Jaworzynka (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaworzynka
Widok z Jaworzynki na centrum Istebnej i Złoty Groń
Widok z Jaworzynki na centrum Istebnej i Złoty Groń
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat cieszyński
Gmina Istebna
Wysokość 630 m n.p.m.
Liczba ludności (2017-12-31) 3288
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-476
Tablice rejestracyjne SCI
SIMC 0053545
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Jaworzynka
Jaworzynka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaworzynka
Jaworzynka
49,5167°N 18,8500°E/49,516670 18,850000

Jaworzynkawieś w gminie Istebna w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim, w historycznych granicach Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi 2215 ha[1], a liczba ludności 3288 [2], co daje gęstość zaludnienia równą 148,4 os./km².

Wraz z Istebną oraz Koniakowem współtworzy tzw. Trójwieś Beskidzką. Miejscowość turystyczna o walorach krajoznawczych. Znajduje się w niej m.in. izba regionalna "Muzeum na Grapie", w której można zapoznać się z życiem dawnych Górali śląskich i obejrzeć wytwory rękodzieła lokalnej społeczności. W Jaworzynce Trzycatku znajduje się ośrodek wczasowy "Jaworzynka".

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wieś Jaworzynka położona jest w Beskidzie Śląskim w dolinach potoków zlewiska Morza CzarnegoKrężelki i Czadeczki. Od północy z Istebną, a od północnego wschodu z Koniakowem. Na wschodzie i południowym wschodzie poprzez sąsiedztwo z wioskami Skalité (pl. Skalite) i Čierne (pl. Czarne) graniczy ze Słowacją. Na zachodzie zaś poprzez sąsiedztwo z miejscowościami Hrčava (pl. Herczawa) i Bukovec (pl. Bukowiec) graniczy z Czechami. W południowej części wioski zbiegają się więc granice trzech państw: Polski, Słowacji i Czech.

Trójstyk widziany od strony czeskiej, po lewej (za drewnianą poręczą) Polska, w głębi, za mostem, Słowacja

Trójstyk[edytuj | edytuj kod]

W południowej części wsi, na Trzycatku, znajduje się trójstyk granic Polski, Czech i Słowacji. Do chwili przystąpienia tychże państw do układu z Schengen 21 grudnia 2007 r. istniało w tym miejscu potrójne przejście graniczne w tym po polskiej: Jaworzynka-Hrčava i Jaworzynka - Čierne. Na trójstyku znajdują się trzy jednakowe trójgraniaste grafitowe obeliski, po każdej ze stron. W 2007 od strony polskiej do trójstyku doprowadzono drogę i chodnik, a nad potokiem powstał drewniany mostek między Polską a Słowacją[3]. Po słowackiej i czeskiej stronie znajdują się też wiaty dla turystów.

W Jaworzynce do 21 grudnia 2007 r. funkcjonowało jeszcze przejście graniczne małego ruchu granicznego Jaworzynka - Hrčava, a w okresie Czechosłowacji Jaworzynka - Hrčava I.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki osadnictwa na terenie miejscowości sięgają 1620 r.[4]

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 255 budynkach w Jaworzynce na obszarze 2315 hektarów mieszkało 1505 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 65 os./km². z tego 1485 (98,7%) mieszkańców było katolikami a 20 (1,3%) ewangelikami, 1484 (98,6%) było polsko-, 8 (0,5%) niemiecko- a 1 czeskojęzyczna[5]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 288 a mieszkańców do 1642[6].

Po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej oraz wojnie czechosłowacko–polskiej o Śląsk Cieszyński z 1919 r. wieś, na mocy decyzji Rady Ambasadorów, została przyznana Polsce. Po protestach części mieszkańców z mniejszej części wsi utworzono Herczawę i w 1924 przyłączono do Czechosłowacji.

W latach 1945-1954 miejscowość była siedzibą gminy Jaworzynka, a w latach 1975-1998 położona była w województwie bielskim.

W latach 1945 - 1991 stacjonowała tu Strażnica WOP Jaworzynka. Z dniem 16.05.1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną i funkcjonowała do 15.01.2008 roku, kiedy to została rozformowana oraz w latach 1954 - 1964 Strażnica WOP Krężelka, która również została rozformowana.

W Jaworzynce urodził się:

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz parafia Matki Bożej Frydeckiej).

Trasy rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Przez miejscowość przechodzi trasa rowerowa:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gmina Istebna: Gmina Istebna: Powierzchnia. W: www.ug.istebna.pl [on-line]. [dostęp 2010-12-07].
  2. Gmina Istebna: Nasza Trójwieś 2015. W: www.istebna.eu [on-line]. 2015. [dostęp 2015-01-16].
  3. Zmienia się Trójstyk - foto...
  4. Mirosław Barański: Beskid Śląski. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007, s. 404-405. ISBN 978-83-89188-71-7.
  5. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  6. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)