Jan Rostworowski (cichociemny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Maria Józef Rostworowski
Jan Karpiński
Mat, Karo
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 3 października 1915
Lublin
Data i miejsce śmierci 22 września 1944
Groß-Rosen
Przebieg służby
Lata służby 1939–1944
Siły zbrojne Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie, Armia Krajowa
Jednostki Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich, 1 Brygada Strzelców (PSZ), Referat „Zachód” Oddziału II sztabu KG AK
Stanowiska oficer ośrodka wywiadowczego „1 AW”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
bitwa o Narwik
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie)
Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych, w tym Jana Rostworowskiego

Jan Maria Józef Rostworowski vel Jan Karpiński pseud.: „Mat”, „Karo” (ur. 3 października 1915[a] w Lublinie, zm. 22 września 1944 w obozie koncentracyjnym Groß-Rosen) – polski dziennikarz, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer Armii Krajowej, podporucznik piechoty, cichociemny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu Gimnazjum Męskiego Spółki Cywilnej Szkoły Średniej w Lublinie zdał maturę w 1934 roku. Rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, jednak przerwał studia po 2 latach, związawszy się wcześniej z koncernem prasowym „ABC”. W 1936 roku został wysłany przez „ABC” i Polską Agencję Telegraficzną do Berlina jako korespondent prasowy. Publikował w „Wieczorze Warszawskim” i „Czasie”. Od 1937 roku pełnił funkcję korespondenta „Wieczoru Warszawskiego” w Rzymie.

14 września 1939 roku wyjechał z Włoch i wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych we Francji. Został skierowany do Szkoły Podchorążych Piechoty w Camp de Coëtquidan, gdzie uczył się do 9 marca 1940 roku, po czym został przydzielony do 2 Batalionu Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich. Walczył o Narwik, za co dostał Krzyż Walecznych. W czerwcu 1940 roku, po kapitulacji Francji dowodził Centrum Ewakuacyjnym przy Polskiej Organizacji Wojskowej w Andorze (do 20 sierpnia 1941 roku). Dotarłszy do Wielkiej Brytanii został skierowany do 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich 1 Brygady Strzelców.

Zgłosił się do służby w kraju. Przeszkolony w polskiej szkole wywiadu (pod kamuflażem Oficerskiego Kursu Doskonalącego Administracji Wojskowej). Po przeszkoleniu w zakresie wywiadu został zaprzysiężony 29 grudnia 1942 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza. Zrzutu dokonano w nocy z 13 na 14 marca 1943 roku w ramach akcji „Tile” dowodzonej przez por. naw. Karola Gębika (zrzut na placówkę odbiorczą „Olcha” położoną 9 km na południowy wschód od Kielc). W kwietniu dostał przydział do Referatu „Zachód” (wywiad ofensywny) Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego sztabu Komendy Głównej AK na stanowisko oficera ośrodka wywiadowczego „1 AW”. Wyjeżdżał z zadaniami wywiadowczymi, m.in. do Berlina i Monachium.

Został aresztowany 6 czerwca 1943 roku przez kontrwywiad niemiecki pod Monachium. Był przesłuchiwany, torturowany i więziony w Berlinie i Warszawie (na Pawiaku). 28 marca 1944 roku wywieziono go do obozu koncentracyjnego Groß-Rosen. Uczestniczył w konspiracji obozowej, został przeniesiony do kompanii karnej (Strafkommando), gdzie został zamęczony przez blokowego Kurta Vogela. Jego zwłoki spalono w krematorium.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Był synem Antoniego Rostworowskiego i Marii z domu Breza. Antoni był ziemianinem, właścicielem majątków Milejów i Kębło, szambelanem papieża Piusa XI, współzałożycielem KUL-u. Antoni był bratem Wojciecha Rostworowskiego.

Jan był najmłodszym synem Antoniego i Marii, jednym z ich ośmiorga dzieci, jego rodzeństwo to: Maria Klara Józefa (1899–1996), Antoni Bogusław Maria (1900–1938), Stanisław Kostka (1901–1977), Anna Maria Józefa (1902–1976), Konstancja Maria (1907–1944), Justyna Zofia (1910–1941), późniejsza Wysocka-Woyszkiewicz i Mikołaj Maria (1914–).

Sam rodziny nie założył.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest Jan Rostworowski.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Taką datę podają Stanisław Rostworowski (2007), Tucholski (1990) i Minakowski. Natomiast Tucholski (1984a i 1984b) oraz Tochman (1994) podają datę urodzin 3 października 1913 roku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]