Jan Piekałkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Piekałkiewicz
Jan Piekałkiewicz (2).jpg
Data i miejsce urodzenia 19 września 1892
Kursk
Data i miejsce śmierci 19 czerwca 1943
Warszawa
Delegat Rządu na Kraj
Okres od 5 sierpnia 1942
do 19 lutego 1943
Przynależność polityczna Stronnictwo Ludowe
Poprzednik Cyryl Ratajski
Następca Jan Stanisław Jankowski
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Niepodległości z Mieczami

Jan Piekałkiewicz, ps. Juliański, Wernic, Wrocławski (ur. 19 września 1892 w Kursku, zm. 19 czerwca[1][2] 1943 w Warszawie) – polski ekonomista, polityk, działacz ruchu ludowego (Polskie Stronnictwo Ludowe "Piast", Stronnictwo Ludowe), Delegat Rządu na Kraj od 5 sierpnia 1942 do 19 lutego 1943.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny inteligenckiej. Ukończył studia ekonomiczne w Petersburgu. Jako statystyk, w 1921 przeprowadził pierwszy spis ludności II Rzeczypospolitej. W latach 20. pracował w GUS. Od 1924 pełnił funkcję profesora Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie. Od 1927 był członkiem Międzynarodowego Instytutu Statystycznego. W latach międzywojennych był autorem prac z zakresu finansów, statystyki i ekonometrii, a także docentem na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.

Od 1926 był członkiem PSL "Piast". W latach 1931–1939 działał w SL. W okresie 1938–1939 zasiadał w Radzie Naczelnej SL. Od 1940 prowadził działalność konspiracyjną w SL "Roch". Z ramienia SL "Roch" został w 1941 zastępcą Delegata Rządu na Kraj. W 1942, po ustąpieniu Cyryla Ratajskiego, został Delegatem Rządu na Kraj.

3 grudnia 1942 wydał w "Biuletynie Informacyjnym" odezwę o powszechnym obowiązku walki cywilnej. W grudniu 1942 zatwierdził powołanie Rady Pomocy Żydom "Żegota". Następnie polecił dokumentowanie zbrodni niemieckich oraz objęcie opieką więźniów politycznych. W oświadczeniu zamieszczonym na łamach "Biuletynu Informacyjnego" z października 1942, napiętnował kolaborantów i osoby pomagające Niemcom w wyniszczaniu narodu polskiego jako zdrajców, ostrzegając ich przed konsekwencjami ich działalności (z karą śmierci włącznie).

19 lutego 1943 został aresztowany przez Niemców (wcześniej odmówił dowódcy AK przydzielenia sobie ochrony osobistej[1]) i przewieziony do więzienia na Pawiaku. Następnie wywieziony do więzienia Gestapo w Alei Szucha, gdzie po torturach[1] został zamordowany w dniu 19 czerwca 1943.

12 sierpnia 1954 odznaczony pośmiertnie Krzyżem Niepodległości Polski Podziemnej z Mieczami przez Prezydenta RP na Wychodźstwie Augusta Zaleskiego[3].

W uznaniu wielkich historycznych zasług dla niepodległości i chwały Rzeczypospolitej Polskiej w 1995 roku został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego[4]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Paweł Dubiel, Józef Kozak: Polacy w II wojnie światowej: kim byli, co robili. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 123. ISBN 83-7399-054-2.
  2. Inne źródła podają datę 15 czerwca. Por. Włodzimierz Bonusiak, Kto zabił profesorów lwowskich?, Rzeszów 1989, s. 109
  3. Zbigniew Puchalski, Tadeusz Wawrzyński: Krzyż i Medal Niepodległości. Warszawa: Bellona, 1994. s. 63–64. ISBN 83-11-08344-4.
  4. M.P. z 1996 r. Nr 12, poz. 139. [dostęp 2011-11-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]