Kamienna Stara (1954–55 →) Kamionka Nowa (1954–59) Kamionka Stara / Stara Kamionka (1954–72) Kiersnówka (1954–55 →) Klimówka (1954–59) Korycin (1954–72) Krasne (1954–59) Krasne Folwarczne (1954–59 (→)) Kruszyniany (1954–59) Krynki (1954–72) Kuplisk (1954–57) Kuźnica (1954–72) Lipina (1954–57) Majewo (1954–71) Malawicze Dolne (1954–71) Nierośno (1954–55 →) Nowowola (1954–59) Nowy Dwór (1954–55 →) Ostra Góra (1954–59) Ostrowie (1954–55 →) Ostrów Południowy (1954–59) Pierożki (1954–57) Plebanowo (1954–59) Pokośna (1954–55 →) Popławce (1954–61) Racewo (1954–59) Reszkowce (1954–55 →) Rozedranka Stara / Stara Rozedranka (1954–72) Różanystok (1954–55 →) Sidra (1954–72) Siekierka (1954–57) Sokolany (1959–72) Sokołda (1954–71) Sokółka (1961–72) Suchodolina (1954–55 →) Suchowola (1954–61 →) Szudziałowo (1954–72) Talkowszczyzna (1954–61) Teolin (1954–59) Wierzchlesie (1954–59) Wołyńce (1954–57) Woroniany (1954–59) Wólka (1954–61 →) Zabrodzie (1954–57) Zagórze (1954–59) Zalesie (1954–72) Zdroje (1954–59) Zubrzyca Wielka (1954–57) Zwierzyniec Wielki (1954–55 →)
Legenda	* de facto skasowane w 1944, de jure w 1950